Pagina 21 najaar 2016

stijgende belangstelling zie je terug in de wet- en regelgeving, bijvoorbeeld de realisatie van nieuwe natuur. En in de landbouw zijn tegelijkertijd de negatieve effecten van de landbouw voor de bodem boven komen drijven. We spraken veel over de drie V’s; verzuring, vermesting en verdroging. Verbindende factor is het water. Ook waterbeheer moest een plek in alle plannen krijgen. De uitdaging was en is hoe je die drie dingen samen kunt laten gaan op een landgoed als Twickel.” De vrijkomende agrarische grond is toebedeeld aan de overgebleven agrariërs; de boerderijen zijn veelal bevolkt door mensen ‘van buiten’. “We doen onze best om passende bewoners te vinden maar er zal een moment komen dat een erf wordt ingenomen door mensen die zich ergeren aan de stank of geluidsoverlast. Maar op het landgoed hoor je wel eens een koe loeien en wordt in het najaar tot laat in de avond doorgewerkt als de mais van het land afmoet. Als je daar niet tegen kunt, moet je hier niet gaan wonen.” Ook hardlopers, mountainbikers, hondenbezitters, ruiters en andere recreanten hebben de afgelopen kwart eeuw in toenemende mate de weg naar het landgoed gevonden. Maar niet iedereen houdt zich aan de spelregels. “We sluiten het landgoed bewust niet af, maar dat betekent niet dat alles hier kan. De meeste mensen hebben daar begrip voor maar er zijn ook mensen die niet snappen dat we geen toestemming geven voor een nachtelijke survivaltocht door een natuurterrein.” Het is een uiting van de tijdgeest, concludeert Gierveld. “Het is altijd al zo dat we onze plannen actief communiceren, maar je merkt dat de burgers mondiger zijn geworden. En mensen voelen zich minder verantwoordelijk voor hun eigen handelen. Ze stellen sneller een ander aansprakelijk. We moeten tegenwoordig opschrijven dat we een boom hebben gecontroleerd.” Werken met mensen is leuk, maar het mooiste onderdeel van zijn baan, concludeert Gierveld, is het werken met hout. “Ik ben en blijf bosbouwer.” Ook op dat werkterrein is de afgelopen 25 jaar de aandacht voor natuur toegenomen. Wel of geen kaalslag, verjongen, extra zorg voor jonge bomen. De wijze waarop de bossen het beste beheerd moeten worden is “een continue zoektocht”, verklaart Gierveld. “Af en toe stoten we onze neus maar dat doen we liever dan altijd achter de muziek aanlopen. Wat dat betreft is het mooi dat je in een lerende organisatie als Twickel kunt werken.” In Memoriam Jannie Hassink In juni overleed op 79 jarige leeftijd onverwacht Jannie Hassink, samen met haar man Bram kasteelbeheerder van 1986 tot eind 1996. Alexander van den Tweel, kasteelmedewerker beheer en behoud, haalt herinneringen op. “Ik ontmoette Jannie voor het eerst in 1993 toen ik solliciteerde als vrijwilliger. Ze ontving me in haar gezellige woonkamer in de noordtoren van het kasteel. Duidelijk bracht ze me de principes van het vrijwilligerswerk bij: “vrijwillig maar niet vrijblijvend”, was het motto. Jannie voelde zich als een vis in het water. Ze organiseerde ontvangsten en rondleidingen, stuurde de huishouding aan en bereidde diners, iets wat ze met veel plezier deed. Jannie hechtte veel waarde aan tradities en etiquette die ze overnam van butler Herman Hemelman. Op de bestuursdagen zag je dit mooi: Jannie en de overige dames kookten downstairs en Bram en de andere mannen bedienden upstairs. Ondersteund door een groep vrijwilligers legde ze ook de bijzondere inventaris van het kasteel vast. Jannie behield het overzicht en voerde tot in de late uurtjes alles in de computer in. Een hele stap voor die tijd. Ik herinner me hoeveel plezier we hadden. Kast na kast ging met het inventariseren open. Ik zie ons nog over een tapijt kruipen te midden van stapels speelkaarten en honderden bijbehorende fiches! Jannies kennis van de inventaris en haar enthousiasme hebben een grote indruk achter gelaten. Bij haar pensionering was de klus af, alle objecten stonden vermeld in de computer. Daarnaast was ze betrokken bij vele restauraties, waarbij haar kennis van de textielsector goed van pas kwam. Ook na haar pensionering bleef zij op afstand betrokken. In Twickel zal altijd een ‘stukje Hassink’ blijven.” Jannie Hassink tijdens een reis naar haar geliefde Egypte.

