Pagina 23 voorjaar 2018

Stormschade in het huispark
De storm ‘Frederieke’ heeft ook op de buitenplaats aanzienlijke schade aangericht. Naast het vallen van enkele zomereiken, platanen en beuken is vooral de schade aan de groenblijvende eiken erg jammer. Vier meer dan honderd jaar oude exemplaren zijn gesneuveld, vooral langs de schutting aan de Bornsestraat bij de rozenbaan. De bomen, ook wel steeneiken genoemd, zijn nog door Rodolphe van Heeckeren en zijn tuinbaas Rebjohn geplant. Steeneiken van deze leeftijd zijn een botanische zeldzaamheid in Nederland.
In het park staan nu nog zo’n 10 exemplaren.

Twee- en drieduims wagens
Na de ingrijpende en kostbare restauratie van de
deftige staatsieberline vorig jaar is weer een heel ander rijtuigenproject gestart. In een loods bij de houtzagerij stonden delen van twee boerenwagens te verkommeren. Beide wagens zijn in bedrijf geweest op het landgoed.
Het betreft een zogenaamd drieduims wagen met kleine wielen, waarschijnlijk gebruikt voor het transport van bomen en gezaagd hout. Daarnaast is er is ook een tweeduims
kar voor algemeen gebruik. Beide wagens worden onder regie van onze stalvrijwilligers volledig gerestaureerd met uiteraard hout van eigen zagerij. De planning is om e.e.a op Open Monumentendag in september bij de rentmeesterij tentoon te stellen, samen met de andere werkrijtuigen.

The Fabric of Time
Beeldend kunstenaar Ellen Korth uit Deventer is al meer dan een jaar bezig met het maken van een kunstboek over de historische onderkleding uit de collectie van het kasteel.
Na een lange periode van onderzoek en fotogra e maakt zij nu volledig handmatig het boekwerk in een eerste gelimiteerde oplage. De kledingstukken worden stuk voor stuk geprint op 14 grams Japans Awagami papier. Elke afdruk en elke vervorming van het papier is weer anders en uniek. Een zeer tijdrovend en precies werk. De prints worden op Japanse wijze met de hand gebonden en zijn voorzien van gestanste teksten van de dichter Pablo Neruda.
Ellen Korth: ”Het kasteel is voor mij niet alleen een openbaring, 23 maar ook een zegen. Een omgeving die zo authentiek en
onaangeroerd is door de tijd, dat de aanwezigheid van de
vroegere bewoners nog voelbaar is. Het is een boek geworden
over vergankelijkheid, kwetsbaarheid en broosheid”.
Ellen heeft met eerdere kunstboeken internationale onderscheidingen in de wacht gesleept. De presentatie van dit kunstboek en een expositie met enkele grote werken en objecten uit het kasteel zal vanaf 3 juni 2018 in de oranjerie te zien zijn onder de titel The Fabric of Time. Via haar Facebook en Instagram account is de voortgang van dit bijzondere project te volgen. In het volgende Twickelblad meer aandacht voor dit kunstwerk.

Pagina 5 winter 2017

Monumentale duiker opgeknapt

In het overpark, aan de bosrand tegen de Breeriet aan, is
een 18e eeuwse duiker gerestaureerd. Dit monumentale
bak- en zandstenen bouwsel, onderdeel van de complexe waterhuishouding, verkeerde in slechte staat. Delen van het metselwerk zaten los of waren verdwenen, het voegwerk was uitgesleten en trekankers, die de duiker op de plaats moeten houden, waren ernstig verroest. Om de werkzaamheden te kunnen uitvoeren was het water afgedamd via damwanden.

Verzet uitbreiding industriegebied Fraterwaard

Stichting Twickel wil niet meewerken aan een geplande uitbreiding van een grootschalig bedrijfsterrein in de Fraterwaard. De bedrijven Rotra en Ubbink willen daar uitbreiden, op 20 hectare grondgebied van Twickel.

