pagina 22 4 1998 tijdschrift

Bedreigingen en kansen voor landgoed Twickel Er kan nog best een stukje grand af zonder dat de waar- den van het landgoed Twickel worden aangetast. Dit argu ­ ment werd in het verleden veelvuldig gebruikt om menige hectare grand van het landgoed Twickel af te snoepen. In het totaal verloor het landgoed – in de meeste gevallen als gevolg van gedwongen verkoop – 453 hectare ten behoeve van de aanleg van kanalen, wegen of stedelijke uitbreiding. De ruimtelijke instandhouding van landgoed Twickel is echter essentieel voor het behoud van de cultuurhistori- sche, natuurhistorische en landbouwkundige waarden. Bovendien staat het landgoed ook in z’n huidige omvang kwalitatief onder druk. Zo kost instandhouding van de natuurwaarden onder meer door hoge milieubelastingen steeds grotere inspanningen. Drukke wegen veroorzaken versnippering en geluidsoverlast. Ingrijpende veranderingen in de afgelopen 100 jaar zijn de aanleg van de spoorlijn Zutphen-Hengelo, het Twente- kanaal tussen Zutphen en Enschede met de Zijtak Almelo, de Rondweg bij Delden als onderdeel van de voormalige Rijksweg Hengelo-Goor-Zutphen en in het noordelijk deel Erve Rannink aan het Twentekanaal met op de achtergrond de Deldense nieuwbouw. van het landgoed de autosnelwegen A1 en A35. Daamaast is er Twickelgrond verloren gegaan ten behoeve van woningbouw, industrievestiging en sportaccomodaties in Delden en Hengelo. Voor het landgoed Twickel gaan de gevolgen van de nieuwe infrastructuur verder dan alleen grondverlies. Zo wordt het landgoed doorsneden door wegen en kanalen (Rondweg, kanaal en spoorlijn). De autosnelwegen A1 en A35 vormen een emstige aantasting van de ecologische verbinding die er altijd heeft bestaan tussen het landgoed Twickel en natuurgebieden in het noordelijk deel van Twente. De ingrepen hebben grate gevolgen voor natuur en landschap van het landgoed. De nieuwe infrastructuur vormt op veel plaatsen een emstige visuele aantasting van het landgoed. De geluidsoverlast is in delen van Twickel aanzienlijk toegenomen. Bovendien zijn de natuurwaar ­ den binnen het landgoed zelf verminderd omdat wegen en kanalen voor veel dieren een barriere vormen. Tevens heb ­ ben de ingrepen een grate invloed gehad op de geohydro- logie. Zo werd de waterhuishouding van het landgoed ingrijpend gewijzigd omdat een deel van het stroomgebied van de Regge door het Twentekanaal in twee delen werd geknipt. De veranderingen in de vorm van nieuwe wegen, kana ­ len en spoorlijnen zijn in de afgelopen decennia niet de enige aanslagen op het landgoed geweest. Ook de milieu- kwaliteit van landgoed Twickel kwam onder grate druk te staan. In tal van beken door het landgoed ontstond emstige vervuiling als gevolg van lozingen in het aangrenzende stedelijke gebied. Ook de luchtvervuiling door industrie, landbouw en verkeer had grate invloed, onder meer op de kwaliteit van de bossen en van oorsprong voedselarme natuurgebieden zoals vennen en heidevelden. Verande ­ ringen in het cultuurlandschap als gevolg van verbeterde ontwatering, nieuwe landbouwgewassen en intensivering van de landbouwproduktie betekenden eveneens een aan- slag op de waarden van natuur en landschap. De ruimtelijke ontwikkelingen in Twente buiten het landgoed zijn eveneens van grate invloed. Door de snelle verstedelijking van Twente ten koste van veel ‘groene ruimte’ vormt het landgoed Twickel voor steeds meer men- sen een aantrekkelijk recreatiegebied. In sommige delen van het landgoed is de recreatiedruk echter zo groot dat het moeite kost om de aanwezige hoge natuurwaarden in stand te houden. De grate waarde van het landgoed Twickel wordt op dit moment, rond de eeuwwisseling, alom onderschreven. In Nederland wordt maatschappelijk aan de waarden van natuur en cultuur een grate betekenis toegekend. Dat wil niet zeggen dat daarmee bedreigingen van het landgoed Twickel definitief tot het verleden behoren. 4  Voormalige boerderij Wifferink van Twickel omsingeld door de gebouwen van het Expo center op het bedrijventerrein Westermaat in de gemeente Hengelo. De spoorlijn van Delden naar Hengelo nabij de kruising met de autosnelweg A 35 en de hoogspanningslijn. Foto ’s D. Bekkers.