Twickelbulletin pagina 14 20-7 1986

Hier stunnen de leu vaaks veraldereerd te kiekn wat Meriens en ziene jongns deur de joarn ham presteerd. Woar in et laand koj zoiets trefn earliks zeg, neargnstoch loaw dat good besefn. Dat et altied zo mag bliemn dan bin ik voloptevreen en schei dan no oet met riemn. Frits H.J. Berghuis. Mevrouw Soetendal: ”De mooiste tijd was metde Barones!” Sinds 1 november jongstleden geniet mevrouw Soetendal, die twintig jaar lang als huishoudster (tegenwoordig zou zo iemand cheffin de cuisine heten) verbonden was aan het kasteel Twickel, van een wel- verdiend pensioen. Haar domicilie is niet langer een appartement ten kastele, doch een zeer gerieflijk en smaakvoi ingerichte woning aan de Marktstraat te Stad-Delden. Daar werd ondergetekende onlangs hartelijk verwelkomd door de dame des huizes en … een vervaarlijk blaffende-, doch – na achteraf bleek – lieve lobbes (is Sint-Bernhard). Mevrouw Soetendal was duidelijk nog onder de indruk van de lof- tuitingen, die haar tijdens talloze toespraken (op 6/11/86 ten kastele en op 10/11 /86 bij Hoogspel) ten deel waren gevallen. Ze toonde me – naast de afscheidsreceptiefoto’s – de koninklijke onderscheiding, die ze – uiteraard uit naam van de koningin – aangeboden kreeg door de burgemeester van Ambt-Delden, de weledele heer Van der Vegt. Ze heeft trouwens nog niet zo lang geleden (1985) de eer gehad onze koningin Beatrix in levende lijve te ontmoeten en een babbeltje met haar te maken. Een en ander geschiedde tijdens het werkbezoek van de koningin aan de regio Twente, waarbij ze onder andere het Zout- museum te Stad-Delden en kasteel Twickel bezocht. Op het kasteel sprak de vorstin onder meer met boeren uit de directe omgeving. Mevrouw Soetendal komt – en eigenlijk blijkt dit al snel uit de wijze van articulatie – oorspronkelijk uit Friesland, alwaar ze samen met haar