De provincie, Rijkswaterstaat, waterschap en de gemeenten Doetinchem en Doesburg oordelen vanuit economische motieven positief over de plannen voor het zogeheten Logistiek Ecopark IJssel Doesburg. Volgens Twickel is er sprake van ‘een beperkte blik’ en zijn de plannen strijdig met Natura 2000 en de statuten van de stichting. Twickel betwist ook het belang van de uitbreiding en vraagt de betrokken partijen om alternatieve locaties te onderzoeken.

 

Hondenbezitters op de bon

Eind vorig jaar is bij de nieuwe inrichting van het overpark het hondenlosloopgebied verplaatst. Ondanks uitleg via borden, yers en in de pers overtreden veel hondenbezitters de nieuwe huisregels. Met name rond het Kreeftengat worden loslopende honden gesignaleerd, tot ergernis van andere wandelaars. “Mensen realiseren zich vaak niet

dat ze op particulier terrein zijn en de openstellingsregels moeten respecteren”, zegt Ton Groothuis namens Stichting Twickel. De BOA’s zijn na een periode van waarschuwen genoodzaakt om verbaliserend op te treden. De grenzen van het losloopgebied en de openstellingsregels zijn te vinden op de website Twickel.nl.

Toegangsbord bij ingang hondenlosloopgebied.

Statieberline gaat blokje om

Duizenden bezoekers hebben afgelopen zomer en najaar in de oranjerie de gerestaureerde statieberline bewonderd.
Na de slotdag is het rijtuig aangespannen om voorzichtig een blokje om te kunnen rijden. Dat was een historische moment en de absolute kroon op het project. Het aanspannen van dit rijtuig moet meer dan 50 jaar geleden zijn geweest.

Op de foto zien we Bart Klaassen op de bok en Gerard Engbers achterop. De berline staat inmiddels op zijn nieuwe stek, het koetshuis.

Pagina 16 zomer 2017

Mar Stolk doubleert de versleten draad van het hemel passement. Piet zet het hemeldoek in het rijtuig vast.

De statiebok na de restauratie.

Gerestaureerd met passie: oudste statieberline

Ook deze zomer treffen tuinbezoekers in de oranjerie weer een kleine expositie aan. Dit jaar staat de gerestaureerde statieberline van Sophia gravin van Wassenaer Obdam centraal.

auteur Aafke Brunt Historie

Twickel is een van de weinige buitenplaatsen waar nog veel rijtuigen staan. Aan dit ‘wagenpark’ is een bijzondere berline toegevoegd. Het betreft waarschijnlijk de oudst bewaarde statieberline in Nederland, daterend uit circa 1825. Toen Willem baron van Heeckeren van Kell het rijtuig in 1961 aan de stichting Paard en Karos in Leek schonk, was er van het oorspronkelijke uiterlijk weinig meer over. De statiebok was ervan afgenomen, de buitenkant rond 1950 overgespoten met blauwe verf en op een onbewaakt
moment zijn grotere delen uit de stoffering weggesneden. Ondanks deze onttakeling is het een heel bijzonder rijtuig. De kast hangt in vier brede leren riemen die over C-veren lopen. Deze veerconstructie, de ‘parapluie’-stand van de wielen, de recht aflopende vorm van het bokkleed en de nog vlakke vorm van de lantaarns wijzen op een fabricage rond 1825.
Parelkroontjes
Tijdens een restauratiepoging in Leek in 1992 kwamen onder de blauwe verf baronnenkronen met zeven parelkroontjes tevoorschijn. Opzienbarend omdat de messing instapgrepen zijn voorzien van gravenkronen met negen parelkroontjes. En ook het bokkleed is getooid met een gravenkroon, in dit geval een fleuronkroon, zoals op 6 februari 1816 vastgesteld door koning Willem I. Een rijtuig afkomstig van kasteel Ruurlo, naast baronnenkronen ook voorzien van gravenkronen en daterend uit circa 1825, kon uitsluitend verband houden met Sophia barones van Heeckeren van Kell, die in 1808 trouwde met Jacob graaf van Wassenaer Obdam. Toen hij na vier jaar huwelijk overleed, erfde Sophia een aanzienlijke boedel, die na haar dood in 1847 vererfde op haar broer Willem van Heeckeren van Kell op Ruurlo. Mogelijk schafte Sophia de berline aan toen zij na een reis naar St. Petersburg in het gevolg van prins Willem II en zijn gemalin Anna Paulowna in 1825 tot grootmeesteres van Anna Paulowna werd benoemd. In die functie zal zij zeker door de straten van de hofstad zijn gereden. Helaas is tot nu toe geen rekening van de aankoop opgedoken zodat het exacte bouwjaar en de bouwer nog onbekend blijven. In de boedelinventaris van het door Sophia bewoonde huis op het Hof te Dieren is de berline in 1847 beschreven als een kerkkoets ter waarde van 300 gulden, en daarmee het kostbaarste object ter plaatse.

