pagina 8 voorjaar 2008

Beste Vrienden, Stichting Twickel heeft na een langdurig denk- en besluitvormingsproces de beslis- sing genomen om kasteeltuin- en park te restaureren en waar nodig opnieuw vorm te geven. Onderdeel van dit plan is reali- satie van de definitieve Landgoedwinkel, tevens entree van de tuinen en de nieuwe parkeerplaats. Nadat de vergunningsprocedures waren doorlopen (toetsing wet ruimtelijke orde- ning, boswet, flora en faunawet) is, voor- uitlopend op de verwachte provinciale “geen bezwaar” verklaring, begonnen met de voorbereidende werkzaamheden voor de aanleg van de nieuwe parkeerplaats: het slaan van piketpaaltjes. Ondanks het feit dat de plannen hiervoor in 2007 aan de belangstellenden waren gepresenteerd, vormden de piketpaaltjes voor enkele leden van onze Vereniging reden voor ongerustheid vanwege de onverwachte plaats en grootte. Uw bestuur heeft daarom op 3 januari jl. onder leiding van Hans Gierveld, adjunct rentmeester van de Stichting Twickel en Ritso Sikma, medewerker van het project- bureau Smits en Rinsema dat de tuin- en parkrestauratie begeleidt, een kijkje geno ­ men bij de geplande nieuwe parkeerplaats en dat heeft de volgende extra informatie opgeleverd: Al met al een plan waarover goed is nage- dacht en waaraan met zorg en aandacht wordt gewerkt. Om u een voorlopige indrukte geven ziet u bijgaand de huidige situatie (bos) en (een animatie van) de nieuwe situatie (par ­ keerplaats, uitrit nog zonder slagboom!) Uw bestuur heeft alle vertrouwen in plan en uitvoering. Binnen de grenzen van het plan is er ruimte om specifleke bomen, boomgroepen en plan- ten te ontzien en de aanwezige florakwaliteiten zijn hierop zorgvuldig beoordeeld (m.a.w. de piketen geven dus niet het definitieve trace aan: om waar- devolle elementen te sparen kan het trace nog worden aan- gepast). De ruimtelijke en natuurlijke aankleding is in nauw overleg met de tuin -en landschaps- architecttot stand gekomen. De bestaande parkeerplaats zal worden opgeruimd waardoor het zicht vanuit de tuin en vanaf de Twickelerlaan op de weilanden in het overpark wordt hersteld. De inrit van de nieuwe parkeer ­ plaats ligt in de Twickelerlaan dichtbij de kruising met de Bornsestraat en de uitrit komt tegenover de nieuwe Landgoed ­ winkel (waar nu de eikelschuur staat). De totale breedte van de parkeerplaats is ongeveer 15 meter, d.w.z. een rijstrook van 5 meter met aan weerszijden parkeerstroken van 5 meter met een totale capaciteit voor ongeveer 200 auto’s. Door de boogvorm van de parkeerplaats en de bestaande en nieuwe beplanting zullen de geparkeerde auto’s vrijwel aan het oog zijn onttrokken, zowel vanaf de Twickelerlaan als van ­ uit het bos. Albert Kienhuis

