pagina 8 najaar 2008

Teruggave a cm natuur van Kleine Gelderse Waard In de jaren negentig van de vorige eeuw ontstond het plan om de Kleine Celderse Waard (circa 60 ha landbouwgrond), nabij Oud-Zevenaar, door reliefvolgende ontkleiing te ontwikkelen tot een moerasachtig natuurgebied. Jan Bengevoord schreefin het Twickelblad 2/2003 uitvoerig over deze unieke ingreep, onderdeel uitmakend van het omvangrijke Duits/Nederlandse Celderse Poort project. Wilke Schoemaker Hep onlangs met uiv redactielid door dit ontwik- kelingsgebied, een ‘paradijsje’ in wording tussen twee voormalige rivierlopen,Rijnstrangen genaamd. De Grote en Kleine Gelderse Waard zijn voormalige uiterwaarden, die sinds 1970 niet meer in verbinding staan met de Rijn. Het circa 300 hectare grote gebied bestaat, zoals beschreven in hetgenoemde Twickelblad, voor het grootste deel uit vruchtbare, reliefrijke landbouwgronden. In de Grote Gelderse Waard wonen twee pachtboeren van Twickel: melkveehouder Grab en landbouwboer Uenk. Allebei actief betrokken bij het ontwikkelen van de plan- nen in de Kleine Gelderse Waard volgens Schoemaker. De kleiwinning vindt plaats in de Kleine Waard, die 00k wel als Kronkel- waard wordt aangeduid. Het gebied van circa 60 hectare bestaat afwisselend uit stroomruggen en dalen, waar de Rijn vroe- ger voortdurend zijn loop verlegde. De werkzaamheden zijn gestart in 2003 en wor- Wilke wijst stuk aan dot klaar is voor de natuur. den afgerond in 2018. Wilke: “De eerste twee jaar was de afname van ‘Twickelklei’ zeer matig, maar vanaf 2005 trok de econo ­ mic in de bouw weer aan, waardoor er gelukkig een explosieve groei kwam in de baksteenindustrie.” Baksteenfabrikanten De Stichting Twickel heeft voor de ont- ginning van klei, in vakjargon aftichelen genoemd, een contract afgesloten met steenfabrieken De Byland BV en Wiener- berger BV. Aan dit contract, 00k wel tichelovereenkomst’ genoemd, is het kleibestek (de manier van aftichelen) en de ontgrondingvergunning verbonden. De eigenlijke winning is uitbesteed aan de firma Delgromij, die op haar beurt de graaf- en transportwerkzaamheden Afgraven klei. De randen zijn bewust loodrecht gehouden tijdens bet aftichelen. De shovel heeft de roofgrond verwijderd. De volgendefase is het afgraven van de kleilaag. De vrijgekomen kleilaag. aan onderaannemers uitbesteedt. Jaarlijks maken de steenfabrieken een werkplan voor de winning van de klei. Dit plan moeten zij voor 1 november in het jaar daar- aan voorafgaand bespreken met Twickel en vervolgens voorleggen aan de provincie. Roofgrond Al hobbelend over een idyllisch, kronkelend weggetje bereiken we het paradijselijke gebied, de Kleine Gelderse Waard. De voettocht gaat langs plaatsen waar de klei al is verwijderd, maar 00k langs stukken waar de roofgrond al is verwijderd en de klei voor het aftichelen zichtbaar is geworden. Wilke: “Roofgrond is de bovenste laag landbouwgrond die hier 40 cm a 50 cm dik is en die de kleilaag bedekt. Deze roofgrond werd vroeger na het aftichelen weer op de plaats teruggestort. Hierdoor