Pagina 22 zomer 2016

Kasteel Twickel herbergt duizenden objecten. Niet allemaal even waardevol of bekend, maar wel allemaal met een eigen verhaal. Zoals objectnummer C255: een olieverfschildering op doek, komende zomer te zien in de oranjerie.

Versailles aan de Oelerbeek

auteur Rob Bloemendal Kasteelobject

Verscholen achterin de Noordtoren ligt het Groene Kamertje, ooit een plek waar werd gemusiceerd, er stond in ieder geval een klavecimbel. Nu komt er bijna nooit meer iemand. In het plafond is een fors olieverfdoek verwerkt, circa 210 bij 170 centimeter, met daarop een zeer wonderlijk gezicht op kasteel Twickel. Rond een grote luchtpartij zien we een versiering met bloemen en rocailles (schelpmotieven), geflankeerd door eikentakken. Het kasteel, gezien vanaf de Oelerbeek, ligt in een onmogelijk landschap. Het lijkt erop dat de schilder onder het genot van een aantal glazen wijn de tuinen van Versailles heeft geprojecteerd op de Kooidijk. Nog meer specifiek: het lijkt wel de Bosquet Salle de Bal in Versailles, eind 17e eeuw als intieme buitenkamer aangelegd door de tuinarchitect van Lodewijk de XIV, André le Nôtre. Maar dan groter en niet geremd door waterbouwkundige wetten. Het doek, met gaten en slordige overschilderingen, hing gevaarlijk door. Toen onlangs dan ook de vloer in de bovenliggende ruimte open moest, kon het eindelijk eens goed worden geïnspecteerd. Het viel niet mee. Het geheel was overdekt met een dikke laag stof en gruis en hing hier en daar aan een stukje half vergaan jute. Het vermoeden is dat de plafondlijst met doek is aangebracht tijdens de bouw van de Noordtoren, nu ruim 150 jaar geleden en dat er sindsdien geen aandacht en onderhoud aan is besteed. Behalve natuurlijk dat het omliggende plafond regelmatig is gekalkt, waarbij af en toe een streepje wit terecht kwam op het doek. Met behulp van een steiger is het werk verwijderd en rechtop gezet. Direct werd duidelijk dat het nooit bedoeld is als plafondstuk, maar een stuk slordig versneden 18e -eeuws geschilderd muurbehangsel is. Waarschijnlijk een deel van een kamervullend geheel. Of die kamer in Den Haag, Delden of elders was is onbekend. Het kasteel en tuin lijken door een andere hand later bijgeschilderd. In ieder geval na 1729, want daarvoor had de Zuidtoren – net als nu – een tentdak. Nader onderzoek en restauratie is nodig. Daarna zal worden besloten of het weer als plafondstuk wordt teruggeplaatst. Misschien is er een betere plek aan een muur. Maar eerst zal het doek de hele zomer te zien zijn in de oranjerie, als onderdeel van de presentatie ‘Tuinbeeld’. Welkom.