pagina 21 herfst 1994

‘Instructie voor den machinist’ In opdracht van de rentmeester heeft Halbertsma een taakomschrij ving gemaakt voor de machinist van Twickel, A. Hulshoff. Deze ‘Instructie voor den machinist’ is niet alleen interessant voor technisch gei maar ook voor hen die belangstelling hebben in de toenmalige arbeidsverhoudingen. Enkele punten zijn hieronder weer- gegeven: le‘De machinist staat onder de onmiddellijke bevelen van den Rentmeester’. 2e ‘De machinist is niet alleen belast met de zorg voor, en het drijven van de stoompompmachines, maar tevens is hem opgedragen het toezicht van de geheele waterleiding voor het kasteel Twickel vanaf de put in den Wierdenschen weg te Almelo en met inbegrip van de waterleiding te Delden’. 3e ‘Tijdens het werken der machines mag de machinist het machinegebouw niet verlaten. De machinist mag zich nimmer, ook niet in zijn vrijen tijd of des zondags van zijn woning verwijderen, zonder opgave achter te laten waar hij te vinden is. Bij afwezigheid die langer zal duren dan 1 uur, moet de persoon daartoe door den Rentmeester aangewezen, ter vervanging van den machinist in de machinekamer aanwe- zig zijn. 4e De machinist mag de gemeente Delden niet verlaten zonder verlof van den Rentmeester’. Met de voltooiing van deze instructie was het ‘grote werk’ voor H.P.N. Halbertsma afgerond. De uiteindelijke bouwkosten, die de Baron uit eigen zak betaalde, waren begin 1896 opgelopen tot fl. 169051,90. Het ingenieurssalaris daarover berekend ad 5% komt dan op fl. 8452,60. De marktpomp Niet alleen de bewoners van Twickel kregen het ‘witte goud’ maar ook de burgers van het stadje Delden profiteer- den van de weldaad van de Baron. Er kwamen brandputten en een twintig-tal openbare tappunten waaruit een ieder zijn of haar water gratis kon betrekken. De pomp op de markt brengt de dankbaarheid van de Deldense bevolking aan de bewoners van Twickel tot op dag van vandaag tot uitdrukking. In een later stadium werd overgegaan op huisaansluitin- gen maar dan wel tegen betaling. In maart 1899 wordt er een Reglement voor Exploitatie der Twickelsche Hoogdruk-Waterleiding opgesteld. Hierin staat omschre- ven wat de voorwaarden zijn tot levering van water binnen de huizen. Zo betaalde iemand met gemiddeld 68 liter per dag of 25 m3 per jaar fl. 10,-. Met een verbruik van gemid ­ deld 6850 liter of 2500 m3 per jaar moest fl.350,- worden betaald. Er ontstond nu een echt openbaar waterleiding bedrijf. Het waterverbruik groeide snel. In 1955 werd een overeen- komst aangegaan met de N.V. Waterleiding Maatschappij Overijssel (WMO). Vanaf dat moment lag het beheer en de verantwoordelijkheid van watertoevoer bij de WMO. In het tijdschrift Water van mei 1956schrijftMr. B.J.H. Wakkerman over de watervoorziening van Delden aldus: ‘Slank rijst de gekanteelde watertoren aan de rand van de Twickelse bossen omhoog. Het inwendige is van rode baksteen. Vermeldenswaard zijn de hierop aangebrachte omamenten van zandsteen. Vier gevleugelde kinderkopjes ondersteunen met de gebaarde tronien van twee riviergo- den en de rijkgelokte hoofden van twee watemimpfen het grote reservoir. De beeldhouwer gaf aan deze kinderkopjes de trekken van de beide jonge graven Bentinck van Weldam, zusterskinderen van Baron van Heeckeren van Wassenaer en van de zoontjes van ir. Halbertsma en van rentmeester Bitter. Van binnen is het gebouw luxieus en smaakvol ingericht. Een gemakkelijke trap van 196 treden leidt naar boven. Op de verdieping beneden het reservoir is gelegenheid om te rusten; indertijd stonden hier gemakke ­ lijke zetels, zodat men door de vensters kon genieten van de uitzonderlijk mooie omgeving’. Bronnen en literatuur: Huisarchief Twickel: Joumalen van 1891 t/m 1895. Copieboeken I, II, III, IV en VI. Portefeuille Hoogedruk Waterleiding. H.A. Kleerebezem, ‘Baron van Twickel wilde een zout- fabriek’, JaarboekTwente 1979,p. 123-130. H.A. Kleerebezem, ‘Van boortoren tot watertoren’, JaarboekTwente 1980, p. 140-144. Uit het pompje bij de kasteelboerderij stroomt al honderd jaar het water uit de watertoren. Het is de laatst overgebleven straatbron. Het wordt momenteel gerestaureerd.