pagina 9 najaar 2012

9 JAARGANG 21 NAJAAR 2012 r=v Twiekel Een duurzame akte uit 1133 De oudste akte in het Huisarchief Twickel dateert uit 1133. Ondanks zijn hoge ouderdom verkeert het stuk in prima staat. Het is geschreven op sterk en duurzaam perkament. Het begint als in een sprookje: heel lang ge- leden, in het jaar 1133, schonk de edelman Rudolf van Steinfurt een groot aantal stuk- ken land in een aan de zee gelegen streek, genaamd Fullenho (Vollenhove). Hij schonk dit land aan de kerk in Lette bij Rheda in Westfalen om de stichting van het Praemonstratenser klooster Clarholz te bekostigen. In de akte uit 1133 gaat het om 22 ‘portio- nes’, niet nader gedefinieerde stukken land in een nog te ontginnen gebied in de kust- streek van de Zuiderzee. Deze grand werd ter plaatse in pacht uitgegeven. De pacht- opbrengst is voor een belangrijk deel vol- daan in tonnen boter. Deze werd gekneed en gezouten om in natura vervoerd te wor- den naar Clarholz. In de zestiende eeuw bleek het bezit niet meer rendabel te zijn. De grate afstand leidde tot problemen, een deel van de pachten werd niet meer voldaan en het herstel van de dijken om de landerij- en vroeg om toezicht ter plaatse. In 1549 verkocht het klooster de bezittingen bij Vollenhove aan de bezitter van Twiekel, Goossen van Raesfelt. Hij ontving bij de koop 00k een uitgebreid archief, dat hem in staat moest stellen om de administratie van de goederen weer op orde te brengen. Daar- bij hoorde ook de toen al eeuwenoude akte uit 1133, die diende als bewijsstuk van de aankoop. Van Raesfelt wilde winst boeken door de verdwenen pachten weer op orde te krijgen en de nog lopende pachten te ver- hogen maar het bezit zou nooit veel op- brengen. De goederen vererfden via Goos- sens achterkleinzoon, Hendrik van Raesfelt tot Schuilenburg en de Eze naar het ge- slacht Van Rechteren in Dalfsen. Kort na 1822 Met de toenmalige heer van Rechteren de boterpachten afkopen. Het archief van de Clarholzer goederen ging over naar het geslacht Van Rechteren; een deel daarvan verhuisde verder naar het archief van het geslacht Sloet tot Oldruytenborch. Een akte was bij de overdracht naar huis Rechteren over het hoofd gezien: die uit 1133. In 1782 trof de befaamde rechts- historicus Jan Willem Racer dit stuk aan op kasteel Twiekel, maar sindsdien dook het jaren onder tot het in 1955 tevoorschijn kwam uit … het Huisarchief Ruurlo. Voor kenners van de historie van Twickel is het duidelijk hoe de akte zo verdwaald kon raken: de bezitter van Ruurlo, W.H.A.C. baron Van Heeckeren van Kell trad op als voogd en zaakwaarnemer van Cornelie gravin van Wassenaer Obdam, en zijn zoon trad met haar in het huwelijk. De heugelijke wedergeboorte van 66n van de oudste akten in Nederland werd al snel in archiefkringen bekend gemaakt en zo kwam dit ook ter ore van de archivaris van Twiekel, ds. J.W. Samberg. Zijn pogingen om het stuk terug te leidden mislukten. In 1992 kwam het uiteindelijk toch tot een overdracht. Na de inventarisatie van het Huisarchief Twiekel achtte J.D.C. baron van Heeckeren van Kell uit Ruurlo de tijd rijp om over te gaan tot een archiefruil, waar- door de akte terugkeerde op Twiekel. Aafke Brunt Akte van schenking door Rudolf van Steinfurt van al zijn goederen in Vollenhove ten behoeve van de dienst van de kerk in Lette uit n33. Vanwege de duurzaamheid van dit materiaal werden aktes tot in de r/de eeuw op perkament geschreven. Het meest duurzame perkament werd gemaakt uit kalfshuid. Het huisarchief Twiekel omvat 1294 aktes op perkament, oftewel charters. Voor het lezen is enige kennis van oude handschriften onontbeerlijk. Daarom zijn van de aktes van voor 1550 korte samen- vattingen of ‘regesten’ gemaakt. J bjoUCJTT xj fuccijto situ JmoJo-nm! j,! I- .lull r[rimljwiK A j, , Worm JWMT m $UJvL.nlrnZfl ormu. wh ■if mu 4 mtc Jr Jfr MlZZLiJj, L F ;.anaz iL, .xvu lopjone|| uocrnr w ic Jomurj 2aIcrtucui Ji 4lfic <rau r |undjctij-u.x uootr mi c pur turn <x c dlau je $,ie- us- v]. inrc”iUai ■ft Iff, ^ ulju neempx [ tuc uiconu; •/jt– J/ ( m au ymaW pm jxnaone loa ilk fut .nurLmait can(ijuuua it chi c|l»i jnnolnicc uKapruaomfcric . rrtttvjniic turn* S-Iiq- Lnliafioij- Inno j-gm a vjj Unou^liu-living V hfm conltpiunoml 4 dxaJcpc” Simon 11 Jiwruci tanuard laJtcr’ vxuduni? diulf hatfi Jc llcdpc VnyiLt JeSrmmfc Ctnol4 </muLi iiu jj ^ i