pagina 7 voorjaar 2011

7 monument in de bijna twee eeuwen van zijn bestaan te lijden gehad van slijtage en zelfs vandalisme. Dat laatste kan men af- leiden uit het feit dat aan de beeltenissen van de vier deugden diverse vingers, voeten, een neus en attributen ontbraken. Zo miste Prudentia (Voorzichtigheid) twee vingers en kreeg Vigilantia (Waakzaam- heid) een nieuw voetstuk met opschrift. Het meeste kreeg meester-steenhouwer O. Reijers uitbetaald. De meester-smid J.G.L. Rutte repareerde onder andere een aantal ijzeren hekken en leverde ook een nieuw exemplaar. Ook een metselaar en een schilder hadden hun handen vol aan het monument. Bij elkaar betaalden de baron en zijn vrouw ongeveer f 3.000,- voor de restauratie, in die tijd een fors bedrag. Visitekaartje De betrokkenheid van de Van Heeckerens bij het monument in de Grote Kerk valt te verklaren door het feit dat Jacob van Wassenaer Obdam een directe voorouder was van Marie Cornelie. Het monument trok niet alleen de aandacht van de regu- liere kerkgangers, maar was ook een trek- pleister voor reizigers. Daarmee was het ook een geweldig visitekaartje voor de Jacob baron van Wassenaer Obdam (1610- 7665J werd na zijn sneuvelen als vlootvoogd geeerd met een monument in de Grote of Sint Jacobskerk in Den Haag. Jacob draagt op dit door Adriaen Hanneman gescbilderde portret de Deense Orde van de Olifant. JAARGANG 20 VOORJAAR 2011 Twicket familie Van Wassenaer. De glorie van de zeeheld straalde ook af op de latere gene- raties Van Wassenaer. Overigens is het heldendom van Jacob van Wassenaer Obdam omstreden. Tijdgenoten bekriti- seerden openlijk zijn capaciteiten als vlootvoogd. Van Wassenaer was dan ook geen echte zeeman, maar had zijn sporen in eerste instantie verdiend bij de cavale- rie. Nadat de Hollandse luitenant-admi- raal Maarten Harpertszoon Tromp was gesneuveld in de eerste van vier oorlogen tegen Engeland, kwam raadpensionaris Johan de Witt na enig zoeken uit bij Jacob van Wassenaer. Weliswaar had die geen enkele nautische ervaring, maar wel stam- de hij uit een zeer vooraanstaande familie en had zijn vader dezelfde functie be- kleed. Dit moest hem bij de bemanningen van de schepen het nodige gezag geven. Helaas gebeurde dat niet. Aan boord bleef Van Wassenaer voor velen een vreemde vogel, omgeven door zijn vier in livrei gestoken bedienden en vergezeld van zijn eigen twee koks. Bovendien werd de vloot ­ voogd geteisterd door jicht, waardoor hij op cruciale momenten met stoel en al aan dek moest worden gedragen, als hij uber- haupt al uit zijn kajuit kwam. Monument In 1656 kon Van Wassenaer laten zien wat hij waard was. Hij leidde een vloottocht naar de Oostzee, waar strijd was uitgebro- ken tussen Zweden en Polen. Hoewel het niet tot een zeeslag kwam, waren Danzig en Denemarken lovend over het optreden van Van Wassenaer. De vlootvoogd ontving voor zijn inspanningen de Deense Orde van de Olifant. Twee jaar later woedde in de Sont een zeeoorlog tussen Zweden en Denemarken. De Staatse vloot werd erop af gestuurd om Denemarken te bescher- men. Dat lukte zowaar. De Zweedse zeemacht werd verjaagd en Kopenhagen kon worden ontzet. Ook nu kreeg Van Wassenaer lof toegezwaaid. Maar er was ook kritiek op zijn optreden. Veel man- schappen waren gesneuveld en er was grote schade aan de Hollandse schepen toegebracht. Van Wassenaer had onvol- doende leiding gegeven. De vlootvoogd sloeg hard terug en beschuldigde de mees ­ te van zijn kapiteins schriftelijk van nalatig- heid, iets wat hij later moest terugnemen. Een tweede zeeslag, nu bij Lowestoft tegen de Engelsen, overleefde de vlootvoogd niet. Op het meest gunstige moment om aan te vallen aarzelde hij. Van Wassenaer Het monument voor Jacob van Wassenaer Obdam in de Grote of Sint Jacobskerk in Den Haag op een scbilderijtje van Johannes Bosboom, dat in 1849 voor baron Van Heeckeren van Wassenaer werd vervaardigd. wachtte en wachtte, twee dagen lang, tot het moment dat de wind ging draaien en de situatie precair begon te worden. De gevolgen waren op die i3de juni 1665 desastreus. De Hollandse vloot werd in de pan gehakt, het schip van de luitenant- admiraal kreeg een voltreffer in het eigen buskruit en vloog de lucht in. Het sneuve ­ len van Van Wassenaer was voor de Staten-Ceneraal aanleiding om hem te eren met een monument. Het kwam op verzoek van de familie Van Wassenaer te staan in de Grote Kerk in Den Haag, waar zij al een familiegraf bezat. Het is ontwor- pen door de Amsterdamse beeldhouwer Bartholomeus Eggers en was voltooid in 1667. Het is, mede dankzij de goede zorgen van het echtpaar Van Heeckeren van Wassenaer, tot op heden een belang- rijke bezienswaardigheid gebleven en onderwerp van verschillende schilderijen en prenten. Robert van Lit conservator Haags Historiscb Museum M.m.v Aafke Brunt Op verzoek worden rondleidingen gegeven in de Grote of Sint Jacobskerk in Den Haag. Zie: www.grotekerkdenhaag.nl