pagina 7 winter 2009

7 I A A R G A N G l8 WINTER 2 0 0 9 rwi Twickel vernatting van de bodem. Luttikhedde moet met eigen machines het land onder- houden en streven naar een gesloten mineralenkringloop. Dat betekent dat hij geen (kunst)mest mag aanvoeren en op het gebied van voer en materialen zelfvoor- zienend moet zijn. Dat lukt bijna helemaal, zegt Luttikhedde, maar er wordt nog wel stro van buiten aangevoerd. Het wordt gebruikt voor de potstal, waar de zoogkoeien en het jongvee bovenop het stro staan. Het mengsel van mest en stro wordt eenmaal per jaar over het land uitgereden. Zijn eigen bedrijf is te klein om voldoende graan te verbouwen zodat hij in de eigen stro- behoefte kan voorzien. “Het kan wel, maar dan moet de helft van het vee weg en dat is nu 00k weer niet de bedoeling.” Liever breidt hij zijn bedrijf met zo’n tien hectare uit, al weet hij dat hij daarvoor geduld moet opbrengen. Met die extra hectares bouwgrond kan hij niet alleen meer verbouwen maar 00k makkelijker teelt- wisselingen toepassen. Duurzaam Als beheerder van het buitengebied ontvangen de deelnemende agrariers in Boeren voor Natuur een vergoeding. Luttikhedde ontvangt per hectare ruim duizend euro. Het is geen schip met geld, zegt hij nadrukkelijk. En vergeten wordt vaak dat hij 00k vee! moet investeren. Zo bouwt hij een nieuwe, grotere opslag voor stro en graan op zijn erf. Al met al kan hij dankzij Boeren voor Natuur wel in zijn onderhoud voorzien. Tot vorig jaar had hij een volledige baan als onder- houdsmonteur en runde hij het boeren- bedrijf in zijn vrije tijd. “Dat was niet vol te houden.” Boeren voor Natuur is voor hem een vervolg op een weg die hij al in 2000 is ingeslagen. Toen bracht hij een groot deel van zijn grond al onder in de Subsidieregeling Agrarisch Natuurbeheer (SAN). Het is zijn vaste overtuiging dat hij op een duurzame wijze het boeren- bedrijf kan voortzetten. Mogelijk dat hij in de toekomst 00k een rol krijgt bij bijvoor- beeld het beheer van naastgelegen natuur- gebieden, zoals het Bokdammerveld. Dan is Erve Bokdam nog minder een agrarische enclave en is er sprake van een vloeiende overgang met de omgeving. Knop Van boeren die deelnemen aan Boeren voor Natuur, wordt inventiviteit en maat- werk verwacht, zegt Luttikhedde. Als er bij Pilot Het project Boeren voor Natuur wordt momenteel op twee plekken in Nederland gehouden. In de Polder van Biesland (Zuid- Holland) en landgoed Twickel. In Twickel nemen behalve Andre Luttikhedde 00k Marwin Hofstede en Corney Niemeijer deel. De deelnemende agrariers richten zich in hun bedrijfsvoering meer op het ontwikkelen en beschermen van natuur, landschap en water- beheer en krijgen daarvoor gedurende dertig jaar een vergoeding. De vergoeding komt uit een fonds waarin overheidspartijen hebben bijgedragen. Mede doordat deze beloning de ‘staatssteuntoets’ van de Europese Unie moest doorstaan, kende het project een lange voorbereidingstijd. Behalve de Stichting Twickel zijn het ministerie van LNV, de provincie Overijssel, het Waterschap Regge en Dinkel, Regio Twente en de gemeenten Hof van Twente en Hengelo betrokken. Inmiddels is de uitvoering in handen gekomen van een nieuw opgerichte Stichting Boeren voor Natuur Twente. Deze stichting wil niet alleen de huidige pilot met drie deelnemende agrariers tot een goed einde brengen maar 00k uitbreiden met andere bedrijven, niet alleen op Twickel maar in heel Twente. De komende jaren worden in samenwerking met onder meer kennisinstituut Alterra de bedrijfs- economische ontwikkeling en de veranderingen in het landschap en waterhuishouding nauw- lettend gevolgd. de Azelerbeek gemaaid wordt, moet hij zich afvragen of hij het maaisel niet kan vermengen met zijn eigen mest. Een goede balans tussen grondgebruik, mest en vee is belangrijk. Op de automatische piloot boeren is er niet meer bij. “De knop tussen de oren moet om”, zegt Luttik ­ hedde. “Je kunt niet meer vier of vijf keer per jaar maaien. Je moet op een andere manier omgaan met het land.” Vroeger maakte het bijvoorbeeld niet zoveel uit als bij het oogsten de grond beschadigd werd door het gebruik van zware machines. Een beetje kunstmest, en de schade was gerepareerd. “Ik kan die schuif niet meer opentrekken en moet goed rekening houden wanneer ik het land opga.” Met het blote oog valt nu nog niet te zien dat Andre Luttikhedde: "De knop moet om". de natuur in en rond Erve Bokdam er op vooruit gaat. Al geeft Luttikhedde eerlijk toe dat hij geen specialist is. Hij ziet wel eens mensen door het weiland lopen die bij wijze van spreken elk plantje van naam kennen, maar voor hem is een weiland vooral gras. Met enige regelmaat ont ­ vangt hij op Erve Bokdam mensen die meer willen weten van Boeren voor Natuur. Dan wijst hij op het groene gras en de “robuuste koeien” in de potstal, ten teken dat boeren en natuur goed hand in hand kunnen gaan. “ledere boer moet voor zich uitmaken of Boeren voor Natuur iets voor hem is. Ik kan alleen maar proberen het goede voorbeeld te geven.” Martin Steenbeeke