pagina 13 zomer 2006

baars en karper(ingevoerd vanaf 1400 uit Azie), die de andere vijvers bevolkten. Het is bekend dat er in de i5de eeuw bij kasteel Rosendael een grote ‘saffoer vis- kom werd aangelegd en 00k bijvoorbeeld bij Huis Steenhoven tussen Middelburg en Vlissingen, Zypendaal bij Arnhem en Pa- leis Loo bij Apeldoorn. Op enkele oude buitenplaatsen zijn nog de sporen te vin- den van het bestaan van zulke viskommen of visvijvers, die op gezette tijden afgevist werden, zo 00k op landgoed Twickel. Visvijvers op landgoed Twickel Op oude kaarten van het landgoed zoals b.v. de Grouwe kaart van omstreeks 1740 als 00k op de z.g. ‘Hottingerkaart’ (1785) en de kaart getekend door H.J.van Wijck van iets later datum zijn visvijvers te zien. De meeste van deze vijvers hebben een bijzondere vorm en liggen per twee gespie- geld tegenover elkaar. Zo lagen er twee aan weerszijde van de oude i7de eeuwse laan bij de Eikelschuur in het overpark en twee aan weerszijde van het Bornse voetpad. Nog bestaande vijvers zijn ‘de lepel en de vork’ aan de Twickelerlaan bij Erve Berg- huis en de vijver in de overturn van de oude Rentmeesterij aan de Hengelosestraat. Deze laatste eveneens gelijkvormige vijvers zijn 00k afgebeeld op de kaart van H.J. van Wijck en worden op de kadastrale kaart uit 1832 00k als visvijvers benoemd met een eigen kadastraal nummer. De oude Rent ­ meesterij uit 1729 werd vroeger 00k wel ‘het Richtershuis’, als huis van de burge- meester en later aan het eind van de i8de eeuw ‘het Logement de twee vijvers’ genoemd.voordat het door J.D.C.van Heec- keren werd aangekocht. Paleis ‘t Loo Uit een beschrijving van de tuinen van Paleis het Loo in 1699 door Walter Harris, lijfarts van Koning Stadhouder Willem III, lezen we in hoofdstuk VII de beschrijving van het graven van de zes visvijvers, die Zijne Majesteit in de hei achter de tuinen heeft laten aanleggen door ongeveer twee- honderd mensen. Zeer nauwkeurig wordt uitvoerig verteld van het zeer ingenieuze systeem, hoe het water van de vijvers die worden gevoed door de sprengen, wordt ververst. Ook meldt hij dat op de taluds die de vijvers omgeven een mooi wandelpad is aangelegd en dat… “deze vijvers zorgen voor de voorziening van verschillende soor- ten vis. Zij worden nu voltooid naar een Detail van de kaart van H.J.van Wijck met vis ­ vijvers aan het Bornsevoetpad, Hengelosestraat en oude laan bij de Eikelschuur. Kadastrale kaart van 1832, Oude Rentmeeste ­ rij met visvijvers in de overturn. ontwerp van monsieur Marot, een zeerver- nuftig mathematicus, dezelfde man die al deze tuinen en fonteinen ontwierp". Deze zelfde Daniel Marot heeft ook een ont ­ werp gemaakt voor de tuinen van kasteel Twickel, maar of ook de visvijvers een ont ­ werp van hem zijn vermeld de historie niet. Jet Schadd Bron vermelding gebruikte literatuur: Oud-Nederland- sche Tuinkunst door jhr.C.H.C.A.van Sypesteyn, 1920 Konings Paleis en Tuinen van het Loo door Walter Harris, 1985. N.B. nadat de visvijvers als zodanig in verval zijn ge- raakt, bleek het een ideale biotoop voor de bescherm- de boomkikker, maar na de aanleg van de rondweg in 1969 is die biotoop helaas verloren gegaan. Recepten Gevonden in de kasteelkeuken. Snoek met peterselie Men ontschubt een snoek van middelma- tige grootte, maakt hem schoon, snijdt hem in stukken en legt hem 50 a 60 minuten gezouten in een terrine. Daarna droogt men de stukken af en legt ze in een pan- netje met 2 fijngesneden wortelen, een stukje selderijknol, 1 peterselieworteltje, 2 uitjes, 1 sjalotje, een bosje peterselie, bedekt ze met water en azijn en kookt ze 5 minuten op een flink vuur. Daarna laat men de visch op een hoekje van de kachel nog 15 minuten nauwlijks merkbaar koken. Een bosje peterselie dompelt men in kokend water, hakt het fijn en braadt het in 180 d 200 g. bruine boter zo lang tot het droog begint te worden. Men presenteert deze boter bij de visch, die men op een servet voordient en versiert met peterselie. Waterbaars. Waterbaars is een geliefkoosd vischgerecht in de waterrijke streken van ons land. Men gebruikt er de kleinere baarzen voor (3 stuks in 1 pond), de grootere baarzen worden ver- kocht als sausbaars. De visschen ontschubben, uithalen, was- schen, koken in kokend water met zout (6 min. ongeveer), tot de vinnen gemakke- lijk kunnen uitgetrokken worden. Uitde pan genomen worden ze in een diepen schotel gelegd met een gedeelte van het kookwater en versierd met een takje peterselie of wa- terkers. Sneetjes gesmeerd wittebrood met roggebrood belegd, worden er bij gepresen- teerd.Waterbaars wordt dikwijls aan sou- pers gegeven. Waterbaars is een zoetwater- visch, die per pond verkocht wordt. De prijs is ongeveer f 0,30 per pond. Sausbaars De baarzen, die te groot zijn om als water ­ baars te worden gegeten, worden sausbaar- zen genoemd. De visschen worden ont- schubd, uitgehaald, gewasschen en gekookt (6 d 8 min.) in kokend water met zout, 15 gram per liter. De visch wordt gepresen- teerd met peterseliesaus. Baarzen zijn ge- makkelijk te herkennen aan de roode vin ­ nen. Sausbaarzen kosten ongeveer 15 d 20 cent per stuk.