pagina 13 winter 2002

die met hun schepen nieuwe voorra- den en manschappen aanvoerden, kre- gen medelijden met deze slachtoffers en bouwden voor hen met behulp van hun reservezeilen een veldhospitaal- tje. Deze geste leidde tot het ontstaan van deze hospitaalorde, waarin ook al gauw ridders intraden. Meer dan de twee andere bovenge- noemde hospitaal-ridderorden trok de >abeth van Thiiringen. Het beeld werd oorspronkelijk gemaakt voor het inmiddels verdwenen Deldense zieken- Duitse Orde zich terug uit het Oostelijk Middellandse Zeegebied. Eigen staat In plaats daarvan werden zij inge- zet ter verovering en kerstening van Pruisen en de Baltische Landen. Wat zij daar veroverden mochten zij met instemming van de Duitse keizer en de koning van Polen in bezit houden en als soevereine macht besturen. Zij stichtten de stad Danzig, nu Gdansk en bouwden als hun hoofdkwartier de vesting Marienburg even ten Zuiden daarvan. Deze burcht is genoemd naar hun patrones de H. Maria. Later kwam daar als patroon bij de H. Georg – de St. Joris, die de draak, lees in dit geval: de heidenen, versloeg. In Zuid-Duitsland vereerde de Orde vanwege haar verzorgende en chari- tatieve activiteiten daar ook de H. Elisabeth van Thiiringen als patro ­ nes. Dit is de heilige waamaar in Delden destijds het ziekenhuis werd vernoemd. In Nederland heeft de Orde bijna nergens hospitaalwerk gedaan. Commanderijen De Orde kon haar vestigingen en activiteiten financieren door vele en grote schenkingen van vorsten, adel en vermogende particulieren. De eer- ste ‘Nederlandse’ vestiging was dus die op het Hof te Dieren in 1218. Geleidelijk aan kwamen er ook ande ­ re commanderijen, in Nederland in het totaal veertien, de meesten in Midden Nederland, waaronder Ootmarsum. De balije van Utrecht, ontstond in 1231 op een terrein even buiten de toenmalige stad. Nadat die in 1345 bij een beleg was afgebrand ontstond een nieuwe vestiging in de stad zelf. Bij de recente restauratie van het complex werd ook dit 14e eeuwse klooster onder handen genomen. Tijdens deze werkzaamheden werd het dakgebint daarvan gedateerd. Dit is gemaakt van bomen die zijn gekapt ergens langs de Rijn in Duitsland in het jaar 1347: ook het jaar van de start van het geslacht Van Twickelo in Delden. De balije van Utrecht is vele eeuwen de hoofdvestiging van de Orde in Nederland geweest.