Twickelbulletin pagina 3 3 1988

Twickel actueel De provinciale weg . Sinds het verschijnen van het laatste Twickel bulletin heeft er ogenschijnlijk niet veel plaatsgevonden. De Provincie is nog steeds bezig met de planvorming, ondanks de negatieve brief van de drie Gemeenten Borne, Stad- en Ambt Delden. Verwacht wordt dat de planvorming dit jaar niet meer kan worden afgerond. Toch zullen we alert blijven, omdat wij negatieve gevolgen verwachten voor de verkeersluwe variant door de gewraakte brief van de drie Gemeenten. Teleurstellend is dat een van de drie Gemeenten de brief onbewust heeft ondertekend naar zij zelf zegt. Hopelijk kunnen we in het komende jaar flinke vorderingen maken met het verkeersluw maken van deze overbodige weg, zodat fietsers zich niet meer onveilig voelen en de belevingswaarde van dit unieke deel van Twickel volledig tot zijn recht kan komen. De golfbaan. Met het Stichtingsbestuur hebben wij indringende gesprekken ge- voerd over de plannen voor de aanleg van de 18 holes baan op Twickels gebied. Uitvoerig is stilgestaan bij de interpretatie van het Stichtingsstatuut. Het bestuur van de Vrienden is van mening dat het handelen van zowel de Stichting Twickel als de Vereniging Vrienden van Twickel gebaseerd moet zijn op het Stichtingsstatuut, en dat wij daarop aan- spreekbaar behoren te zijn. Het Statuut beschouwen wij als bindend element op het landgoed Twickel waarop een ieder het recht heeft zich te beroepen, zoals men vroeger beroep kon doen op de Barones . Zakelijk is de stand van zaken nu zo dat recentelijk de Stichting vijftien hectare landbouwgrond aangrenzend aan het voormalige landgoed de Haar heeft aangekocht. Daarmee kan het gedeelte van de golfbaan dat ten zuiden van de Krudersweg was geprojecteerd komen te vervallen. Ook is nu de ruimte geschapen om belangrijke aanwezige natuur- en landschapswaarden te sparen. Door deze ontwikkeling is voor een belangrijk deel aan ons bezwaren tegemoet gekomen. Wij zien met belangstelling uit naar het nieuwe plan.

Twickelbulletin pagina 4 3 1988

De touristische fietroute. Naar aanleiding van ons ingediende bezwaar heeft de Gemeente Ambt Delden het ontwerp voor het fietspad in het Twickels gebied sterk gewijzigd en verbeterd. Zo is de breedte van het fietspad over een belangrijk deel van de lengte terug gebracht tot 1 m, i.p.v. de 1,5 m die in het oorspronkelijke plan was voorzien. Ook is gekozen voor een open verhardingsmateriaal afgedekt met gravel. Hierdoor ver- andert er ten opzichte van het bestaande gebruikte verhardingsma ­ teriaal niets. Wei vinden wij het jammer dat onze alternatieve route is afgewezen op bugettaire gronden, zodat een echte uitbreiding van de fietsmogelijkheden op Twickel nog niet mogelijk is. Tegen het verbeterde plan hebben wij geen bezwaren meer. De Bornse Beek Onlangs is door een groep Leidse studenten het alternatief op het Bornse Beek plan aangeboden aan het Provinciale Bestuur van Over- ijssel. Deze projectgroep heeft een natuur- en milieuvriendelijk waterbe- heersingsplan opgesteld voor het stroomgebied van de Bornse Beek. Het lijkt mij een goede gedachte om dit plan onder uw aandacht te brengen op een nog nader vast te stellen winteravond. Het plan bevat hele creatieve ideeen op het gebied van een integrale aanpak van de waterbeheersingsproblematiek in Twente en verdient daarom serieuze aandacht. Natuur- en heideterreinen. Na het gereedkomen van het beheersplan voor de natuur- en heide ­ terreinen, zie het Twickelbulletin no 1 van dit jaar, is een werkplan opgesteld om in een termijn van zes jaar het achterstallig onderhoud weg te werken. Voor de uitvoering van dit ambitieuze plan zijn veel vrijwilligers nodig, een veelvoud van zij die de afgelopen jaren onder leiding van Hans Langkamp aan dit broodnodige werk hebben deelgenomen. Graag wil ik belangstellende leden oproepen zich te wenden tot Hans. Lees hiervoor ook zijn artikel verder op in dit nummer. Zowel mensen voor het veldwerk als in de organisatie zijn van harte welkom. Doet u mee? Namens het bestuur wens ik u prettige feestdagen toe en een voor- spoedig nieuwjaar De voorzitter

