pagina 6 winter 2010

Collect!e Kakiemon ongekend zeldzaam en omvangrijk In Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden is van 13 december tot 3 april de tentoonstelling Kakiemon: Meester-porselein- makers uit Japan te zien. Hier wordt een overzicht van de Kakiemon-collecties in Nederland gegeven, aangevuld met heden- daags Kakiemon uit Japan. Ten behoeve van deze tentoonstelling heeft Twickel stukken uit de eigen collectie in bruikleen gegeven. Rekening aankoop Johan Hendrik van Wassenaer Obdam, A/etta Thiens, Amsterdam, 73 mei 1734. Huisarchief Twickel, 543. Het behoeft op deze plek geen betoog dat Twickel op het gebied van kunst en kunst- nijverheid een buitengewone collectie huisvest. Ook van het japanse porselein was het bekend dat er in de collectie fraaie stukken zijn, maar door recent onderzoek in het archief is duidelijk geworden hoe belangrijk en uitzonderlijk de groep is. Het Japanse porselein dat pronkt in de kasten van de eetzaal en de bovengalerij is in grote meerderheid in de Kakiemon stijl. Kakiemon werd vanaf 1670 tot rond 1700 gemaakt en was toen al de meest luxueuze porseleinsoort die te verkrijgen was. Het kenmerkt zich door de zeer fijne en witte scherf en de verfijnde schildering in spitse lijnen van hoofdzakelijk dieren en planten. Verder zijn de borden en kommen vaak voorzien van een gevormde, bruin gegla- zuurde rand. Kakiemon werd als hoogwaardige porse ­ leinsoort herkend. We kunnen aannemen dat men in de hogere klassen goed op de hoogte was van de verschillende soorten. We moeten niet vergeten dat men gewend was aan porselein, dat immers al sinds het begin van de i7de eeuw in het Nederlandse interieur aanwezig was. Echter, voor 1670 was dat bijna uitsluitend blauwwit porselein en het waren nu juist de heldere kleuren die Kakiemon zo bijzonder maakten. Kakiemon was dan ook een geliefd verzamelobject aan de Europese hoven: Stadhouder Willem III en zijn gemalin Mary Stuart hadden het in hun verzameling, maar het was ook te vinden in de huizen van de Duitse leden van de Oranjes, zoals in Oranienstein of Charlottenburg. Er was een ware manie voor porselein in het interieur. Haags huis De familie Van Wassenaer, die zich dicht bij het hof bewoog, was zeker op de hoogte van de porseleinmode. Al bij het huwelijk van Jacob IV in 1676 is het duidelijk dat er een modieuze porseleinopstelling is. De inventaris van zijn huis aan de Kneuterdijk in Den Haag vermeldt uit dat jaar een lijst van meer dan 100 stukken en verder dat Bakje, Kakiemon porselein, Japan, 1670-1700. Collectie Kasteel Twickel, JK 28.