pagina 15 najaar 2008

Vrienden Nieuwe penningmeester Tijdens de algemene ledenvergadering op 20 februari 2008 heeft Cijs van Driem het penningmeesterschap van de Vereniging overgedragen aan Cillis de Bruijn. De in Eindhoven geboren Cillis kwam in 1995 met zijn gezin naar Delden. Op 31 juli 1951 werd Cillis geboren in de lichtstad Eindhoven. In een oase van ‘licht’, vader de Bruijn werkte bij de multinatio ­ nal Philips, groeide hij op in het Brabantse land. Na de lagere- en middelbare school verliet hij in 1971 Eindhoven om rechten te gaan studeren in Utrecht. Ofzoals Cillis het zo kenmerkend zegt: “Ik heb rechten gedaan”. Na afronding van deze studie werd zijn eerste ‘ankerpunt’ de AMRO bank in Doom. In 1979 werd hij overgeplaatst naar Amsterdam en maakte daar de fusie mee van ABN/AMRO. Met weemoed kijkt hij terug op die tijd. Cillis: “Ik woonde op een bovenverdieping aan de Utrechtsestraat vlak bij de Bank. Vanaf deze Bank keken we op het Rembrandts- plein waar Rembrandt van Rijn ons figuurlijk in de gaten hield”. Ook hier, gelijk in Doom, had de jonge ‘meester’ van doen met zake- lijke kant van het bankwezen. In 1994 stapte hij over naar de ABN/AMRO in Enschede waar hij op de afdeling ‘Groot- bedrijf Overijssel’ verantwoordelijk werd voor een aantal ‘grootzakelijke relaties’ en later ook de ‘non-profit bedrijven’. In 2002 verlegde Cillis de bakens en begon samen met een partner een ‘bedrijfsadvies bureau’ in Hengelo tot medio 2007. Zijn huidige werkgever is de Fortis bank. Als directeur Commercial Banking Twente geeft hij hier leiding aan het kantoor in Enschede. In zijn vrije tijd is sport de rode draad door zijn ‘drukke leven’. Voeger veel getennist en gehockeyd. Maar nu is golven zijn naast hardlopen met zijn hond rondom Delden. Op de vraag aan de kersverse penningmees ­ ter wat de drijfveer was om tot het bestuur van de Vrienden toe te treden is zijn ant- woord helder: “Ik geniet van het landgoed met zijn kasteel. Twickel is een fantastisch instituut waarbij het kasteel als ‘levend museum’ 6en van de parels is samen met de bezittingen in Brecklenkamp, Lage, Wassenaar, Dieren, Borculo en Lochem. Het is knap hoe het ‘college van beheer’ van de Stichting Twickel deze goederen bestiert”. Wat de functie van de Vrienden in dit kader betreft is Gillis duidelijk: “De Vrien ­ den moeten het landgoed actief koesteren Cillis de Bruijn bij de pomp op het oude marktplein van Stad Delden. en niet alleen in Delden maar ook de overige bezittingen. Dit kan gebeuren door het hou- den van lezingen, excursies maar ook door het organiseren van symposia over een actu- eel onderwerp. Daarnaast”, aldus Cillis, “is het adopteren van een object in overleg met Twickel een mogelijkheid”. In dit verband vindt hij het weer leesbaar maken van de tekst op de gedenksteen van de Duitse landschapsarchitect E. Pet- zold (1855-1891) een goed initiatief van de Vrienden. Bij dit soort initiatieven is geldwerving onontbeerlijk. Mede in dit speelveld voelt Gillis zich als een vis in het water van de grachten en vijvers van Twickel. Beste lezers, Sinds begin 2006 is hetTwickelblad een full colour uitgave. De discussie over de veran- dering van zwart-wit met een steunkleur en glanzend papier naarde nieuwe uitgave is uitgebreid gevoerd in de redactie en de besturen van de Stichting Twickel en de Ver ­ eniging Vrienden van Twickel. Ter ondersteuning van de besluitvorming is er eind 2005 een telefonische steekproef gehouden onder de lezers van het Twickel- blad over de geplande verandering. De redactie en de besturen zijn tevreden over het nieuwe Twickelblad, temeer daar de lezers zeer positief hebben gereageerd. De besturen van Stichting en Vereniging zijn van mening dat een modern blad een modern, functioned redactiestatuut behoeft en hebben daarom besloten de oude afspraken over het Twickelblad nog eens tegen het licht te houden. Dit overleg heeft geleid tot een aantal veranderingen in het redactiestatuut en de samenstelling van de redactie. In de nieuwe redactie heeft de heer. A.Schimmelpenninck zitting genomen namens de Stichting en de heer H. Kleerebezem namens de Vereniging. Na jarenlang zitting te hebben gehad in de redactie hebben mevrouw A. Brunt, mevrouw J. Schadd en de heer. M. Hermanussen de redactie verlaten. De redactieraad werd verlaten door de heer J. Haverkate. HetTwickelblad is vooral door hun inzet een prachtig blad geworden. Op 4 juni werd officieel afscheid genomen van bovengenoemden. De voorzitter van de Stichting Twickel, de heer E. P. Krudop, dankte de afscheid- nemende redactieleden uitgebreid voor hun inzet en bereidheid een blad uit te geven dat een ontwikkeling heeft doorge- maakt van het stenciltje uit 1973 tot de hui ­ dige full colour uitgave. Hij sprak de hoop uit dat de nieuwe redactie in de toekomst zonodig een beroep mag doen op hun ken- nis en ervaring. Namens de Stichting werd hen een “weekendje-weg” aangeboden. De voorzitter van de Vereniging, de heer A. Kienhuis, kon zich geheel vinden in de woorden van de heer Krudop en bood de afscheidnemers een boekenbon aan. Albert A. Kienhuis, voorzitter WT

pagina 18 zomer 2007

Binnenplaats van de hoofdburcht. Vorstelijke ontvangst in Burg Steinfurt:  De jaarlijkse Twickeidag werd dit jaar georganiseerd op vrijdag 20 en 27 april in Burg Steinfurt. Op beide dagen werden de Vrienden op de voorburcht van Schloss Steinfurt welkom geheten door Erbprinz Ferdinand zu Bentheim und Steinfurt. Na bet lunchbuffet in restaurant ‘Bagno’ volgde een leerzame stadsivandeling door de eeuwenoude binnenstad van Burg Steinfurt. Om 9.00 uur werden we aan de grens wel ­ kom geheten door een aantal draaiende windmolens die energie mogen leveren voor de ‘verlichting van luchtkastelen’. De ridderzaal.