Twickelbulletin pagina 15 1 1989

Ik heb helaas gin vestaand van nen bosbouw, dus loat ik et geern oawer an verstaandige leu, dee van anpakn weet. Et zol toch dood- zeunde wean daw mettertied gin mooie bossen meer hebt, doar woar wiej oons hele leemn doezenden uurn vesletn hebt. Gelukkig he’k nog wa vol vertrouwn in bosbaas te Vedldhoes met ziene kearls, dus hoof ik veur wat et Twickel betref, ’n kop nog nich direks in nen schoot te legn. Want leu, stel oe es vuur, daw oawer enige joarn veur et kasteel stoat en dan zo meer op den grootn ofbroak van et Spanjaard compleks kont neerzeen. Mag ter nich an deekn, de groezels loopt miej oawer de hoed. Loaw de mood der dan nog meer in hoaln! Leu, good goan! Frits H.J. Berghuis Dat dit stuk in de Twentse taal is geschreven, vloeit voort uit het feit, dat ook onze moederspraak meer en meer in de verdrukking komt. Laten wij ook dit in ere houden! Zijn er leden die er moeite mee hebben, raadpleeg uw buurman of kennis, een van hen zal het zeker voor u vertalen. De schrijver Wie was de Baron? De heer Brinkhorst was zo vriendelijk enige ’’anekdotes” op schrift te stellen rond DR. RODOLPHE FREDERICK Baron VAN HEECKEREN VAN WASSENAAR (1858-1936), de laatste kasteelheer van “TWICKEL”, wiens echtgenote MARIE Barones VAN HEECKEREN VAN WASSENAAR – geboren Gravin VAN ALDENBURG BENTINCK (1879- 1975), waarmee hij in 1922 in het huwelijk trad, in 1953 afstand deed van al haar omvangrijke onroerende en roerende bezittingen en deze onderbracht in de Stichting Twickel. Een nobeledaad, waarvoordegemeenschap haarveel dankverschul- digd is. Wat de Baron zelf betreft, het volgende: Door vererving werd hij eigenaar van kasteel ’’Twickel” (inclusief ca. 150 boerderijen en nog een 50-tal andere behuizingen), de Hof te Dieren (Helaas verwoest in de Tweede Wereldoorlog), de ruTnes van

Twickelbulletin pagina 10 3 1988

Reisverslag Hr. Bitter IV Osnabruk den 9 October 45 Heden morgen van Twickel vertrokken 8 uren, aankomst 7 uren in den besten welstand dog veel regen. Den 10-de Bukkenburg een Furstendom aankomst om 2 uren, een klein stadje en geen bezonders. Het Furstelijke Slot eenvoudig ouderwets. Den 11-den de tot Nendorf en Flannover heel mooij weer eenen aangenamen weg. ge- heel door de bevrugten landen; geloseerd in Britsz Hotel. Den 12-de Zondag de Stad rond gewandeld. de omstreken zijn heel mooij dog in wendig niet veel bezonders doch de waarde van het Paleis is niet te bere- ken, aan de kostbaarheden van goud zulver en schildereijen en meerdere kostbaarheden bij de intrede des Paleis vond men in de eerste kamer een kast waar in een getal van 136 serviezen waren van zilver enzovoors als bekers kandelaren schotels van goud enz. enz. den 14-de weder om, nadatZHWGeb een bezoek bij Z.M. den Koning., * en Kroonprins had afgelegd verlieten wij den 14 weder de stad Hannover verlaten en maakten onze retour over Hildesheim Einbek Guttinge Minden naar Cassel alwaar wij des avonds 5 uuren aankwamen. Cassel een zeer schone stad met des zelfs omliggende gronden. men heeft er vele schone bergen van steen kolen, en ijzer gelozeerd in den Pruissischen Kroonprins een groot Hotel en kwamen aldaar tijdig aan zoo men nog tijd had het Paleis van de Kurforst van Hessen Cassel te gaan bezigtigen het geen boven verwagting voldoed met deszelfs omliggende water de Wilhelms heu ge- naamd. bestaande in hoge bergen rotsen en vreemde bronwaards wonin- gen grote vijvers wandelingen enz. enz. doch dezelfs bezitter maakte zich deszelfs schoonheid onwaardig. zoo wel de Regerende Groot Hertog als deszelfs zoon beide door ongeoorloofde Huwelijken zich eene schande van ieder weldenkende te veroorzaken; de vader die 2 vrouwen had en na deszelfs dood in zijn 64 stige jaar wederom een ofsiersdogter trouwd van 22 jaren de zoon dat nog schandelijker is heeft zig eene getrouwde ofsiers- vrouw gekogt voor eene groote som geld. Van daar hebben wij de reis door in 2 dagen naar Homburg, zoo wel het mooije weder als deszelfs schoonheid der bergen rievieren, en steden, en dorpen veraangenaamden de reis, en kwamen den 16 in den besten welstand te Homburg des avonds ten 6 uren aan, om al daar gebruik te maken van deszelfs heilzame bronwater, het geen door de Doktoren sterk word aanbevolen, ter genezing voor vele kwalen. gelogeerd in de 4 Jaar- zeiten, een goed Logement. Na dat men 14 dagen doorgebragt had en het weder ongunstiger werd, de avonden lang de morgen guur en koud,

