pagina 29 herfst 1992

gewest van de Republiek, en meer in het bij- zonder van de Hollandse raadpensionaris. De zette in de buitenlandse politiek het beleid van Willem III voort. Ook de regenten zagen namelijk de Franse dreiging voor de eigen handel en voor de zuidgrens in. Als bondgenoot van Engeland leverde de Republiek daarom opnieuw haar aandeel in de oorlogsinspanning. De onder- linge verhouding tussen beide zeemogendhe- den was na de dood van de koning-stad- houder echter in het nadeel van de Verenig- de Nederlanden veranderd. De belangrijke politieke en militaire besluiten werden voor- taan in Londen genomen, en voor de Repu ­ bliek was slechts een bijrol weggelegd. Maar zelfs het spelen van die bijrol – men maakte wel de vergelijking van een schamele sloep achter een machtig fregat – ging haar finan ­ cier krachten te boven. De rol van de Republiek De Spaanse Successieoorlog werd intussen op velerlei plaatsen uitgevochten. Behalve met militaire middelen probeerden de strij- dende mogendheden ook langs diplomatieke weg een doorbraak in de zich jaar in jaar uit voortslepende oorlog te forceren. Dit ge- schiedde door vredesconferenties tussen ge- zanten van Engeland en de Republiek en die van Frankrijk, maar ook door niet aflatende pogingen bepaalde staten en staatjes van kamp te doen verwisselen of vijandelijke po ­ gingen daartoe juist te dwarsbomen. Om de- ze reden was het verblijf van Unico Wilhelms vader aan het hof van de anti- Fransgezinde keurvorst van de Paltz niet zonder betekenis. Van oktober 1707 tot april 1709 hield de toen ongeveer vijftienja- rige Unico Wihelm hem gezelschap tijdens diens verblijf in Diisseldorf. Zoals gezegd, maakte Engeland in het bon- genootschap tegen Lodewijk XIV politiek en militair de dienst uit. Londen bepaalde ook het moment waarop de oorlog kon wor- den beeindigd, en dat moment was volgens de Engelsen aangebroken in 1713, toen hun belangen waren veilig gesteld. De in april van dat jaar gesloten Vrede van Utrecht was voor de Republiek daarom erg teleurstel- lend: Engeland ging met de winst strijken, terwijl de Verenigde Nederlanden hun in- spanningen slechts zagen beloond met wat miniscule gebiedsuitbreiding in het Lim- burgse en het recht om, met het oog op een eventuele nieuwe Franse dreiging, troepen te legeren in acht vestingssteden in de Zuidelij- ke Nederlanden die nu onder het gezag van de oude bondgenoot Oostenrijk kwamen. De Spaanse Successieoorlog en de Vrede van Utrecht waren voor de Verenigde Nederlan ­ den een traumatische ervaring. De oorlog had de staat militair en financieel uitgeput en de daaropvolgende vredesbesprekingen toonden overduidelijk aan dat de rol van de Republiek als grote mogendheid voorgoed was uitgespeeld. Kernachtig werd dit geformuleerd door een van de Franse diplomaten Unico Wilhelm en Jacob Gilles ontvangen door koning Lodewijk XV in 1746. Ets door S. Fokke..