pagina 8 najaar 2007

Restauratie herdenkingssteen Petzold De Duitse landschapsarchitect Eduard Petzold (1815-1891) is de historie ingegaan als de ontwerper van het huidige parklandschap rondom het kasteel In 1885 begon hij in opdracht van de laatste baron op Twickel met zijn, wat later zou blijken, laatste, belangrijke schepping. In zijn memoires ‘Erinnerungen aus meinem Leben’ verwoordde Petzold het aldus: “die bedeutenste Anlage am Abend meines Lebens". De baron liet in 1895 een zwerfkei plaatsen onder een groepje eiken in het parkge- deelte ‘het Reef’ ter nagedachtenis aan Petzolds werk. Een iliustere voorganger van Petzold was Daniel Marot die voor de barokaanleg tekende. Marot was Frankrijk ontvlucht tij- dens de onderdrukking van het protestan- tisme. Hij genoot bekendheid als graveur, decorateur, tuin- en interieurarchitect. Met de aanleg van de Wildbaan in 1769 werden de tuinen ingrijpend veranderd. Voor de tweede fase van het landschaps- park (1830-1880) komen J. D. Zocher en De herdenkingssteen onder de eiken omstreeks 1900. zijn zoon L. P. prominent in het Twickel- archief voor. In 1846 verwierf Twickel de ‘Breede Riet’, een moerassig gebied ten oosten van de Oelerbeek en ten zuiden van de Kooidijk – Bornse voetpad, waarna de toenmalige baron een ontwerp voor een parkaanleg liet maken door H. van Lunteren & Zn. In 1871 maakten de Zochers een ontwerp voor de ‘Breede Riet’ 2) . In 1872 werd aan dit plan uitvoering gegeven onder leiding van J. Numan, werkbaas van Zocher. In 1885, een jaar voor de legendarische boring in het park naarzuiver drinkwater, ging de eerste spade van Petzold deTwic- kelgrond in. Bezoek van tijdgenoten Tijdens en na de veranderingen in en rond het kasteel mocht het landgoed zich ver- heugen in de bezoeken van bekende tijdge ­ noten. In 1819 beschreef Gijsbert Carel van Hogen- dorp Twickel in zijn aantekeningen aldus: ‘Mijne reis voortzettende, ging ik nu een andere merkwaardigheid zien, namelijk, een van de schoonste landgoederen, in ons land, en alle landen. Twickel munt uit door zijne huizingen, bosschen, tuinen, wateren, alles even groot’ 3) . De herdenkingssteen onder de eiken in juni 2007. Zijn zoon Dirk bezocht samen met Jacob van Lennep in 1823 Twickel. In hun dag- boek schreef het tweetal: ‘Na een lange laan van vier rijen eikeboomen doorwandeld en het lustslot van buiten beschouwd te heb- ben, wandelen wij rechts af en kwamen door bekoorlijke slingerpaden aan een watermo- len. Nu waagden wij het 00k, het binnen- bosch in te treden, waar vele groote vijvers tusschen aangename eiken en sparreboschj- ens liggen, doch alles door de gierige gravin van Wassenaer slecht onderhouden’ 4> . M. E. G. B. Jansen schreef over deze nota- tie: ‘Met de gierigheid zal het echter wel mee- gevallen zijn, want juist onder Marie-Corntlie kwam het landschapspark van Twickel in een nieuw stadium’. De beide heren waren, zo blijkt uit hun hele reis door de Noordelijke Nederlanden, meer gespitst op de kwaliteit van ‘logementen,’ waar zij aten of over- nachtten. Delden vinden ze ‘een lelijk doch groot vlek’, de Kroon echter, ‘een voortref- felijk logement’. De wandelende dominee J. Craandijk beschreef in 1876 het bezoek aan Twickel in zijn ‘Wandelingen door Nederland met pen en potlood’ tot slot: ‘Men heejt zooveel van Twickel gehoord en ik heb wel eens meenen op te merken, dat een zeker teleurstelling zich van den vreemdeling meester maakte, als zij voor het eerst het hooggeroemde Twickel zagen. Wie er nog eens kwamen, werden wat meer getroffen. Wie er tienmaal zijn geweest, kunnen er niet van scheiden’. De ‘meesterhand’ van Petzold Petzold kwam in het voorjaarvan 1885 naar de Hofte Dieren om R. F. baron van Heec- keren van Wassenaer te adviseren over de daar aanwezige parkaanleg. De baron vroeg tevens raad over een hernieuwde parkaan ­ leg van Twickel. Een uitgebreide correspondentie tussen hen volgde, waarbij rentmeester W. J. Bitter een belangrijke schakel was. Het eerste, orienterende bezoek aan Twic ­ kel was begin maart 1885. Op 31 maart van dezelfde maand werden vanuit de kwekerij van Petzold te Bunzlau de eerste wagonla- dingen met 3180 stuks houtgewas naar Del ­ den verzonden. Na zijn tweede bezoek, in het najaar van 1885, kon hij een plan maken voor de toevoerwegen naar het kasteel,

