pagina 24 herfst 1992

Waarom werden de muziekstukken niet ondertekend? Unico Wilhelm van Wassenaer ontdekt als begaafd componist Geen componist uit het verleden word! door zijn biograaf ineens met huid en haar, volle- dig uitgegraven. Jaarlijks nog worden nieu- we gegevens gevonden over componisten, over wie al meters literatuur op de boeken- planken van onze bibliotheken te vinden zijn. Het verleden geeft zijn geheimen slechts moeizaam prijs; alleen de met veel zitvlees gezegende archief-onderzoeker, de met een grote toege- ruste wetenschapsman of een enkele keer, zoals in mijn geval, een beetje geluk kunnen het beeld van het verleden wijzigen, aanvul- len of verdiepen. Als componist is Unico Wilhelm van Wasse ­ naer jong: slechts twaaf jaar geleden kon ik hem, de politicus, de diplomaat, ook als componist aan de wereld voorstellen. Over hem, zoals over zijn illustere tijdgenoten, hebben zich nog geen generaties ntusicolo- gen het hoofd kunnen buigen. Concerti Armonici Toch zijn ook in de betrekkelijk korte perio- de van de afgelopen twaalf jaren nieuwe za- ken aan het licht gekomen, die maken, dat we het verhaal ’Van Wassenaer’ nu anders zouden schrijven: niet alleen is de basis van de toeschrijving van de Concerti Armonici aan Unico van Twickel aanmerkelijk ver- breed, zijn enige titels van door hem gecom- poneerde werken opgedoken (de werken zelf helaas niet), weten we meer over zijn per- soonlijkheid, maar dankzij de ontdekking van Wim Brabants kennen we nu ook ande- re werken van hem, t.w. drie sonates voor altblokfluit en basso continuo. Zonder twijfel zullen ook in de naaste toe- komst nieuwe gegevens aan het licht komen; reeds dit nummer van het Twickelblad zal veel nieuws bevatten, terwijl een speciaal aan Van Wassenaer gewijde bundel onder redactie van Rudolf Rasch, die binnenkort in de serie ’Nederlandse Componisten’ bij de Walburgpers in Zutphen zal verschijnen, in zijn multidisciplinaire opzet veelbelovend lijkt. Zo groeit het historisch beeld van de mens en kunstenaar Van Wassenaer als dat van menig ander componist uit het verleden. Tussen de regels In mijn publicaties over Van Wassenaer heb ik me tot de weergave van de feiten beperkt. Aan wetenschappelijk werk kan men als pri- maire eis stellen, dat het het zekere van het onzekere scheidt, dat het telkens de mate van zekerheid van het beweerde aangeeft. Vaak vallen in dit regime vermoedens, intui- ties en allerlei veronderstellingen, kortom dat, wat men ’tussen de regels’ denkt te le- zen, onder de tafel. ’Tussen de regels’ kan ieder wat anders lezen – dat ligt nu eenmaal in de natuur van de zaak – en het navolgende wil dan ook niet meer zijn dan enige losse gedachten van iemand, die in de afgelopen twaalf jaar intensief – tot in zijn dromen – met Unico Wilhelm van Wassenaer geleefd heeft. De documenten loven Unico Wilhelm van Wassenaer als een man, die recht-door-zee, wijs, zacht van karakter, waardig, belezen, welbespraakt en vooral geestrijk (’beaucoup d’esprit’) is. Dit laatste wordt men niet op latere leeftijd, het zal reeds in de jonge man gezeten hebben. Dat de scherts in huize Van Wassenaer geen onbekend fenomeen was, bewijst de Orde van Tombago, een scherts- gezelschap rondom de Van Wassenaers. De toon van de scherts was soms ongezouten, zoals in de Nieuwjaarswensen van 1725 van Undo’s oudere broer Johan Hendrik, die onze componist vermaande ”om niet zo na- tuurlijk de stompzinnigheid na te doen, zo ­ als het hem vaak overkomt”. Enige op x – t~r – Ml cm ii" fee/ S //?/ . ■ ir i / v f , efu K f/H -re*/- y /rm-* fL,< ednM A c r * /: *.**<S" ■ 7* •*"* ■" ‘ tC*.T " • h r M " s ’wr- > p /V s ’*7 ^ f ‘ f . ** f/ – – f # *. r n*. •» y ,-r $< ^ ^ M m a y f -< d r e / * <**■ § : ^g§ M I ^ ^ :-v ft* 1 if v f ~’ Jf "J • * Art* Af* H c f 4 ■ a f far-fur ; 1+ f-i- f/-v/r / * * <* /i-.V ^ Zg ® x ’/• <o/ Ptkts. C til ***, c r/j P*w**Z/f Cf-’l** . yV < V **&*<-" £< « s ■ i, t -4 / p.. d yf- •• It V r* – – r – r – . ny -OL f eu4r < iz. > . Vr y* / i — f*M tu >■*$& * ’ f. / i ^v"r» ^ <*;■ Opdrachl bij de ’’Concerti Armonici”. Huisarchief Twickel, inv.nr. 563. Foto: Frits David Zeiier Kampen.