Twickelbulletin pagina 5 3 1988

Beste Vrienden van Twickel, In 1985 ben ik door de Stichting Twickel benoemd tot leider van het vrijwilligerswerk op de natuur- en heideterreinen van het landgoed Twickel. Jaarlijks worden er op Twickel een viertal werkochtenden georgani- seerd door enkele groene verenigingen. De werkzaamheden bestaan uit het verwijderen van opslag uit de heidevelden zoals berken en vliegdennen. Het zijn zeer arbeidsintensive werkzaamheden, die niet door machi ­ nes kunnen worden vervangen. Er is nog een groot reservoi r aan achterstallig onderhoud dat op de 18 verschillende terreinen van het landgoed, alleen met inzet van veel enthousiaste vrijwilligers kan worden geleegd. Als er niet regelmatig onderhoud wordt uitgevoerd zullen heideter ­ reinen over een tiental jaren verdwenen zijn op Twickel doordat alles dichtgroeit met opslag. Hiervoor is het belangrijk dat de Vrienden daadwerkelijk in beweging komen op een zaterdagochtend in februari en September, om samen in de natuur te werken. Eveneens zou u kennissen en vrienden kunnen wijzen op deze moge- lijkheid van gezonde vrijetijdsbesteding, waarmee ook nog een bij- drage wordt geleverd aan het instandhouden van het cultuurmonu- ment Twickel.

Twickelbulletin pagina 4 2 1988

De golfbaan Ook in de zomervakantie heeft de Twentse Golfclub het plan tot het aanleg- gen van een 18 holes baan op Twickel ingediend bij de gemeente Ambt- Delden. De gemeente moet zich nu eerst uitspreken en een bestem- mingsplan wijziging voorstellen voordat wij weer aan de beurt zijn. Ondanks alles wat er de afgelopen maanden geschreven en gezegd is, heb ik goede hoop dat er nog een voor alle partijen aanvaardbare oplos- sing uit de bus kan komen. Wij zijn nog in overleg met het Stichtingsbestuur. De afwerking van de vuilstort’t Rikkerink Wij hebben bezwaar aangetekend bij het Samenwerkingsverband Twente tegen het aanpassingsvoorstel ter eindafwerking van het Rikkerink. Wij zijn van mening dat voordat de zware terreinsport paardecross en mennen op de vuilstort worden toegelaten, een onafhankelijk onderzoek moet aantonen dat deze sport geen nadelige gevolgen heeft voor de pri- maire functie van de vuilstort. Deze is het dudrzaam opslaan van vuil waarvan de aard en samenstelling niet volledig bekend is. Het doorzakken van het verontreinigde petcolaat naar het diepere grond- water dat is en blijft de grote zorg. In dit verband zou alleen bosbeplanting in aanmerking komen om het regenwater zoveel mogelijk vast te houden en is een zware terreinsport niet toelaatbaar. De touristische fietsroute Bij de gemeente Ambt-Delden hebben wij bezwaar aangetekend tegen de voorgestelde route op Twickel. Het door de gemeente voorgestelde route ligt in een landschappelijk ge- voelig gebied en wij zijn van mening dat de daar aanwezige natuur- en landschapswaarden te veel zouden worden geschaad door de aanleg van het beoogde fietspad. Wij stellen voor om een andere route te volgen die minder inbreuk pleegt op het landschap. Onze route gaat vanaf de Noordmolen naar de Twicke- lerlaan richting Dikke steen en dan linksaf de Esch op richting de Lage Eschweg. Op de Lage Eschweg naar rechts richting Westerholtsweg en deze vervolgen tot de Schoolstraat, die aansluiting geeft op de oorspron- kelijke route langs de zijtak van het Twente kanaal. Het voordeel van ons alternatief is dat er ca. 2300 m. fietspad op Twickel bij komt waar tot nu toe nog geen fietsmogelijkheden waren. de voorzitter