pagina 18 zomer 2006

i Twickels jongste Vriend Laurens Klein Kranenburg uit Eibergen is verreweg de jongste Vriend van Twickel. Jan Hakstegen, toen nog secretaris van de vereniging, wist even niet wat hij hoorde, toen hem de vraag werd voorgelegd of Laurens lid kon worden. De minimum leeftijd voor het lidmaatschap is immers op zestien jaar gesteld en Laurens was veertien jaar! Maar toen hij eenmaal hoorde over de belangstelling van Laurens, wist hij het al gauw: iemand die zo enthousiast over kastelen in het algemeen en Twickel in het bijzonder praat, kan niet anders dan een toegewijde Vriend worden. En toegewijd is Laurens zeker. In de kerst- vakantie schreef hij een bevlogen stuk voor het Twickelblad waarin hij uiteenzette hoe zijn passie voor kastelen en geschiedenis ontstaan is en wat hij in de loop van zijn – nog jonge – leven al niet allemaal bezocht heeft samen met zijn ouders. “Het is allemaal een aantal jaren geleden begonnen/ Laurens tijdens een ge- sprek dat ik naar aanleiding van zijn stuk met hem heb. “Toen bezocht ik met mijn ouders een aantal cultuurhistorische mo- numenten, zoals kerken, kastelen en bui- tenplaatsen. Ik was er zo door gegrepen dat ik er zoveel mogelijk over ben gaan le- zen. Zo kwam ik ook in aanraking met Twickel; samen met mijn ouders heb ik het landgoed toen bezocht. Maar ik werd er steeds nieuwsgieriger naar. Wie woonden er vroeger en hoe is het zo groot gewor- den? Ik besefte dat het veel geld zou moe- ten kosten om dit prachtige landgoed in stand te houden. Daarom heb ik mij bij de vereniging Vrienden van Twickel gemeld. Door contributie te betalen draag ik bij aan het behoud van Twickel! En heb ik de mo- gelijkheid gehad om het kasteel samen met mijn vader in September vorig jaar te bezoeken. Het was allemaal mooier en rijker dan ik gedacht had. Mijn vader is erg ge in klokken, dus die kon daar zijn hart aan ophalen. Het was gewel- Laurens op het voorplein van kasteel Twickel. De vlag hangt in top..’t is Koninginnedag. dig dat ik de historische sfeer in het kasteel heb mogen proeven. Ik vond het leuk dat ik iedereen op de schilderijen herkende. Ik heb werkelijk genoten van die dag.” Maar het is niet alleen Twickel waar Lau ­ rens belangstelling naar uitgaat. Ook gro- te paleizen als Versailles en Schonbrunn mogen op zijn belangstelling rekenen. Wat hij later wil gaan studeren als hij van school afkomt, weet hij nog niet. Maar daar is het nog rijkelijk vroeg voor. Hij zit tenslotte nog maar in de 2 klas van het Marianum in Croenlo. Een profielkeuze komt eerder aan de orde. Misschien iets met economie erin of toch meer wiskun- de….? In de tussentijd leest hij alles wat los en vast is op het gebied van geschiede ­ nis. ‘De verdwenen koning van Frankrijk’ heeft hij net met plezier en aandacht ge- lezen. “Het zou mooi zijn als er nog wat meer geschreven zou worden over de be- woners van Twickel zelf,” vindt Laurens. “Immers door hen is Twickel geworden zoals het nu nog is en naar ik hoop nog lang mag blijven.” Joan Vermeulen Agenda Actuele informatie is te vinden op de website: www.vrienden van twickel.nl 27 augustus M iddags wordt de traditionele fiets- tocht gehouden in de omgeving van Delden. 75 September Kasteeldag met bezoek aan het kasteel en de tuinen van Twickel. 15 november Najaarslezing door Henk Brunnekreeft, pachter van Twickel. Aanvang 20.00 uur in cafe-restaurant Hoogspel, Delden.