 

Pagina 23 winter 2016

auteur Rob Bloemendal

 

Michael van Gessel op bezoek

Op een zonovergoten oktoberdag bracht landschaps- architect Michael van Gessel een bezoek aan het landgoed. Van Gessel, die door ziekte zijn werkzaamheden moest overdragen, genoot zichtbaar van de door hem ontworpen, en nu ook uitgevoerde, aanpassingen in tuin, overpark en langs de rondweg. Op de foto zit Michael Van Gessel op de bijrijderstoel naast tuinbaas Hans Hondebrink.

 

Park in de mist

Normaal gesproken staan de lenzen van fotografen op het voorplein altijd op het kasteel gericht maar op een mistige najaarsochtend kun je ook in de andere kijkrichting mooie plaatjes maken. Een mistbank vertroebelt het uitzicht op het overpark en geeft het een mysterieus aanzicht.

 

Nederland Dineert wint prijs

Het boek Nederland Dineert, Vier Eeuwen Tafelcultuur heeft
de Joop Witteveenprijs gewonnen voor de beste historische publicatie op het gebied van eetcultuur in de Lage Landen.
De prijs wordt jaarlijks uitgereikt door de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en is vernoemd naar de onlangs overleden culinair historicus en bibliograaf Joop Witteveen.
Een team specialisten onder aanvoering van de conservator van het Haags Gemeente Museum Jet Pijzel-Domisse was verantwoordelijk voor deze ‘bijbel’ van de tafelcultuur, zoals het door ingewijden wordt genoemd. De publicatie ging vorig jaar gepaard met een tentoonstelling in Den Haag, waar Twickel niet alleen een zeer ruime bruikleen aan heeft verleend maar ook de publicatie heeft ondersteund. Het boek is weer verkrijgbaar in de Landgoedwinkel. De foto uit het boek toont het zeer bijzondere Lauenstein glasservies van het kasteel.

De Gala-berline in Nederland

Museum Van Loon in Amsterdam heeft de tentoonstellings- serie over de Gala- of Statie-berlines in Nederland geopend.
In het koetshuis van het statige pand aan de Keizersgracht in Amsterdam staat het geel-gouden rijtuig van de familie Van Loon. Alleen het Koninklijk Huis en Twickel zijn ook in het bezit van zo’n voornaam rijtuig, waarvan de Gouden Koets het meest bekende voorbeeld is. Na Van Loon zullen paleis Het Loo en, volgende zomer, ook Twickel een tentoonstelling organiseren. De Statie-berline van Twickel wordt momenteel gerestaureerd. Gezamenlijk is onlangs een bijlage bij NRC-Handelsblad uitgegeven, met een stuk van archivaris Aafke Brunt over de geschiedenis van ‘ons’ rijtuig. Deze bijlage zal ook volgend jaar beschikbaar zijn voor de bezoekers op Twickel. Ook is er een boek verschenen,De Gala-berline in Nederland, dat uiteraard verkrijgbaar is in de Landgoedwinkel.