Twickelbulletin pagina 8 2 1987

“Vrienden van Twickel” Deze naam heeft u zich zelf gegeven bij de oprichting van de Vereniging 15 jaar geleden. Aanleiding toen was de dreiging van een niet echt noodzakelijke weg midden door hetlandgoed. Met succes is tegen dit plan actiegevoerd. De keuze van de naam ’’Vrienden van Twickel” werd in het begin door de Stichting ervaren als een eenzijdige liefdesverklaring. Twickel wist er in het begin niet veel raad mee; wist ook niet mee om te gaan met zoveel gebundelde genegenheid. De relatie was niet vriendschappelijk! Waar het nou precies aan lag wil ik in het midden laten. Ik denk dat zowel Twickel als de Vereniging niet altijd even een gelukkige hand hadden de juiste toon te vinden en te gebruiken om met elkaar te communiceren. Gelukkig – mag ik wel zeggen – is de laatste tijd verbetering gekomen in de relatie tussen de Vereniging en de Stichting. Waar vroeger misverstanden bestonden over de intenties van elkaar is nu begrip voor elkaars streven, namelijk de voortdurende zorg voor het instandhouden en behoud van het landgoed Twickel. Voor het bestuur van Twickel is deze opdracht niet eenvoudig. Aan een financieel gezond Twickel is iedereen veel gelegen, aange- zien dan alleen de opdracht van de Stichtster kan worden uitgevoerd: het landgoed als geheel en metzijn eigen karakter voort te laten (even. Het bestuur is voortdurend bezig de juiste balans te vinden tussen de tegenstrijdige belangen. Denk aan de bosbouw, waar natuurbehoud en productie nauwelijks te verenigen zijn of denk aan de pachters. Hun problemen van over- schotten van melk en mest en alle beperkingen ten behoeve van het milieu. Denk aan de vele gebouwen, zoals kasteel, de karakteristieke boerde- rijen en markante huizen in Delden, Wassenaeren Lage. Zo zou ik u nog vele voorbeelden kunnen noemen. Ook de inventaris van het kasteel in al zijn verscheidenheid. Het blijft moeilijk te kiezen tussen de restauratie van de rijtuigen, klokken, schilderijen of de kleding van de Baron. Wat heeft voorrang? Waar moet er iets aan gebeuren? Alles in hun soort zeer bijzondere collec- ties, waar veel aandacht en voortdurend zorg aan gegeven moet worden. Op het juiste moment de zaak  ter hand nemen en middelen vrij maken voor een bepaald doet – zonder de rest te verwaarlozen – is soms niet eenvoudig.

Twickelbulletin pagina 5 2 1987

Zijn standpunt is dat provinciate wegen in de eerste plaats ver- keerswegen zijn en die komen niet in aanmerking voor een ver- keersluwe functie. Ook stelt de provincie voor om de weg te voorzien van een vrijlig- gend fietspad achter de bomen. Hier zijn wij en het Stichtingsbestuur van Twickel principieel te- gen, omdat het de geluidsoverlast in het bos alleen maar vergroot doordat er ongetwijfeld nog harder dan nu zal worden gereden en dat het bovendien onnodig verlies aan bos en natuurwaarden met zich meebrengt. d. Het plan Bornse beek Onder leiding van de Natuur- en Milieufederatie Overijssel is een brief naar het Waterschap Regge en Dinkel uitgegaan met het verzoek om minder milieu-onvriendelijke alternatieven voor het Bornse beek plan in overweging te nemen. Het waterschap heeft hierop positief gereageerd en een eerste bespreking heeft inmiddels in juni plaatsgevonden. De voorzitter.