pagina 19 zomer 2006

Twickel NC Nieuwe se Het Kreeftengat en het bergje in net bos Tijdens de algemene ledenvergadering op 22februari 2006 heeft Jan Hakstegen reglementair afscheid genomen als secretaris van de Vereniging en het secretariaat overgedragen aan Paul Koppen de Neve. De in Bandoeng geboren Paul wooni al 25 jaar in Twente. Op 5 januari 1947 zag Paul Het levenslicht in Bandoeng, de deftigste stad van het toenmalige Nederlands-lndie. Nog heden ten dage heeft de stad met zijn brede la- nen, grote koloniale landhuizen en statige overheidsgebouwen een zekere allure. De Paul Koppen de Neve: “Twickel is een uniek landgoed". beroemde Javaanse postweg van Daen- dels liep vroeger dwars door de stad. Niet lang na de soevereiniteitsoverdracht op 27 december 1949, keerde het gezin terug naar Nederland met de SS Dorchester van de rederij Atlantic, Gulf and West Indies SS Co. Van Bandoeng, de reis en de aankomst in Amsterdam kan Paul zich weinig meer her- inneren. Na de middelbare school begon hij in 1965 met de studie Technische Na- tuurkunde aan de Technische Hogeschool Delft.. Na zijn diensttijd bij de Koninklijke Marine aanvaardde Paul in 1975 een baan bij Akzo Zout Chemie Divisie op de technologische afdeling van de locatie Hengelo. in 1979 streek hij voor een jaar neer bij Akzo’s zoutfabriek op Bonaire. Daarna volgde een periode als bedrijfsleider van de VC fabriek in de Botlek. In 1985 ging hij weer naar Hengelo als Productie Manager Chemi- sche Bedrijven Oosten West. Na zijn Ho- lec avontuur (1987-1990) was Paul tot 2000 directeur van elektriciteitsproducent UNA in Utrecht. Sindsdien heeft hij een eigen bureau ‘Ener ­ gy & Consultancy Services’ dat elektrici- teitsbedrijven adviseert. De nieuwe secretaris kent het landgoed Twickel goed. Paul, getrouwd en drie kin- deren, geniet tijdens zijn wandelingen van Twickels prachtige eikenbossen, paden en lanen. Paul, met een glimlach: “Wat heb- ben onze beide jongens in het verleden rond Twickel veel kattenkwaad uitge- haald”. De drijfveervan de kersverse secretaris om tot het bestuur van de Vrienden toe te tre- den is, om samen met de Vrienden, een steentje bij te dragen aan het behoud van dit unieke landgoed. De Duitse land- schapsarchitect E. Petzold, die hier werkte van 1885-1891, noemde Twickel “Ein Mus ­ ter Europa’s”. Helmig Kleerebezem Midden in het Twickelse bos ligt temidden van beuken en rododendrons een waterkom die deeI uitmaakt van de Oelerbeek. Deze beekverbreding ligt aan de voet van een bergje op een eiland van waar de wandelaar uitziet op de twee armen waarin de beek zich hier splitst met daarachter de nabij gelegen Twickelervaart. De door het water onderbroken wandelpaden worden door drie bruggetjes met elkaar verbonden. Tijdens de enkele jaren geleden uitgevoer- de sanering van de vervuilde beekbodem is de dichtgeslibde waterkom weer in zijn oude glorie hersteld. ‘Het Kreeftengat’ de naam die de kom draagt, verwijst nog naar het vroegere gebruik ervan. Een kreeft is een jonge eik, die op twee tot driejarige leeftijd verpoot werd. Voordat de eikjes de grond weer ingingen lagen ze hier een tijdje in het water. De wandelende dominee Craandijk wist in zijn in 1876 uitgegeven boek nog te vermel- dend dat het bergje eens plaats had gebo- den aan de rijke en beroemde menagerie van de ‘pluimgraaf of‘faisantier’, die hier niet alleen de fazanten verzorgde maar de ‘vermoeiden en dorstenden wandelaar ver- schafte wat deze in redelijkheid verlangde’. Aafke Brunt ‘Het Kreeftengat’.

