pagina 17 herfst 1991 tijdschrift

Tentoonstellingen Textilia uit Twickel en Weldam In 1980 ontving de textielafdeling van het Rijksmu- seum in Amsterdam twee elkaar aanvullende schen- kingen. De ene kwam van kasteel Weldam bij Goor, de andere van kasteel Twickel. In 1981 gaf de Stich- ting Twickel nog een aantal voorwerpen in bruikleen. De schenkingen en bruiklenen omvatten voorname- lijk tafelgoed en bedlinnen uit de zeventiende, acht- tiende en negentiende eeuw, afkomstig van leden van de familie van Wassenaer Obdam. Hiertoe behoren ook een aantal kanten en sitsen. Sitsen zijn spreien van veelkleurig beschilderde en geverfde katoen. Ze werden gemaakt in India. Het Rijksmuseum toont een keuze uit de beide schen ­ kingen. Heel bijzonder hierin zijn drie sitsen uit de zeventiende en achttiende eeuw en een toilettafel- kleed van Zaans stikwerk met het spiegelmonogram van Dodonia Lucia van Goslinga (1702-1769), echt- genote van Unico Wilhelm van Wassenaer Obdam. Van diens grootvader, de luitenant-admiraal Jacob van Wassenaer Obdam (1610-1665) is er een kanten kraag. De admiraal, die het leven liet in de slag bij Lowestoft tijdens de tweede Engelse oorlog was een befaamde zeeheld. Een bij de kraag bewaard geble- ven uit de 18e eeuw vermeldt dat het stuk bewaard is ”uit speculatie”. De tentoonstelling in het Rijksmuseum aan de Stad- houderskade 42 in Amsterdam loopt nog tot 15 okto- ber. De openingstijden zijn: dinsdag tot en met zaterdag van 10.00 – 17.00 uur en zondag van 13.00 – 17.00 uur. De kraag van de luitenant-admiraal van Wassenaer Obdam. Foto: Rijksmuseum Amsterdam. Vrouwen die als mannen leefden In dit geval is dit geen zinsnede die verwijst naar de actualiteit. Ook in de zeventiende eeuw kwam het verschijnsel al voor. Vrouwen, vermomd in mannen- kledij, lieten zich aanmonsteren als matroos of na- men dienst in het leger.  Meestal vielen ze op den duur door de mand. Wat er dan gebeurde vermeldt de ’’Acte voor de matrozen in vrouwspersonen verandert”, een passage uit het re ­ gister van bevelschriften van de luitenant-admiraal Maarten Harpertsz. Tromp over de jaren 1652-1653. Het valt niet helemaal tegen: de scheepskapitein wordt gelast tot het terugzenden naar Amsterdam van de vrouwen, ”den eenen genaemt Jan Pieterss. haer eijgen naem Jannetje Pieters, de andere Jan Janss. van Munster, haer eijgen naem Aeltie Jans van Munster” en … tot uitkering van de tot dan toe verdiende soldij. Het register dat via Tromp’s opvolger de luitenant- admiraal Jacob van Wassenaer Obdam terecht kwam in het huisarchief Twickel, maakt deel uit van een tentoonstelling met als titel: Daar was laatst een meisje loos; Vrouwen die als mannen leefden, 1600-1900. De tentoonstelling is te zien in het histo- risch Museum ’’Marialust”, Verzetstrijderspark 10 in Apeldoorn. De expositie loopt van 28 September tot en met 24 november en is geopend van dinsdag tot en met zaterdag van 10.00 – 17.00 uur, op zondag van 13.00 – 17.00 uur.