Pagina 23 najaar 2016

berichten van de Buitenplaats auteur Rob Bloemendal Twickel in Japanse krant Eind vorig jaar kwam de Japanse meester keramist Kakiemon XV naar het kasteel om kennis te maken met het 300 jaar oude werk van zijn voorvaderen. Dit is in Japan niet onopgemerkt gebleven want de grootste Japanse krant – de Asahi Shimbun, oplage meer dan 10 miljoen exemplaren – stuurde een journalist speciaal naar Delden. Samen met de conservator Oost-Aziatische kunst van het Rijksmuseum Amsterdam, de heer Menno Fitski is het Japanse gezelschap in het kasteel rondgeleid. In de collectie zijn veel verwijzingen naar de historische, culturele verbondenheid tussen Japan en Nederland. Het betreft niet alleen porselein maar ook lakwerk, reisverslagen en de vele verwijzingen in het kasteel naar de VOC, die lange tijd de contacten met Japan domineerde. Tuinbeeld in de oranjerie Tot 2 oktober kunt u in de oranjerie terecht om de charmante tentoonstelling Tuinbeeld te bezoeken. Stenen beelden, bronzen ornamenten en ijzeren meubels komen in combinatie met oude foto’s weer tot leven. Vrienden van Twickel hebben (het hele seizoen) gratis toegang. Buitenplaatsbezoekers De Stichting Twickel en de Stichting Werkgroep Adelsgeschiedenis organiseren op vrijdag 30 september het symposium ‘Buitenplaatsbezoekers in de achttiende en negentiende eeuw’. In de oranjerie komen verschillende sprekers aan het woord over onder meer de aantrekkingskracht van buitenplaatsen en de wijze waarop buitenplaatsen bezoekers ontvingen. Deelname kost € 30,- p.p..Vrienden van Twickel betalen € 22,50. Aanmelden en meer informatie via www.adelsgeschiedenis.nl Statieberline krijgt vorm De restauratie van de Statieberline bij de firma Stolk in Balkbrug ligt op schema. Na maanden van demonteren en het verzamelen van onderdelen begint een en ander vorm te krijgen. Een Statieberline werd vroeger bij zeer formele gelegenheden door voorname families gebruikt. In Nederland bezitten alleen Museum Van Loon, het Koninklijk Staldepartement en sinds kort Twickel over een dergelijk rijtuig. ‘Onze’ Berline is gebouwd rond 1820 en daarmee het oudste bewaard gebleven exemplaar. Een team van specialisten begeleidt het uiterst arbeidsintensieve en kostbare traject. Vanaf dit najaar wordt op een aantal plaatsen extra aandacht gevraagd voor de Statieberline. Als alles volgens plan verloopt, wordt het rijtuig volgend jaar zomer tentoongesteld in de oranjerie. Op de foto ziet u de uit de as herrezen statiebok met het grafelijke wapen van de Van Wassenaers.

Pagina 23 winter 2015

berichten

van de

Buitenplaats

auteur

Rob Bloemendal

Verbod op drones

De laatste maanden is er een toename van hobby-fotografen die

met een drone, een mini-helikopter, luchtopnames willen maken

van kasteel en tuin. Zelfs bruidsfotografen maken er gebruik van.

Fraaie plaatjes natuurlijk maar toch is het uitdrukkelijk verboden

om met zo’n drone te vliegen boven de buitenplaats Twickel. Dit

in verband met de veiligheid van bezoekers, de kwetsbaarheid

van de monumentale gebouwen en privacy van omwonenden.

Helaas hebben we de eerste drone al zien neerstorten.

Opknapbeurt tuinvazen

De twee grote vazen langs voor het kasteel zijn tijdelijk

verwijderd voor groot onderhoud. Er moest een kraan aan te

pas komen om de 600 kg zware gietijzeren gevaartes naar

de werkplaatsen te vervoeren. De vazen zijn in de 19e eeuw

gemaakt door de Franse gieterij Ducell. Ook de sokkels en

fundamenten worden opgeknapt.

Restauratie Statieberline

De oudste in Nederland nog bewaarde Statieberline wordt

gerestaureerd. Het rijtuig uit ca. 1820 is afkomstig uit het bezit

van de familie Van Heeckeren van Kell die op kasteel Ruurlo

woonde en verkeert in deplorabele staat. In 1961 is het door de

familie aan de Stichting Paard & Karos geschonken en kreeg

het een plek in het Nationaal Rijtuigmuseum in Leek. Deze

stichting heeft zelf niet de middelen om de kostbare restauratie

te laten uitvoeren. Men heeft Twickel bereid gevonden om met

steun van het VSB-fonds en het Prins Bernhard Cultuurfonds

de financiering van het omvangrijke project te verzorgen. De

restauratie wordt het komende jaar verricht door de firma Stolk

in Balkbrug onder leiding van de heer Nicolaas Conijn. Daarna

neemt Twickel het beheer van het rijtuig over.

