pagina 16 zomer 1994

■yiiSp f * a*– t J ^ i imSz "■ . RK him i ■Jr- i-i De oranjerie in 1890. De agave staat in bloei. • de verplaatsing van de moestuin van voor het kas- teel naar de huidige plaats ten noorden van de weg van Delden naar Borne. • een weg van het kasteel door wei en bos naar Carelshaven. De door Zocher ontworpen waterpartij achter het kas ­ teel behoefde in Petzolds ogen geen veranderingen. De van Petzold zelf afkomstige tekst op de herdenkingssteen langs de bosweg naar Carelshaven geeft precies zijn werk- wijze op Twickel weer: “Die Landschafts-Gartenkunst ist ein Malen in der Natur Ontwerp van H.A.C. Poortman voor een verdiepte parterre voor de oranjerie, 1907. Das Werkzeug des Schaffens ist der Spaten Dasjenige des Erhaltens und der Fortbildung die Axt Sie ist die eiseme Zeichenstift des Landschaftsgart- ners” Petzold ging op Twickel uit van het bestaande materi- aal, waarin hij doormiddel van grote doorkappingen orde- ning aanbracht. De zichtlijnen die door de veelvuldige doorkappingen verkregen werden, versterkten de onder- linge samenhang van het park, brachten meer afwisseling en gaven door een doordachte plaatsing van solitaire bomen en boomgroepen een idee van oneindigheid. Helaas is niet helemaal duidelijk te zien hoe Petzold de aanleg voor Twickel precies bedoeld had, allereerst natuurlijk omdat het ontwerp slechts ten dele is uitge- voerd, maar ook omdat na Petzolds dood de bijl te weinig gebruikt werd. Oranjerie De oranjerie wordt in 1760 voor het eerst genoemd. Op de 18de eeuwse kaarten is een gebouwtje te zien met een licht gebogen plattegrond, zonder zijvleugels. Deze eerste fase is nog terug te vinden in het metselwerk van de gebo ­ gen achtervleugel. In de tweede fase, mogelijk in 1810, werd de westvleu- gel aangebouwd. In 1833 werd naar ontwerp van J.D. Zocher jr. een zeer ingrijpende verbouwing uitgevoerd: de oostelijke vleugel werd aangebouwd, de voorgevel werd geheel vemieuwd en tegen het middengedeelte werd een bloemenkas aangebouwd. Bij de laatste verbouwing in 1891 werd de bloemenkas weer verwijderd en werden de vijf halfronde kozijnen in de voorgevel vervangen door een dubbele deur met aan weerszijden een kozijn.