Twickelbulletin pagina 17 2 1988

Vervolg reisverslag van de heer Bitter Meij 7 1852 Na dat het huwelijk van den Heer van Wassenaer, met de Freule Sloet den 6-de was voltrokken, begaven ZHWEde zich den 7-de op reis en vertrok- ken des smorgens om 10 1 /2 uur uit den Haag naar Antwerpen alwaar wij des s’avonds om tien uuren aankwamen, gelogeerd in den zoogenaam- den Heiligen Antonius. Vele oponthoud heeft men in deze roete door dien men drie maal over wa ­ ter moet, het eerste is te Rotterdam in eene punt, bij Dordrecht dito, en dan te Willemsdorp, met de stoomboot tot den Moerdijk, vandaar naar Breda, Grootzundert, Wuestwezel, Brescaat en naar Antwerpen dus zeven malen verwisseld van paarden. Den 8-ste met de trein van s’avonds 7 1 /2 uuren vertrokken naar Brussel ge ­ logeerd in zoogenaamde Hotel de Bellevue. Aldaar gebleven tot den 15- de, op welke ik des s’avonds om 6V2 uuren uit Brussel, naar Parijs ben ver ­ trokken, met de reiskoets; per spoortrein, waarvoor ik betaalde f 193 frank en voor een plaats in de 2de klasse f 27 frank. Des s’avonds 10 uuren kwam men in Falanchaine, welke de eerste stad in Frankrijk is, hier had ik noch ik enige moeijelijkheden, door dien moest toestaan om het rijtuig, te onderzoeken of er ook iets dat aan de belasting onderhevig was, dit was voor mij bij de nacht zeer moeijelijk, en verzocht of dat niet bij de aankomst in Parijs konde geschieden, het geen dan werd toegestaan naar voor af de koets geblombeerd te hebben waarvoor ik f 3 franken betaalde, zoo reisde ik verder met blijdschap, en was gerust dat er bij de nacht niets konde verloren raken, en kwam des smorgens om 5 1 /2 uuren gelukkig in Parijs aan. Alwaar ik mij bij aankomst, dadelijk naar het Bureau begaf met de Paspoort en bekend te maken dat ik bij het rijtuig be- hoorde. Alles viel gunstig uit. Het rijtuig werd van de spoor afgeladen en behoefde maar twee koffertjes te openen. In die tusschen tijd kwamen de postpaarden, welke de koets naar het Hotel Wagram bragten alwaar men voor 14 dagen den intrek zoude nemen. Des s’avonds om 5 uuren kwamen dan ook gelukkig den Heer, en Me- vrouw van Wassenaer met de kamenier in Parijs, welke des smorgens om 8V2 uur uit Brussel waren vertrokken tot hier toe dan nu alles voorspoedig. Den 7 junij Van Parijs per spoor tot Orleans, in 30 uuren eene eenvoudige oude stad doch aangenamen wandelwegen. Den 8-sten Naar Blois, is 15 uur aldaar de dag doorgebragt en den zelfden avond naar Touers welke stad ook 15 uuren van Blois is. In Toers twee dagen ge-

