pagina 11 najaar 2006

Voor de restauratie (afbeelding 6). door al zijn ornamenten te vergulden. De kast bracht meer bijzonderheden aan het licht. Met het verwijderen van de ornamenten bleek dat enige onderdelen van de houten kast van Honduras mahoniewaren gemaakt. Een houtsoort die pas in de ige eeuw in Europa gebruikt werd. Veel van deze stukken ‘vervan- gen’ hout zijn 00k niet gelijmd zoals men dit vroeger zou hebben gedaan, maar zijn ge- schroefd met machinaal vervaardigde schroe- ven.( zie afb. 3 ) In de nog originele stukken hout waren wormgaten te zien. Het vermoe- den is dat de klok rond 1900 erg is aangetast door houtworm waardoor deze waarschijnlijk door zijn eigen gewicht niet meer stabiel was. Wij denken dat tegelijkertijd met de vervan- ging van de slechte houtdelen 00k de orna ­ menten werden verguld waardoor de klok het uiterlijk kreeg zoals wij deze nu kennen. Om het geluid van het bellenspeelwerk goed te kunnen horen, zijn er in de kast zogenaam- de klankgaten aangebracht, die zijn voorzien van ornamenten in de vorm van rasterwerk waar achter zijde is aangebracht. (zie afb. 4) Deze zijde was sterk verschoten en gedeeltelijk vergaan. Op de gedeelten waar het zonlicht geen invloed heeft gehad, was de kleur nog intact. Zodoende hebben we de zijde vervan- gen door zijde die we hebben gekleurd met de kleur zoals we die hebben aangetroffen. De wijzerplaat is van een uitmuntende kwa- liteit. Het schilderwerk is zeer fraai uitgevoerd Na de restauratie (afbeelding y). en gesigneerd door de schilder J.C. Schulz fecit 1789. Van deze schilder is niet veel be- kend. Wei zijn er verscheidene klokken be- kend die 00k door hem zijn voorzien van een beschildering op de wijzerplaat. Het schilder ­ werk was vuil, beschadigd en met verkeerde kleuren geretoucheerd. De vuile vernis en 00k de retouches zijn verwijderd. Het geheel is weer netjes geretoucheerd en heeft een frisse vernislaag gekregen Bovenin de wijzerplaat is een bewegend tafe- reel van een muziekgezelschap dat elk half uurtijdens het spelen van het speelwerk in beweging komt. Onderin zijn twee figuren aangebracht die de personificatie van de herfst en de winter voorstellen. De verzilverde onderdelen zijn schoonge- maakt en waar de verzilvering was weggesle- ten, is deze weer aangevuld. De gravures in deze verzilverde delen zijn van origine opge- vuld met zwarte lak. Deze was er op som- mige plaatsen uitgebrokkeld en dus heb ­ ben we dit weer opgevuld. De wijzers zijn mooi van model en zeer fraai afgewerkt. De minuutwijzer was gescheurd en hierdoor zwak geworden. We hebben deze verste- vigd met een klein stalen plaatje wat aan de achterkant erop is gesoldeerd. De wijzers zijn ontroest en weer gepolijst waarna ze door middel van verhitting zijn “geblauwd”, een oxidatieproces wat ten eerste een ver- fraaiing is door zijn blauwe kleur en ten tweede een bescherming is tegen roestvor- ming. (zie afb. 6 en 7). Het speelwerk klonk niet meer zoals het ooit geklonken moet hebben. Dit kwam door slijtage en ondeskundige reparaties in het verleden. De muziek staat geprogram- meerd door middel van pennen op een rol die zich boven het uurwerk bevindt. Zodra deze rol gaat draaien tasten deze pennen