pagina 13 3 1990 tijdschrift

Maar om gestraft te worden moest er eerst een bewijs geleverd zijn en dat viel niet altijd mee. Moderne opsporingsmethoden zoals we deze nu ken- nen, waren onbekend. Het systeem van vingerafdrukken moest nog wor ­ den uitgevonden. Veel misdaden bleven dan ook onbestraft. Heterdaad was natuurlijk het makkelijkst. Waren er alleen maar vermoe- dens dan was er altijd nog de pijnbank. Want een bekentenis was nodig om een strafmaat te kunnen vaststellen. Zelfs bij heterdaad. Was er niet genoeg bewijs, maar wel een aantal aanwijzingen van schuld, dan dus het scherpe examen. Eerst de bedreiging daarmee. Hielp dat de misdadiger niet over de brug, dan werd hij of zij op de pijnbank uitgestrekt en nogmaals bedreigd. Bij volharding volgde dan de pijniging. Appel na een bekentenis was niet meer mogelijk. Immers, men had bekend en de manier waarop deed niet ter zake. Hoevelen zullen niet bekend hebben en straf hebben moeten ondergaan, zonder enige schuld… Gevangenisstraf kende men niet. Er waren de lijfstraffen met boetes, ver- banning en voor sommige personen de galeien. Maar dat was alleen on- der het Spaanse gezag. De Republiek had geen galeien, maar wel de rasp- en spinhuizen.) De boetes werden geheven in ’’schilden”. Die waren zo’n daalder waard. Wij zullen straks in Europa daar ook weer mee gaan betalen. Het franse woord voor ’’schild” is "ecu”. En dat wordt de europesemunt eenheid. Pas in de tijd der Verlichting, dus zo midden achttiende eeuw, komt er een verandering van inzicht. De opvatting, dat de straf afschrikwekkend moest zijn en een soort wraak van de samenleving op de gestrafte verdween ge- leidelijk aan uit het denken. De naam Coornhert heeft nu nog een grote in- houd op het gebied van het strafrecht. We moeten toch maar eens naar Twente toe. Want daar gaat het eigenlijk om. Ook daar zijn afschuwelijke taferelen geweest random het schavot. Maar toch, al midden zeventiende eeuw willen de boeren van Delden niet meer voldoen aan de eis van de Drost om, naar older gewoonte, te helpen bij de executie door middel van de galg. Zij hadden altijd de gevangenen moe- Dwangstoel van Huttenklaas, Oudheidkamer te Oldenzaal, 1775