Pagina 12 najaar 2015

Verrassend vlas: oud gewas wordt hedendaagse kunst auteur Helmig Kleerebezem Agrarisch Vlas staat volop in de belangstelling op en rond museumboerderij Wendezoele. Bij de boerderij is een veld met vlas ingezaaid en de oogst moet deels terugkeren als kunst. Verrassend Vlas is de naam van het project.

Het project is een samenwerking tussen museumboerderij Wendezoele te Delden en Museum Bussemakerhuis in Borne. Corné de Regt van het plattelandsbedrijf Rode Wangen in Denekamp startte samen met de vrijwilligers van beide organisaties het vlasproject op. Het zaaien, oogsten en bewerken van het vlas gebeurt volgens aloude methoden. De kunstenaressen Mirian Jacobs uit Borne en Tessa Wagenvoort uit Den Haag gaan vervolgens het vlas toepassen in kunstobjecten. In de zomer van 2016 worden de ‘kunstuitingen’ geëxposeerd in het Bussemakerhuis. Carla Veldhof, voorzitter van de Wendezoele, en vrijwilligster Evelien Reerink vertellen over het project: “Vorig jaar is het idee ontstaan om van eigen geteeld vlas linnen te maken. Daarvoor informeerden we bij diverse mensen die het authentieke proces nog kenden en beoefenden.” Liesbeth Hassink directeur/ conservator van het Bussemakerhuis vult aan: “Vlas wordt nagenoeg niet meer in onze omgeving verbouwd, waardoor het proces van zaaien, oogsten en bewerken veelal verloren is gegaan. Uiteindelijk kwamen we bij Corné de Regt in Denekamp terecht. Hij bewerkt het land zoals ook zijn voorouders het deden”. Carla laat een vlasstengel zien en vertelt enthousiast verder: “Een akker van ongeveer vijfhonderd vierkante meter hebben we in april ingezaaid met vlaszaad. Eind juli hebben we het met de vrijwilligers geoogst volgens de oude methode, de soepele stengels worden met wortel en al met de hand uit de grond getrokken”. Het telen van vlas is een heel arbeidsintensief project. De deelnemers aan het project hebben er bewust voor gekozen om het op de oude, vertrouwde manier te doen, dat wil zeggen zonder moderne hulpmiddelen. “Normaal duurt de groeiperiode vanaf zaaien tot oogsten honderd dagen, afhankelijk van o.a. de weersomstandigheden. Na het oogsten of slijten wordt het vlas plat op de akker gelegd om te roten (dauwroten). Door dauw en regen wordt het vlas in rotting gebracht. Hierbij lossen de lijmstoffen op waarmee de vlasvezels aan de houtstengel vastzitten.” “Na droging volgt het repelen. Het vlas wordt door een grove kam getrokken waardoor de zaadbollen van de stengel vallen. Dan volgt het braken. Hierbij worden de vezels los gemaakt (braken) van de houtstengel waarna de gebroken houtdeeltjes uit de vezelmassa worden verwijderd (zwingelen). De laatste bewerking is het hekelen waarbij het vlas haarfijn over de spinhekel (naaldfijne tanden) wordt getrokken.” Het hele proces duurt een jaar rond. Met het spinnewiel worden de haarfijne vezels tot een draad gesponnen. Met dit linnen garen zal op de oude

Een schoof met vlas bij de Wendezoele.

Repelen onder de paraplu. Het getrokken vlas ligt op de grond. Foto: Mirian Jacobs