pagina 8 lente 2004

De hensbeker van Carel George Wie in het Fries Museum te Leeuwarden de trap naar de zilverkelder afdaalt kan daar sinds kort een prachtige, verguld zilveren hensbeker in een vitrine zien staan. Het pronkstuk werd in 1558 door een Antwerpse zilversmid gemaakt. Foto: Dikketi en Hulsinga, Leeuwarden. N iemand minder dan Carel George Graaf van Wassenaer Obdam (1733- 1800) heeft hem in 1770 geschonken aan het Friese Waterschap van de Vijfdeelsdijken. De hensbeker (het woord is afge- leid van hense of hanse; gilde of vereniging) was toen al ruim twee eeuwen oud. Het geschenk kreeg een ere- plaats op de feestelijke dis van de Friese dijkgraaf en heemraden. Alleen de dijkgraaf had het recht de hensbeker aan te bie- den. Bij de installatie van nieuwe bestuursleden diende hij in een teug te worden geledigd, wat gezien zijn omvang geen geringe opgave lijkt. De beker zou afkomstig zijn ‘uit het oud Friesch adellijk geslagt der Groustins’. Graaf Carel George zou de beker hebben gekocht van een ‘oud en geloofwaardig man’ die hem de legende had verteld, dat het een van de bekers zou zijn die Caspar de Robles in 1574 aan de dijksgedeputeerden van het waterschap had gegeven. De beker is veel ouder dan aanvan- kelijk werd aangenomen. Conservatrice Marlies Stoter van het Fries Museum ontdekte dat het pronkstuk niet uit de zeventiende eeuw dateert. Zij zag dat de jaarletter in de beker over- een komt met het type en de vorm zoals die in 1558 in Antwerpen werden gebruikt. In de oude legende schuilt dus veel waarheid. Carel George deed wat de afbeel- dingen op de hensbeker betreft een goede keuze: aan de ene zijde zien we de dronken- schap van Noach en aan de andere zijde Lot en zijn doch- ters. Deze Bijbelse taferelen waar- schuwden tegen overvloedig drankge- bruik. Heel mooi zijn de details: de twee afbeeldingen worden door een boom met een rijke bladerkroon geschei- den. In de verte ligt een oud kasteel. Op het deksel staat een figuurtje in antieke kledij, dat op zijn stok leunt. Hoewel het merk van de zilversmid er op staat, weet men nog steeds niet welke kunstenaar er achter het merk schuil gaat. De drinkbeker is nog in het bezit van het Wetterskip Fryslan maar iedereen kan hem nu in het Fries Museum komen bewonderen. Thera Coppens Marie Cornelie Carel George van Wassenaer Obdam. de guile schenker van de hensbeker, was de grootvader van de laatste erfdochter van Twickel Marie Cornelie van Wassenaer Obdam. Carel George die onder het pseudoniem Jan Flapuit een amusant patriottisch geschrift publiceerde, wordt beschreven in ‘Marie Cornelie dagboek van haar reis naar het hof van Sint- Petersburg 1824-1825’ door Thera Coppens en Aafke Brunt. Het boek dat in oktober 2003 verscheen was snel uitverkocht maar de tweede druk is nu verkrijgbaar (Uitgeverij Meulenhoff 24,50 euro). U kunt er meer over lezen op de website van Thera Coppens: www.historisch-toerisme-bureau.nl. Het boek is te koop in de boekhandel en in de land- goedwinkel van Twickel, telefoon 074 – 376 1020.