Twickelbulletin pagina 10 2 1987

Verslag Twickeldag 19 September 1987 Het lijkt wel of het bestuur van de Vereniging Vrienden van Twickel goed weer heeft besteld om de viering van het derde lustrum extra luister bij te zetten. Zo schijnt ochtends, even na negenen, het zonnetje al naar hartelust alsdeeerstedeelnemers aan de Twickeldag hun fietsen stallen bij cafe-restaurant’t Hoogspel. Bij binnenkomst krijgen alle bezoekers een dagprogramma uitgereikt. Rond half tien wordt koffie geserveerd en heet de voorzitter van de vereniging, de heer D. van Ittersum, de bezoekers van harte welkom. Hij wenst de aanwezigeneen plezierigedag toe. Metenkele woorden schetst hij de ontstaansgeschiedenis van de vereniging. Zij kwam voort uitdeactie- groep ’’Spaar Twickel” die in 1972 zich met succes had verzet tegen de aanleg van de provinciale weg S23 dwars door het landgoed. Deze actiegroep groeide uit tot een organisatie van burgers en boeren die nog steeds het behoud van het landgoed en het zo waardevolle na- tuurgebied beoogt. Deze doelstelling probeert men zo veel mogelijk in overleg met de Stichting Twickel te verwezenlijken. Op deze dag zullen wij, ter gelegenheid van het derde lustrum, ons nogmaals kunnen overtuigen van het feit dat het behoud van Twickel zeer de moeite waard is. Rond tien uur geeft de voorzitter het woord aan de huidige bewoner van het kasteel, Graf zu Castell Rudinghausen. Ook deze komt terug op het ontstaan en de ontwikkeling van de Vereniging. Hij wijst er tevens op dat in de eerste jaren van haar bestaan er in feite gesproken kon worden van een eenzijdige van de vereniging ten opzichte van de Stichting. Van een wederzijdse genegenheid die leidde tot een harmonieuze samenwerking was niet altijd sprake. Gaandeweg werden misverstanden en onbegrip voor elkaars stand- punten uit de weg geruimd. Men groeide als het ware naar elkaar toe en dan blijkt dat Stichting en Vereniging een gezamenlijk doel na- streven, zij het ieder met een eigen verantwoordelijkheid, namelijk een gezond en evenwichtig beheer van het landgoed. Bij het streven naar een gezond financieel beleid botst men echter vaak op tegenstrijdige belangen zoals die van bijvoorbeeld de bos- bouw, de pachters, de jacht en de natuurbeschermers. Toch dient men te streven naar een harmonie, een evenwicht, waarin ieders belangen zoveel mogelijk behartigd worden. Vaak moeten er moei- lijke keuzes gemaakt worden met betrekking tot het onderhoud van gebouwen en dergelijke. Middelen moeten worden vrijgemaakt of gereserveerd. Voorlichting over het hoe en waarom van deze keuzes en prioriteiten kan misverstanden voorkomen. Het voortbestaan van Twickel wordt gegarandeerd door goed harmonieus overleg over een

Twickelbulletin pagina 3 2 1987

Twickel actueel a. Vijftien jaar Vrienden van Twickel Het was verheugend dat op de Twickeldag die in het teken stond van het derde lustrum, zoveel leden acte de presence hebben gegeven. Onze dank gaat uit naar allen die hebben meegewerkt aan het welslagen van deze dag, in het bijzonder de Stichting Twickel die het kasteel voor onze leden heeft willen openstellen op een voor haar ongebruikelijke dag. Ook de rondleiders van kasteel, tuin, kerk, watertoren, Noordmo- len, bos en beek onze hartelijke dank. In de vijftien jaar van het bestaan van onze vereniging kunnen we terugzien op een tijd waarin grote veranderingen hebben plaats- gevonden op het landgoed Twickel, zowel in bestuurlijke- als in agrarische-en natuurbehoudszin. Na het heengaan van de barones in 1975, werd de Stichting Twi ­ ckel plotseling in de nieuwe situatie geplaatst, waarvoorzij in 1953 was opgericht. Het aantreden van de huidige stichtingsvoorzitter en de nieuwe rentmeester als opvolgers van de heren Van Tets van Goudriaan en Brunt, heeft de overgang naar de nieuwe tijd nog eens geaccen- tueerd. Al deze bestuurlijke wijzigingen hebben hun invloed op de verhou- ding tussen Stichting en Vereniging niet gemist, waarbij nu kan worden vastgesteld dat de Vereniging van de Vrienden van Twickel een vaste herkenbare plaats heeft gevonden naast de Stichting. Naar mijn overtuiging zijn er goede voorwaarden geschapen voor een duurzame en vruchtbare samenwerking tussen Stichting en Vereniging. Anderzijds is het teleurstellend te moeten constateren dat de kwa- liteit en de vitaliteit van de bossen en natuurterreinen ook op Twickel zo snel afneemt. Ronduit verontrustend zijn de laatste tijd de berichten in de pers over de aftakeling van o.a. de eiken- en beukenbossen in onze provincie en wat de gevolgen zullen zijn over enkele jaren als deze toestand zo doorgaat. Een schrikbeeld dat roept om een grondige bezinning op waar we naar toe willen met de eeuwenoude natuur- en landschapswaar- den.

