pagina 10 voorjaar 2010

Landgoedbeheer vraagt maatwerk De rentmeesters en directeuren van landgoederen die op kasteel Twickel deelnamen aan een minisymposium over landgoedbeheer zijn unaniem van oordeel dat het voortbestaan en beheer van landgoederen een gezonde fmanciele basis moet hebben, maar dat de eigen doelstellingen niet ondergeschikt dienen te worden gemaakt aan het verwerven van inkomsten. “Het minisymposium richtte zich vooral op een aantal inhoudelijke vragen waarmee landgoedbeheerders dagelijks te maken hebben. Over een aantal vragen wordt verschillend gedacht. Daarbij blijkt de achtergrond van de deelnemers niet of nauwelijks een rol te spelen. We hebben soms meer gemeen dan we denken”, concludeerde initiatiefnemer Albert Schimmelpenninck. De deelnemers aan het symposium bijeen op kasteel Twickel. Het behoud van landschap, natuur en cul ­ tured erfgoed in de vorm van onder meer historische gebouwen, landbouwgronden en bossen moet het uitgangspunt zijn. Daarbij dient de landbouw niet alleen als inkomstenbron, maar 00k als cultuur- historische drager van het landschap een toekomstperspectief te hebben. Dat vraagt van de eigenaren en beheerders van land ­ goederen niet alleen duidelijke doel ­ stellingen, maar 00k maatwerk bij alle facetten van de uitvoering van het beleid. Erfpacht Voor alle landgoederen doet zich de vraag voor welke bestemming leegkomende boerderijen en andere (historische) gebou ­ wen dienen te krijgen. Bij de keuze voor verhuur of verkoop van de opstallen met uitgifte in erfpacht van de grand zijn voor- en nadelen aan te wijzen. Erfpacht met verkoop van de opstallen is in de meeste gevallen materieel een aantrekkelijke optie, zonder dat definitief afstand wordt gedaan van gebouwen door onder meer vastleg- ging van een recht op eerste koop en een beperking van de erfpachttermijn. Daarbij kan vooral het exterieur van het gebouw en het erf afdoende worden beschermd, maar blijkt het beschermen van het interieur in de praktijk lastig. Nadeel van deze constructie is volgens enkele betrokkenen dat verkoop met erfpacht aan de hoogst- biedende nadelig kan uitwerken op de sociale structuur van een landgoed en de doelstelling van bijvoorbeeld instand- houding van landbouwbedrijven in de weg kan staan. Uit een enquete onder de symposiumdeelnemers blijkt dat erfpacht- constructies bij alle deelnemende beheer ­ ders matig tot veel worden toegepast. Onderhandelingspositie Landgoederen worden veelvuldig bedreigd dooroverheidsplannen in de vorm van stads- uitbreidingen, nieuwe bedrijfsterreinen, ruimte voor waterretentie of andere plannen. Verkoop tegen een hoge prijs is misschien aantrekkelijk, maar de meeste deelnemers vinden ‘een grate zak’ geld meestal niet de beste keuze. In veel gevallen ontstaat door de overheidsvraag naar grand op land ­ goederen een sterke onderhandelingspositie voor de landgoedeigenaren. Meerdere deelnemers laten dan 00k weten er de voorkeur aan te geven om deze positie te gebruiken voor het realiseren van doelstel ­ lingen. “We gaan ons zeker niet verzetten tegen ieder plan, omdat we als landgoed ­ eigenaren natuurlijk niet buiten de maat- schappij staan. We mogen onze ogen niet sluiten voor maatschappelijke ontwik- kelingen”, zegt een deelnemer. Alle landgoedbeheerders zijn van oordeel dat publieksactiviteiten binnen de eigen doelstellingen moeten passen. Er wordt dan 00k terughoudend gereageerd op de vraag of bijvoorbeeld grate publieks- evenementen mogelijk zijn. Toch lopen de meningen over de grens die moet worden getrokken nogal uiteen. Enkelen zijn van oordeel dat een groot concert met duizen- den bezoekers (bijvoorbeeld Andre Rieu) mogelijk moet zijn. “Niet overal, maar we hebben daar geschikte plaatsen voor", aldus een deelnemer. Ook het gebruik van histo ­ rische gebouwen voor festiviteiten wordt niet door iedereen uitgesloten, mede omdat het bijdraagt aan de financiering van andere doelstellingen (bijvoorbeeld instand- houding) of de vergroting van het maat- schappelijk draagvlak voor het landgoed. Toch zijn er grenzen die algemeen worden getrokken. Een motorcross of vuurwerk- show kan geen instemming vinden. Uit de enquete blijkt dat de mate waarin publieks ­ activiteiten georganiseerd worden sterk varieert maar onafhankelijk is van het soort beheerder. Maaltijdsoep Bosbouw maakt voor de meeste land ­ goederen een belangrijk onderdeel uit van het landgoedbeheer. Niet alleen uit oog-