pagina 11 winter 2006

VERENIGIN G VRIENDEN Oe wigpers 30 l Lijnolie 82 kg Lijnkoek Opbrengst: | 1000 kg Vlasstro j 220 kg Zaadbollen 120 kg Lijnzaad Het persen van lijnzaad levert lijnkoek en lijnolie op he) winnen van olie. Om de opbrengsl hiervan te verhogen werd oiievias me) steeds grder* /aaddo/en en meer zaadfes geteetd. He) otiegehaUe van de zaadjes vaneer) lussen de 35 en 45%. fr i TV f vlasplant Van lijnzaad tot lijnolie Informatiebord voor Noordmolen Op woensdag 20 September 2006 waren bestuursleden, vrijwilligers, molenaars en genodigden, waaronder de burgemeester van de Hof van Twente mevrouw drs. A. Bijleveld-Schouten, naar het watermolen- complex gekomen voor de officiele inge- bruikneming van de oliemolen na een in- grijpende restauratie. Bij die gelegenheid boden de Vrienden van Twickel aan voor- zitter Jan Fokkens van de Noordmolen een informatiebord aan. Het bord heeft als thema: ‘Van Lijnzaad tot Olie’ en is tweetalig; Nederlands en Duits. In memoriam Marinus van den Bos Ons bereikte het droevige bericht dat ons oud bestuurslid Marinus van den Bos is overleden. Al een aantal jaren geleden, nog tijdens zijn bestuurslidmaatschap, sloeg het noodlot toe. Marinus moest worden geopereerd. Hij nam enige tijd later echter monter zijn func- tie als penningmeester weer op. Als hij al wist dat dit niet de laatste operatie zou zijn, dan liet hij dat in elk geval niet merken. Ook na de vele behandelingen die volgden bleef hij een positief ingesteld mens. Marinus, die ik in het bestuur van de Vrien ­ den van Twickel meemaakte als penning ­ meester, was een markante en tegelijkertijd innemende persoonlijkheid. Hij kon met een volkomen neutraal gezicht dingen zeg- gen waarvan je dacht: “Heb ik het goed ver- staan? Dat kan hij toch niet menen?” Beide was waar. Marinus had er plezier in om mensen op het verkeerde been te zetten. Vooral voor degenen die hem (nog) niet goed kenden, zoals nieuwe bestuursleden, was dat soms verwarrend. Zo onvriendelijk kan hij toch niet zijn? Nee, dat was hij ook niet. In tegendeel, hij was heel aardig. Maar dat liet hij je pas op een ander moment mer ­ ken. Echt Marinus. Behalve dat Marinus markant en inne- mend was, was hij ook en goede penning ­ meester. Natuurlijk was hij nauwgezet, zoals dat hoort bij een goede penning ­ meester, maar hij was ook deskundig. Hij heeft er ondermeer voor gezorgd dat de ledenadministratie en de boekhouding van Unieke wandeling door Twickelse uiterwaarden In 2005 zijn in het Twickelblad nr. 4 de uiter ­ waarden van de voormalige Rijn in de kleine Gelderse Waard bij Zevenaar op boeiende wijze beschreven. Ditterrein van Stichting Twickel is samen met de Grote Gelderse Waard en de Eendenpoelse Buitenpolder nu voor natuurliefhebbers ontsloten. Voor vrienden van Twickel met een beetje conditie en goede waterdichte wandelschoenen en een lange broek is dit natuurpad van 14 km (85% onverharde paden en drassig weiland) in ca 3,5 uur afte leggen. Wij hebben intens genoten van de bijzondere flora en fauna en de prachtige vergezichten en intieme plekjes in deze Rijnstrangen. Kortom, wij voelden ons als reizigers door een Hollands rivieren landschap in het begin van de vorige eeuw. Om het gebied te bereiken kan men het best met auto oftrein naar Zevenaar. Aan de zuidkant van Zevenaar ligt de Panoven en ten zuidoosten op ca 5 km af- stand ligt het dorp Aert. Op beide plaatsen kan de wandelkaart ‘Gangen door Rijnstran ­ gen’ (€ 2,-) gekocht worden en kan de wan ­ deling beginnen. Meer informatie is te vin- den op: www.panoven.nl, klik hierna op de volgende woorden: ‘recreatie’, ‘infocentrum Gelderse Poort’, ‘De Gelderse Poort’ of www.huisaerdt.nl, ‘recreatie’, ‘contact’. Twee vrienden van Twickel de Vrienden van Twickel de millennium- wisseling goed zijn doorgekomen. Niet geheel onverwacht, maar toch op een onverwacht moment, is Marinus overleden. Onze gedachten gaan uit naar zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen. Wij wensen hen veel sterkte. Peter Bunge