Twickelbulletin pagina 17 1 1988

1845 den 15 julij Vertrokken met den Heer van Twickel naar Wildbad (1) gelegen in het Koningrijk Wurtenberg om aldaar warme Baden te gebruiken ter genezing der rumatiek. ’s Morgens van Delden tot Arnhem, en verder per post tot Disseldorp alwaar men des nagts in het Breidenbacher Hof om 1 uren aan- kwam. Den 16 smorgens om 6 weer van daar vertrokken per stoomboot tot Bon aankomst om 5 Vz uur, gegeten in de gouden Star, en vertoefd tot des avonds 10 Vz uur, en zetten toen de reis des nagts door per stoomboot tot Koblentsz, alwaar men des smorgens om 6 uurenv vermoeid en slape- rig aankwam en naar 1 uur opgehouden te hebben; ging de Boot door tot Manheim (2), alwaar men des avonds om 10 uren gelukkig ariveerden. zoo had men dan in 3 dagen en 1 nagt 138 uren afgelegd. Zeer merkwaardig in vol verwondering voor een reiziger of vreemdeling is het aanschouwen hoe de Rhijn zich door of tusschen de hoge bergen en rotsen door kronkeld, en welker bergen alle of liever het grootste gedeelte met druiven zijn bepiant eh bij afwisseiing schone valeijen kleine dorpen, en oude roines, zig afwisseld; Nauwlijks waren wij vol verwdridering de bergen te einde of daar vertoon- de zig in het verschiet het Oude gedenkwaardige Worms (3). Dit trok mijne aandagt zeer door de gedagte hoe niet Luther daar de waar-

Twickelbulletin pagina 16 2 1987

1835 Herinnering aan de reis van 9 weken, met den Heer en Mevrouw van Twickel naar Parijs September Den 14, des smiddags om een uuren van Twickel vertrokken naar Ruurlo, met de reiskoets. Den 15, van Ruurlo naar Utrecht is 22 uuren, op weg niets bezonders ontmoet, gelogeerd in het Logement genaamt Kasteel van Antwer ­ pen, een goed Logement. Den 16, des s,morgens zetten wij de reis door naar Breda, welke 13 uuren van Utrecht is gelegen, vertrokken dessmorgensom 8 uuren en kwamen niet eerder dan des s,avonds om 6 uur te Breda, door het overvaren te Gorichum, Vianen en Raamsdonk kwamen wij des s.avonds laat op onze bestemming in het Hotel de Flaanderen gelo ­ geerd. Den 17, des smorgens om 6 uuren vertrokken naar Brussel is 18 uuren, weder als de vorige dagen heel mooi weder, hetgeen wij ook dien dag wel buitengewoon behoefte aan hadden, door dien wij de grenzevan Holland en Braband moesten passeren, hetgeen zeervele moeite veroorzaakte; naar 4 uuren rijdens kwamen wij in het dorp

Twickelbulletin pagina 16 11 1981

Een zeldzame blik in Twickels verleden. Een foto kan meer vertellen dan honderd woorden. Herinnert u zich nog het kostelijke verhaal van de heer Visser in een van onze vorige nummers over het dagelijkse leven op kasteel Twickel in de jaren twin- tig? De heer Visser heeft zijn speurtocht onverdroten voortgezet en haalde deze foto boven water. Een zeldzaam kiekjevan het personeel op kasteel Twickel omstreeks 1925. Voorste rij van links naarrechts: Fenna Jacobs uit Uelsen, kamernierster Rika Zegger uit Lage, kamernierster Dina Boom uit Bentheim, kamernierster Achterste rij idem: Marike, de kokkin uit Lage Fraulein Gross, Gouvernante voordebarones, uit Zurich [zwitserland] Johanna Baumann, keukenhulp uit Uelsen De jongeman is de jongste bediende Bernard Pek; hij kwam uit Delden en woonternog. De foto werdomstreeks 1925gemaakt.