Twickelbulletin pagina 4 2 1987

Wat voor toekomstperspectief laten wij aan de komende genera ­ tes over als we maar doorgaan met het vervuilen van bodem en lucht in onze individuele jacht naar korte termijn belangen? Het lijkt er op dat ons milieu nog nimmerzo bedreigd is geweest in de geschiedenis als nu. Helaas leert ook de geschiedenis dat ereerst een ramp moet plaatsvinden voordat de politieke wil er is om ingrijpende maatregelen te nemen. Een droevige gang van zaken, die maar moeilijk is te begrijpen. Anderzijds is het een immense uitdaging om in deze schier uit- zichtloze situatie te zoeken naar een oplossing van deze levensbe- dreigende problemen. Ook lijkt het mij dat in deze uitdaging veel en bevredigend werk schuil gaat. Dat veel mensen de natuurbescherming op het landgoed Twickel ter harte gaat blijkt ook uit de gestage groei van ons ledental tot meer dan 400 leden in 1987. Het is goed te merken dat ook steeds meer jonge leden zich melden. In een democratie speelt naastde inhoud van hetargumentookhet maatschappelijk draagvlak m.a.w. het aantal een grote rol, dus ook vanuitditoogpuntzijn nieuwe leden van harte welkom. b. ’t Rikkerink In juli is afwijzend beslist door de Raad van State over het beroep dat de omwonenden hadden ingediend tegen het brengen van het vuil in de jaren 1984 en 1985. In principe moet het tijdelijk gestorte vuil worden verwijderd, het ziet er echter naar uit dat de inklinking van de vuilstort groter is dan verwacht en dat daardoor voldoende ruimte ontstaat om binnen het vastgestelde landschapsplan van 1983 dit vuil alsnog te ber- gen. Voorlopige hoogtemetingen van de I.S.T. wijzen uit dat deze ruim ­ te er zal zijn in 1990. Omdat voor ons de uitvoering van het landschapsplan maatge- vend is, lijkt het ons een acceptabele oplossing. c. De weg Delden-Borne In juli heeft een gesprek plaatsgevonden met de gedeputeerde Lannink van het college van G.S. in Overijssel. Het gesprek dat op het kasteel plaatsvond, is voor ons vrij teleur- stellend verlopen, doordat de heer Lannink zich formeel opstelde tegenover ons pleidooi van het verkeersluw maken van deze provinciale weg.

Twickelbulletin pagina 4 18 1984

Van de bestuurstafel DoorG.J.H. Seppenwoolde Enkele onderwerpen die de iaatste tijd in bestuursvergaderingen punten van bespreking geweest zijn: a. De lezing van Ir. M. den Boer over ”zure regen” trok veel belangstel- ling. b. De jaarvergadering wordt gehouden op dinsdag 10 april. Naast de gebruikelijke agenda-punten zal een videoband over Twickel vertoond worden; deze band werd door enkele studenten samengesteld. Het bestuurzal de leden een jaar aktiviteitenprogramma voorleggen. c. Hoogspanningsleiding 380 K.V. Een commissie heeft een alternatieve route bedacht (vanaf Hengelo langs’t Twentekanaal tot de Groene brug, daarna in zuidwestelijke richting). Met de Stichting Twickel zijn we van mening dat ook dit trace een te grote inbreuk op’t landschap betekent en houden vast aan’t voorstel van enkele landgoederen nl. ’t geplande trace van de R.W. 15. d. Clandestiene vuilstortingen. Enkele leden van ons bestuurzijri bezig clandestiene vuilstortingen in de gemeente Ambt-Delden te lokaliseren en op kaart te brengen. Deze gemeente is daarna bereid voor opruiming zorg te dragen. e. Vuilstort’t Rikkerink. Het Gewest Twente wil van juni ’84 tot jan. ’86 (V/2 jaar) tijdelijk de lage gedeelten van de vuilstort’t Rikkerink ophogen (± 200.000 ton). Na jan. 1986 zal al’t gestorte vuil afgevoerd worden naar de nieuwe vuilstortlokatie de ’’Kwinkelerweg”. Ons bestuur heeft’t Gewest laten weten, dat we geen enkel begrip hebben voordeontstanevuilstortproblematiek. Al meer dan 10 jaar hebben met name de Vrienden van Twickel gepleit voor alternatieve vuilverwerking en aanwijzing van nieuwe stortlokaties. We zijn echter van mening, dat we onvoldoende zakelijke argumen- ten hebben om tegen een tijdelijke verhoging in beroep te gaan. Omdat we niet zulke goede ervaringen hadden met afspraken met’t Gewest Twente, is de gemeente Ambt-Delden verzocht de volgende voorwaarden in een contract vast te leggen. Wordt hieraan niet voldaan, dan zal beroep aangetekend en schor- sing gevraagd worden. De voorwaarden zijn; a. na 1 jan. 1986 zal geen vuil meer aangevoerd worden; b. al’t gestorte Vuil tussen juni ’84 en jan. ’86 moet in een tijdsbe- • stek van ± 40 weken afgevoerd worden;