Derde druk ervenboek

In de Landgoedwinkel is sinds kort het boek ‘Boerenerven op het

landgoed Twickel’ van auteur Lennart Vrij weer te koop. Het is

een derde herziene druk, uitgegeven door Stichting Twickel en

Boekhandel Broekhuis. De eerste twee drukken zijn al enige jaren

uitverkocht maar er is nog altijd vraag naar. Het staat bekend als

een tijdloos en gewaardeerd boek voor leken en professionals die

meer willen weten over de (ver)bouw, beheer en onderhoud van

historische boerderijen. Behalve in de landgoedwinkel is het 139

pagina’s tellende boek ook te koop bij boekhandel Broekhuis.

Twickelbulletin pagina 24 20-3 1985

wordt nadrukkelijk gesproken. Maar het moet wel kunnen. De schoorsteen moet wel blijven roken, zegt de Twentenaar dan. En omdat we pas ons uitstapje naar de Noetselerberg achter de rug hebben, praten we ook over de recreatie op Twicket. Als het aan de Vrienden lag, dan kwam er iets dergelijks op het landgoed. In de kring van het bestuur wordt wel eens gefantaseerd. De rentmeester is wat nuchterder. Het zou inderdaad goed zijn de bezoekersdruk wat te regelen, maar recreatie is niet de eerste zorg van de Stichting. Het kan dat niet zijn, gezien tegen de achtergrond van zoveel andere zaken. Maar de bekende modderplekken in de paden op Twickel krijgen een beurt, dat wel. Nog even gaan we de heide op. Figuurlijk dan. Het is weer de tijd om daar te gaan schonen. We praten even over de idee6n die er bij de Vrienden leven over deze zaak. Over e6n ding zijn we het eens: ats de heide moet blijven, dan zal er echt gestructureerd aangepakt moeten worden. Liefhebberij is dan niet meer voldoende. Er zal vak- manschap aan te pas moeten komen. Bij het afscheid nemen zie ik, dat er a) een paar mannen staan te wachten op de rentmeester. Mannen met duidelijk grote, harde handen. Handen gewend aan het werk in de bossen. Zij leggen beslag op de rentmeester. Stellig zal hun gesprek over andere zaken gaan, dan die ik aansneed. En ik denk aan de woor- den over de gevarieerdheid van de rentmeestersbaan. Echt een baan om iemand om te benijden. C. v.d. Struik ’’Twickelse Heren, hun Koetsen, en Kleren” in het Bal- juwhuis in Wassenaar Nadat ruim 20.000 bezoekers de expositie ’’Twickelse Heren, hun Koetsen en Kleren” in de onlangs gerestaureerde stalgebouwen van kasteel Twickel bezichtigd hadden, werd een deel van deze ten- toonstelling overgebracht naar het Baljuwhuis in Wassenaar. Van vrijdag 23 augustus tot en met zondag 25 augustus werden de bewoners van Wassenaar en omgeving in de gelegenheid gesteld de koetsen en kleding van de Twickelse Heren te bekijken. De Stichting Historisch Centrum Wassenaar benadrukte daarmee nog eens extra de banden die indertijd bestonden tussen haar woon- plaats en Twickel. Ruim 1200 menseh bezochten deze tentoonstelling.