Twickelbulletin pagina 19 10 1980

Het dagelijks leven op Twickel in de jaren twintig door M.C. Visser Het is met een zekere aarzeling, dat ik een deel van het dagelijks gebeuren in en om het Kasteel Twickel zo om- streeks het jaar 1925 op schrift heb gezet. Het werd opgetekend uit de mond van een tante van mij, die van 1923 tot 1927 als kamermeisje tot het inwonend person neel behoorde. Bij elk bezoek aan haar kwamen de verhalen uit die periode te voorschijn, soms emotioneel geladen en het tekent de situatie en de sfeer ter plaatse, dat die vier jaren zo indruk op haar hebben gemaakt. Zij was 20 jaar oud, toen zij werd aangenomen. Er heeft altijd een zeker waas van geheimzinnigheid ge- hangen over het huishoudelijk gedeelte van het kasteelleven. Dat was taboe, daar werd niet over gesproken. Men moest natuurlijk wel begrijpen dat herinneringen verva- gen en vervormen en dat mijn tante als kamermeisje niet met alles op de hoogte kon zijn, vooral wat betreft de bezighe- den van de baron en barones, maar zij hoorde en zag veel van wat er om hear heen gebeurde en daarom hoop ik, dat de hiernavolgende aantekeningen in grote lijnen overeenstemmen met de toenmalige werkelijkheid. Er werden bewust geen na- men genoemd. Het personeel, dat dagelijks werkzaam was in het kasteel, bestond, voor zover zij zich kan herinneren, uit een 16- tal personen, te weten: De huismeester. Hij had de leiding van het gehele dienstge- beuren binnen het kasteel en hij was direct toegevoegd aan de baron. Met hem werden alle interne zaken besproken. Het opdienen van de maaltijden behoorde ook tot zijn taak – wanneer er speciale gasten waren, gebeurde dat in livrei. Hij woonde in Delden en ging elke avond naar huis. De huisknecht voor allerlei zaken, ook voor het grovere werk. Tot zijn taak behoorde eveneens het helpen opdienen van de maaltijden. Hij woonde ook in Delden. De jongste bediende, de piccolo, manusje van alles, bood- schappen-jongen. Hij woonde eveneens in Delden. Drie kamermeisjes voor het schoonhouden van de kamers, gangen en alles wat met dit soort bezigheden te maken had. Alle drie waren zij inwonend. De kokkin, inwonend. Een keukenmeisje als hulp van de kokkin, inwonend.


pagina 23 najaar 2013

Koetsevenement Open Monumentenda Op 14 September – Open Monumentendag – kunt u een unieke optocht met ongeveer vijftien aanspanningen bekijken, waaronder twee sportrijtuigen uit de collectie van kas- teel Twickel. Vanaf 10.30 uur vertrekken de koetsen vanaf het voorplein van het kasteel voor een rijtoer over het landgoed waarbij een extra rondje zai worden gemaakt ter hoog- te van het kasteel. Na een lunch bij Hoeve de Haar in Azelo zijn de aanspanningen om 14.30 uur terug voor een defile in de Twickelerlaan. Om 15.00 uur is de aankomst op het voorplein, dat in verband met de veiligheid niet voor het publiek toegankelijk is. Aficheid Hetty Morsink Na 25 jaar met grote inzet en loyaliteit de scepter te hebben gezwaaid in de kasteel- keuken neemt Hetty Morsink, hoofd huis- houdelijke dienst, afscheid van haar gelief- de werkplek. Hetty was de hoedster van de tradities van het Huis. Als geen ander wist zij hoe het allemaal ‘ heurt hoe pudding te bereiden, hoe koffie te serveren, hoe servetten te vouwen, hoe het kwetsbare interieur te onderhouden en hoe gasten, bestuur en niet in de laatste plaats de vrij- willigers in stijl te ontvangen; Hetty wist raad. Via deze plek dankt Hetty ieder hartelijk voor de prettige samenwerking. Wij wensen haar alle goeds. Rob Bloemendal Zondag 15 September Tuinliefhebbers zijn zondag 15 September weer van harte welkom in de moestuin voor de gezelligste moestuindag van Nederland! De aan Twickel verbonden hoveniers, vrijwilligers, pachters, leveran- ciers en allerlei groenverenigingen verzor- gen dit gratis toegankelijke evenement. Tussen 10.00 en 17.00 uur is er voor jong en oud van alles te doen; het varieert van uitleg over kweken van groenten tot het zelf samenstellen van bloemboeketten en het proeven van fruit. Specialisten infor- meren u over kassenbouw, het juiste ge- reedschap, bemesting, bollen en zaden. In de theetuin staan Twickel- pachters met producten als geitenkaas, koeienkaas en Twents landvlees. De kok verwerkt deze producten met verse groenten en kruiden uit de tuin tot heerlijke hapjes.