pagina 21 winter 2005

Nieuwe windveren Medewerkers met een windveer voor de oude kasteelboerderij. Casa Nova wordt binnenkort voorzien van prachti- ge windveren zoals die ook zijn aangebracht aan de huidige rentmeesterij. Vroeger werd zo’n windveer handmatig gemaakt. Maar tegenwoordig zijn de kosten daarvoor zo hoog, dat men speciale, computer gestuurde machi ­ nes het werk laat doen Maar niet nadat er een digi- tale tekening voor handen is. Louis Volker, beheer- der gebouwen van Twickel, maakte zo’n tekening. En daama schijnt het een ‘koud kunstje’ te zijn. De tekening wordt omgezet in ‘machinetaal’ en uit een plank wordt de windveer weggefreesd. Helmig Klerebezem Vereniging Vrienden van Twickel Fietstocht De Vereniging Vrienden van Twickel heeft op zondag 28 augustus een fietstocht georganiseerd waar vele vrienden op af zijn gekomen. Begunstigd door een mooie zonnige augustusdag, fietsten we in groepjes over wegen, zand- en fietspaden door het Twentse landschap, zoals dat gekenmerkt is door coulissen. Twickel Vrienden rusten uit en verpozen wat. Hier en daar waren er koeien in de wei. Dat de veeteelt overheerst, is aan de vele mai langs de route duidelijk waameembaar. De routebeschrijving was kort en duidelijk en door de informatie over objecten langs de route prettig te lezen. Onderweg kon een praatje gemaakt worden, zeker bij de verfrissing die halverwege klaar- stond. Zoals steeds bij activiteiten hadden ook hier de thuis- blijvers ongelijk, het was een aangename tijdpassering voor de zondag. Henk Tammes Kasteeldag De Vrienden van Twickel en hun gastheer, het Stichtings- bestuur van Twickel met haar medewerk(st)ers, kunnen terugzien op een meer dan geslaagde kasteeldag op vrijdag 16 September. Wederom, gelijk vorig jaar, bewogen de bezoekers zich als een lint door de rijke ver- trekken van de oude ‘havezate’ aan de rand van de Deldeneres. Voor en na het bezoek aan het huis konden de vrienden onder een stralende zon genieten van een wande- ling door het park. De expositie in de oranjerie over ‘Riddersporen’, geinspireerd op de Middeleeuwen, gaf een extra dimensie aan deze dag. Het secretariaat van de activiteitencommissie kreeg een week later van een Twickelvriend uit Rheine de volgende mail: “Het bezoek aan kasteel Twickel was meer dan dat ik had durven verwachten. Het geheel was overweldigend, maar toch tastbaar. Je kon je voorstellen morgen naar het kasteel te verhuizen. Dat vind ik in veel historische ge ­ bouwen mankeren. Twickel biedt niet alleen de pracht van de adellijke bewoners, maar ook de eenvoud van de bedienden achter al die luxe. De oude ‘ijskast’ en de boen- schaatsen om er maar enkele te noemen. Het was een dag die ik en mijn echtgenote niet gauw zullen vergeten”. Daarnaast vonden wij het als organisatie een gedenk- waardige dag, gedenkwaardig omdat het ook de geboorte- dag was van de laatste bezitster van Twickel; Baronesse M.A.M.A. van Heeckeren van Wassenaer van Aldenburg Bentinck. Helmig Kleerebezem

pagina 21 zomer 2005

• Landschapsgerichte landbouwbedrijven, die maximaal 10% van hun areaal uit de productie halen en aan de natuur teruggeven (o.a. Klein Altena in Beckum). De vergoeding voor deze bedrijven bedraagt € 1400 per ha. per jaar. • Natuurgerichte landbouwbedrijven die geen mest, stro of voer meer aan- en afvoeren en geen chemicalien gebruiken. Dit betreft vooral bedrijven met een hoge grondwaterstand. (o.a. schapenbedrijf Loninkwoner in Beckum). De ver ­ goeding bedraagt hier € 1000 per ha. per jaar. De plannen voor de zeven landschapsgerichte bedrijven en drie natuurgerichte bedrijven worden verder uitgewerkt. Totaal is door toezeggingen al vier miljoen euro subsidie beschikbaar. Een nog op te richten stichting gaat de financien beheren. Daarmee kunnen contracten worden afgesloten en er zal een monitoring worden opgezet. Hopelijk kan bij het verdere promoten van de plannen steun worden verwacht van service-instellingen als Rotary en Lions. Ook de Vereniging Vrienden van Twickel heeft haar mede- werking toegezegd. Jan Hakstegen Zonovergoten Twickeldag De tradidonele Twickeldag werd dit jaar gehouden op zater- dag 23 april. De verwachtingsvolle ‘Vrienden’stapten die ochtend om negen uur in de twee gereedstaande bussen voor een bezoek aan Bentlage, in een cultuurhistorische omge- ving, in de schaduw van de stad Rheine. Bij aankomst in de ontvangstruimte van de “Saline’ Gottesgabe werden we wel- kom geheten door de Nederlandse gids Jules Vleugels, een geboren en getogen Limburger, die al jaren in Rheine woont. Na gesnoten te hebben van koffie of thee met koek werden we in vijf groepen verdeeld. Onder leiding van gidsen brachten twee groepen een bezoek aan de ‘Saline’. De zoutwinning op deze plaats vindt zijn oor- sprong in de vroege Middeleeuwen, toen de Kruisheren van het nabij gelegen klooster Bentlage het voor eigen gebruik wonnen. Onder leiding van bouwmeester Conrad Schlaun en Reiger von Beust, een specialist op het gebied van de zout ­ winning, werd de Saline in 1743 geheel gemodemiseerd en met een driehonderd meter lang gradeerwerk uitgebreid. De ‘Saline’ bleef tot 1952 in bedrijf. Het ensemble behoort nu tot het oudste technische culturele erfgoed van het prei tijdperk in Westfalen. Onder een stralende zon liepen drie groepen met begeleiding van een gids de cultuurroute. De wandeling ging door een bosrijk en zeer afwisselend natuurgebied dat zijn huidige vorm kreeg doordat de mens door de tijd heen een open oog had voor de natuur en zijn ecologische waarde. De ongerept- heid van het gebied is mede debet aan het feit dat de Kruisheren hier een klooster stichtten in 1437. Natuurlijk werd ook het museum van klooster Bentlage bezocht. De ‘Vrienden’ stonden hier oog in oog met de middeleeuwse devotie met als hoogtepunt de unieke relikwieschrijnen die dateren uit de tijd rond 1500. Na deze, in twee uur opgedane cultuurhistorische informatie, zaten we met z’n alien in een lange rij aan houten tafels, die speciaal voor ons waren opgesteld in de kruisgang van het klooster, om te genieten van een bijzonder kloostermenu. Zij die niet aan de cultuurroute hadden deelgenomen, werden na de maaltijd in de gelegenheid gesteld om een bezoek te bren- gen aan het kloostermuseum. Met koffie of thee in de kloostergang werd weer een geslaag- de Twickeldag afgesloten. Met recht kunnen we de gidsen nazeggen:"Bentlage wordt een van de parels van hert Munsterland genoemd.”Klokslag 5 uur’s middags arriveer- den de bussen weer in het ‘kwekwestadje.’Een ieder was het erover eens: “Het was een stralende en leerzame dag geweest. Met dank aan de weergoden.” Helmig Kleerebezem