Twickelbulletin pagina 34 20-2 1985

32 De stallen van de Heren van Twickel Het moet voor velen een openbaring zijn geconfronteerd te worden met deze zo unique en complete herenstal, die zoals uit de inventa- rislijsten van 1879 blijkt, bijna in zijn geheel bewaard is gebleven uit de tijd dat rijtuigen met paarden het belangrijkste vervoermiddel waren. Zelden zal men een koetshuis vinden waarvan de oor- spronkelijke inventaris, of het nu het stalinterieur, de rijtuigen, de tuigen of livreien betreft, behouden is gebleven. Met deze selectie van delen uit de stallen van de Heren van Twickel wordt geprobeerd de bezoeker een zo goed mogelijke indruk te geven van de wijze waarop toonaangevende families in Nederland zich verplaatsten, varieSrend van het maken van visites, hetvervoer bij jachtpartijen tot het maken van plezierritjes door het park in zomer en in winter. De tuigenkamer De inrichting van de tuigenkamer dateert uit het laatste kwart van de vorige eeuw. Net als al het overige is het zo bijzonder dat al het aanwezige materiaal altijd op Twickel is geweest en reeds voor- komt op inventarislijsten van 1879. Naast het bij de rijtuigen be- sproken Russische tuig vindt men in de tuigenkamer o.a. twee span gareel jachttuigen, d.w.z. dat al het beslag zwart is geschilderd en zodoende de indruk geeft alsof het met leer bekleed is (wat in enkele gevallen ook zo is). De geschulpte randjes moeten stiksel voordellen. Daarnaast vindt men een twee span borsttuigen, en een twee span gareeltuigen met koperen beslag voorzien van helm- tekens. Ook hangt er een twee span blanke tuigen bestemd voor de sportrij- tuigen, net als de twee enkel span blanke tuigen. Voorts vindt men een aantal dameszadels zowel links als rechts zittend en twee ponyzadels. De herenzadels zijn helaas verloren gegaan. Op het bittenbord hangt een grote variSteit aan bitten voor velerlei doeleinden. O.a. hangen er een aantal Buxtons, bitten bestemd voor het vierspan rijden. Onder aan het bit vindt men een dwarsbalk die moet verhinderen dat de achterpaarden de leidsels van de voorpaarden in hun mond nemen. Links van de deur vindt men tevens een paar halsters en een longeer hoofdstel met longe. De tafei in het midden is een poetstafel; in opgeklapte toestand vormt het een goede plaats voor het neerleggen van zadels.

Twickelbulletin pagina 7 20-2 1985

Twickels Heren, hun Koetsen en Kleren ’’Twickelse Heren, hun Koetsen en Kleren” is de titel van een ten- toonstelling die is ingericht om een feestelijk accent te geven aan de voltooiing der restauratie van het rechterbouwhuis van kasteel Twickel. Op deze tentoonstelling zal aandacht worden besteed aan de volgende onderwerpen: – Het leven van de Heren en Vrouwen van Twickel in de negentien- de en de eerste helft van de twintigste eeuw. – Twickels Bouwhuizen door de eeuwen heen. – Destallen van de Heren van Twickel. Achtergrondinformatie over deze onderwerpen vindt u in deze speciale uitgave van het Twickel Bulletin. De tentoonstelling is te bezichtigen van 23 juni t/m 10 augustus a.s. op werkdagen van 14.00 uur tot 17.00 uur en op zaterdag en zondag van 10.00 uur tot 17.00 uur. De entreeprijs voor volwassenen bedraagt f 3,00; die voor kinderen van 6 t/m 12 jaar f 1,50 en kinderen beneden 6 jaar hebben gratis toegang. Het leven in de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw Om u een beeld te geven van het Nederland waarin de Heren en Vrouwen van Twickel toen leefden, voIgt daarover eerst een korte, algemene schets. Koning Willem I (1773-1843), onze ’’koning koopman” was gehuwd met Koningin Wilhelmina van Pruisen (1774-1834). Hij werd opge- volgd door Koning Willem II (1792-1849), de held van Waterloo. Deze miste evenwel de kracht en de visie van zijn vader. Hij was een be- minnelijk, goedhartig man die zich met kunstschatten omringde en samen met zijn echtgenote, Anna Paulowna (1795-1865), schitteren- de feesten gaf aan zijn hot aan de Kneuterdijk in Den Haag. Na het overlijden van Willem II kwam Koning Willem III (1817-1890) aan de macht. Hij stond bekend als een opvliegend, wispelturig man, dol op ”het goede leven”, maar hij was in wezen goedhartig. Zijn eerste huwelijk met Sophia van Wurtenberg (1818-1877) die erg fijnge- voelig en kunstzinnig was, was slecht. Zijn tweede huwelijk met Koningin Emma van Waldeck Pyrmont (1858-1934) was, ondanks het leeftijdsverschil, heel gelukkig. Uit dit huwelijk werd Prinses