pagina 8 zomer 2011

De waarde van Twickel ligt niet alleen bovengronds Historicus en amateur archeoloog/paleontoloog Dick Schluter uit Enschede vindt dat het landgoed Twickel niet alleen bovengronds vee! interessante zaken te bieden heeft, maar dat de ondergrondse historie ook aandacht behoeft en zo kan bijdragen aan de aantrekkelijkheid voor het publiek. Wie wel eens een bezoek heeft gebracht aan hetTeylers museum in Haarlem heeft daar ook walviswervels aangetroffen af- komstig uit Delden. Hoe zijn die in Delden en vervolgens in Haarlem terecht ge- komen? Dat heeft alles te maken met het graven van de Twickelervaart in 1771. Tijdens het graven werden opmerkelijke ontdekkingen gedaan. Ter hoogte van het Koematenveld vonden de arbeiders verschillende ’aschpotte’ oftewel urnen. De restanten van dit langgerekte grafveld uit de Late Bronstijd en de Vroege IJzertijd zijn te zien vanaf de Seer. Engelbertink- straat. De vondsten die daarna werden gedaan waren nog veel verbazingwekkender. De gravers vonden grote botten en wervels afkomstig van walvissen, afdrukken van schelpen, schelpkernen en haaientanden. Dit kon alleen maar duivelswerk zijn of afkomstig van de zondvloed. Het verhaal over de vondsten bereikte in Engeland de Zwitserse geoloog Jean-Andre Deluc. Deze bezocht in 1778 de locatie in het Hellecaterveld, die vanaf dat moment de geschiedenis is ingegaan als de klassieke eerste vindplaats (!) van het zogenoemde Tertiair. Later werd vastgesteld dat de lagen afkomstig waren uit de periode Mioceen, onderdeel van het Tertiair en meer dan 5 miljoen jaar oud waren. Ook de eerste geoloog van Nederland, W.C.H. Staring (1808-1877), heeft hier materiaal verzameld (wat in Leiden terecht is gekomen en thans deel uitmaakt van de collectie van Natio- naal natuurhistorisch museum Naturalis). Komen wij hierover enige informatie tegen in de omgeving van de Almelose brug over de Twickelervaart? Niets van dat alles en naar mijn mening is dat een gemiste kans. De locatie verdient het om na onderzoek door specialisten de status van geologisch monument te krijgen. Via een te ont- werpen presentatie kan het publiek ver ­ volgens kennis nemen van deze unieke geologische locatie. Ook de vlakbij gelegen grafheuvels op het Koematenveld moeten veel meertoegan- kelijk worden gemaakt en van informatie voorzien zoals ook elders in Twente is gedaan met grafheuvelcomplexen waar de begroeiing is verwijderd. Het verhoogt de toeristische aantrekkelijkheid van dit gebied en doet recht aan de cultuurhisto- rische waarde. Ook elders op het landgoed zijn in de loop der jaren archeologische vondsten gedaan of liggen grafheuvels (bijv. bij het kruispunt Rijssenseweg/ Langenhorsterweg). Deze vondsten bevinden zich voor een belangrijk deel in de collectie van het Provinciaal archeolo- gisch depot Verlinde’ in Deventer. Waarom komt er geen inrichting in £dn van de bouwhuizen van Twickel of in een bijgebouw op het erf van boerderij Wendezoele? Met behulp van de vondsten – Het Oversticht stelt deze zonder proble- men beschikbaar als er sprake is van een beveiligde presentatie – kan de bewonings- geschiedenis van het landgoed prachtig worden geYllustreerd. Een ander interessant fenomeen wat volgens mij veel kansen in zich heeft, is de zoute artesische bron die in 1886 in de kasteeltuin werd aangeboord. In opdracht van R.F. baron van Heeckeren van Wasse- naer (1858-1936) was er een diepteboring gedaan ten gunste van schoon drinkwater. Het pekelwater wat omhoog kwam had te maken met de zoutlagen die tot op de dag van vandaag door AKZO in Hengelo worden geexploiteerd. De betreffende bron is jammer genoeg in vergetelheid geraakt. Hoe mooi zou het niet zijn om deze opnieuw te gaan gebruiken in relatie met de behoefte aan ’welness’. De stichting Twickel is eigenaar van hotel De Zwaan in Delden. Dit hotel-restaurant, kan onder- scheidend vermogen krijgen als het moge- lijk wordt gemaakt om daar te badderen in fossiel pekelwater. De afstand tussen kasteeltuin en hotel is minder dan een kilometer. Delden als kuuroord en hotel De Zwaan als kuurhotel is, wanneer je er langer over nadenkt, helemaal niet zo’n slecht idee. De waarde van Twickel reikt naar mijn mening verder dan hetgeen bovengronds aan natuuren cultuurhistorie te bewonderen is. Stichting Twickel is ook verantwoorde- lijk voor hetgeen ondergronds aanwezig is en daar valt nog veel eer te behalen. Het zal de bijzonderheid en kwaliteiten van het landgoed alleen maar vergroten! Dick Schluter, historicus De rubriek “Zicht op Twickel” staat open voor die- genen die een opinierende bijdrage over het landgoed en haar positie in de maatschappij willen leveren.