pagina 17 voorjaar 2007

i7 Twickel Overdenking Veertig jaar geleden kwam ik als amateur-historicus in spe in het huisarchief van Twickel, dat toen nog werd gekoesterd op de eerste verdieping van de Rentmeesterij aan de Hengelosestraat. Vele malen vertoefde ik daar om de historie van Twickel te doorgronden. Te doorgronden met de kennis en hulp van archivaris dr. ds. Jan Wil ­ lem Samberg, de ‘geboren Sakser’ op de voorvaderlijke hoeve in Meddo onderde rook van Winterswijk. Ook vertelde hij mij over de werken die ik moest lezen van Johann Wolfgang von Goethe, Emanuel Kant, het standaardwerk van Oswald Sprengler ‘Untergang des Abendland’ en ‘Die Kultuur der Renaissance in Italien’ van Jacob Burckhardt. Enkele uren voor de presentatie van het boek bezocht ik de Algemene Begraafplaats aan de weg van Delden naar Goor. Bij het grafvan de Sambergs, tussen de rododen- drons en in de schaduw van Twickels grafkelder, dacht ik na over de drie vragen van Emanuel Kant: “Was kann ich wissen, Was soil ich tun en Was darf ich hoffen”. Maar ook over mijn leermeester die mij de ‘sleuteP gaf tot het huisarchief, of zoals hij het eens tegen mij zei:“Helmig, het Twickelarchief is verlokkend, blijfkomen het is hier zo goed". Helmig Kleerebezem Martha en Arie in het archief. voile leven van worstelen en putten uit wijs- heid van vele universiteiten in binnen- en buitenland. Ik mocht toevertrouwd worden met de vorstelijke archieven van Twickel”. Het opgetekende levensverhaal van Jan Wil ­ lem Samberg, pastor van Twickel en Twente verdient een plaats in elke boekenkast van hen die Twickel en Delden liefhebben en zeker bij de Vrienden van Twickel. Helmig Kleerebezem ‘J.W. Samberg, Fenomeen.’ Door ds. A. Bekkenkamp. ‘Het levensverhaal van de pastor van Twickel en Twen ­ te (1890-1976)’ is een uitgave van de Stichting Bede- huizen in Overijssel en Flevoland. Postbus 22, 7490 AA Delden. ISBN-io: 90-74834-33-7. ISBN-13: 978-90-74834-33-9- De uitgave is tot stand gekomen in samenwerking met de Stichting Twickel te Delden. Kerkelijke archieven Twee jaar geleden hebben we het archief van de Gereformeerde Kerk geordend. Dit gebeurde na de fusie met de Nederlandse Hervormde Gemeente tot Protestantse Ge- meente Delden. Dit archief is toen onder- gebracht in de kluis van het voormalig ge- meentehuis Stad Delden, waar zich ook al het Hervormde archief bevond. Na de ont- manteling van het stadhuis, werd voor deze kerkelijke archieven ruimte gevonden in het Huisarchief Twickel. Hierzijn we nu bezig met de ordening van het Hervormde ar ­ chief. Uiteraard was dit archief altijd bijge- houden, maar nu moet alles in dozen van eenzelfde formaat gestopt worden, een goede plaatsing worden gegeven en voor- zien worden van de juiste etikettering. Een kerkelijk archief is volgens richtlijnen samengesteld uit lidmaten-, trouw- en doopregisters, handelingen (notulen) en brieven van en aan de kerkenraad, diaco- nalezaken, kerkvoogdijzaken, restauraties, kerkelijke instellingen en verenigingen, kaarten, tekeningen, notariele akten en boeken. De alleroudste gegevens van de Hervorm ­ de Kerk bevonden zich al in het Huisar ­ chief Twickel; de bezitters van Twickel waren vanaf 1823 erfelijk kerkvoogd. De laatste barones heeft in 1968 de kerkvoog- dij overgedragen aan kerkleden. Er zijn interessante zaken in dit kerkar- chief te vinden, zoals de oudste lidma- tenregisters uit 1674! De handelingen van de kerkenraad beginnen in 1675, het oudste kasboek van de Diaconie is van 1758 en het notulenboek van College van Kerkvoogd en Notabelen dateert van 1869! In de notariele akten vindt men aan- en verkopen van grond en de uit- gifte in erfpacht aan de Stichting Johanna voor de Jan Lucaskamp. Voor de biografie over ds. Samberg zijn brieven van de ker ­ kenraad geraadpleegd. Ook zijn er gewonere stukken, die het leven van de kerkgemeenschap weerge- ven, namelijk brieven over het vereni- gingsgebouw, jeugdwerk, vrouwenvereni- ging, zondagsschool en kerkkoor. Het is een bijzondere bezigheid te zor- gen, dat deze zaken, waar in het verleden veel mensen met hart en ziel aan gewerkt hebben, op een goede manier bewaard blijven. Arie en Martha Mulder