pagina 20 lente 2005

De pachters Wim Meijer. links, en Gerard Nijhof. Wim Meijer en Gerard Nijhof Tijdens de onlangs gehouden jaarvergadering van de vereniging Vrienden van Twickel nam Wim Meijer als afgevaardigde van de pachterscommissie afscheid van het bestuur van de ‘Vrienden.’ Zijn termijn zit erop. Als opvolger is Gerard Nijhof gekozen, die al zo’n vier jaar in de pachterscommissie zit. “Tja, wat bespreken we allemaal met de Vrienden?” Vragend kijken Wim en Gerard elkaar aan. “Je moet ons als een soort doorgeefluik zienzegt Wim uiteindelijk. "Wij kunnen de Vrienden makkelijk op de hoogte bren- gen van wat er leeft onder de boeren.” “En zij kunnen ons op hun beurt weer vertellen wat zij voor plannen en ideeen hebben,” vult Gerard aan. De verhouding tussen enerzijds de pachters op het land- goed en anderzijds ‘de Vrienden van datzelfde land- goed is in de loop der jaren aanzienlijk veranderd. “Je kunt wel stellen dat we vroeger meer tegenover elkaar stonden. Maardan hebben we het wel over heel vroeger. Over de tijd dat een actiecomite met succes tegen de aan- leg van een weg dwars door Twickel protesteerde. ‘De Vrienden van Twickel’ waren geboren. Zij hadden toen vooral oog voor de natuur, het landgoed en het kasteel. Dat bij dat landgoed ook boeren hoorden, was een nood- zakelijk kwaad. Althans zo voelden wij dat. Maar dat was toen. Tegenwoordig is men ervan doordrongen dat men de boeren nodig heeft. Samen kun je een vuist maken. De heer Gijs van Driem, penningmeester van de Vrienden van Twickel, is oprecht begaan met het reilen en zeilen van ons pachters. Stel je het landgoed eens zon- der boeren voor? Onmogelijk, vat Gerard Nijhof kort en krachtig samen. “Twickel kan nietzonderons.Al was het maar alleen omdat de mensen hier kunnen zien dat de melk niet in de fabriek gemaakt wordt.” Joan Vermeulen Uit het jaarverslag over 2004 De vereniging heeft in 2004 zowel schriftelijk als mondeling tijdens een inspraakavond bezwaar gemaakt tegen de structuurvisie van de gemeente Hof van Twente. Het betrof hier voomamelijk de aanwijzing van het Raesfelt als woningbouwlokatie. Dit Twickelgebied maakt deel uit van een mooie oude es en heeft waar- schijnlijk archeologische waarde. Onze voorzitter is betrokken geweest bij het overleg over de mogelijke verdieping van de Rondweg (Nota Belvedere). Het ledenaantal van de vereniging steeg in 2004 van 1401 tot 1452. Aan de activiteiten die door de vereni ­ ging werden georganiseerd (jaarver ­ gadering, lezingen. Twickeldag. fiets- tocht en kasteeldag) werd door een groot aantal leden deelgenomen. In het bestuur nam de heer Van Driem de functie van penningmeester over van de heer Van den Bos, die na zes jaar statutair moest aftreden. De heer Kleerebezem nam om dezelfde reden de plaats in van de heer Aalderink. Hij werd tevens lid van de redactie van het Twickelblad en lid van de Activiteiten- commissie. Jan Hakstegen Secretaris van de Vereniging Vrienden van Twickel Het volledige jaarverslag kunt u lezen op onze website: www.twickel.nl, en dan doorklikken naar “Vrienden”.