Kijk- knip- en plakmeetkunde uit een nouten kist modellendoos werd aangeschaft voor de kinderen, wijst er op dat J.D.C. van Heec- keren goed onderwijs voorzijn kroost be- langrijk vond en het nut inzag van de toen actuele leermiddelen. Tijdens de tentoonstelling ‘Twickel in de 19 eeuw’, afgetopen zomer op kasteel Twickel, stond er in de ‘chambre d’etude’ van Marie, Ceorge en Rodolphe van Heeckeren, een opvallende ‘blokkendoos’. Een kist gevuld met houten modellen van onder andere een bol, een kubus, een cilinder, een kegel en verschillende piramides. De doos speelde een belangrijke rol bij het huisonderwijs van de kinderen Van Heeckeren. Doos met vormleermodellen in de tentoongestelde kinderkamer. De kist met volledige inhoud kon voor negen gulden worden besteld bij uitgever J.B. Wolters in Groningen. Hij adverteerde in 1865 vol trots: volledig stel, ait ijpen en beukenhout, mathematisch zuiver bewerkt, kost thans met kist, negen gulden. Den vervaardiger, den beer K.J. Pas, meubelmaker alhier, vieI de onderscheiding te beurt door de Maatscbappij tot Nut van ‘t Algemeen met eene premie van vijftig gulden, voor het zoo keurig bewerken dezer modellen, vereerd te worden De doos werd door de kinderen gebruikt voor het vak vormleer. Vanaf 1857 was vormleer een verplicht vak op de lagere school. De kinderen Van Heeckeren gingen niet naar de lagere school, maar kregen huisonderwijs. Ook de huisonderwijzers hadden zich te houden aan de officiele verplichte vakken die op de lagere school werden onderwezen, waaronder vormleer, een vak dat kinderen vertrouwd maakte met vormen, ter voorbereiding op wiskunde. Dat deze hierboven vermelde vormleer Observeren Het vak vormleer was een ‘uitvinding’ van de Zwitserse pedagoog Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1826). Aan het begin van de ige eeuw schreef hij een pedagogisch standaardwerk het ‘ABC der Anschauung’, waarin hij het belang van de samenhang tussen getal, vorm en woord duidelijk maakte. Om deze samenhang te leren begrijpen moest het kind al jong leren observeren en de leerstof moest daarom ook aanschouwelijk aangeboden worden. Eigenlijk was dit niets nieuws, want al in de oudheid propageerde Plato zijn ideeen- leer over opvoeding en onderwijs, waarbij onder meer observatie een belangrijke rol speelde. De Tsjechische geleerde Comenius schreef in de 17c eeuw een leermethode waarin hij het belang duidelijk maakte van aanschouwelijk onderwijs. Deze gedachten werden in de i8e eeuw ook weer uitgedra- gen door pedagogen als John Locke en Jean-jacques Rousseau. Pestalozzi, hoofd van een weeshuis en later van een les- instituut in Yverdon, werd duidelijk bei door deze i8e eeuwse pedago ­ gen en werkte hun ideeen weer verder uit. In de 19 eeuw heeft hij ook in Nederland veel invloed gehad op de ontwikkeling van het onderwijs. Ook toen al was het onder ­ wijs in beweging en werden er nieuwe leer- methodes en nieuwe leerdoelen ingevoerd.