pagina 19 lente 2000

Vereniging Vrienden van Twickel Van de bestuurstafel In de vorige uitgave van het Twic- kelblad hebben wij u beloofd om u op de hoogte te houden van de activitei- ten van het bestuur. Hieronder vindt u twee onderwerpen waarvan wij den- ken dat ze u zullen interesseren. Verdroogde bossen Onlangs werd de vereniging erop attent gemaakt dat in de directe omgeving van het natuurgebied Bentelerheide een diepe afwate- ringsgeul is gegraven. Deze geul loopt ongeveer parallel aan een erachter liggende natuurlijke beek en is zonder twijfel gegraven om in een in het midden van de Benteler ­ heide gelegen akkerbouwgebied de grondwaterstand te verlagen. Eerder maakte de vereniging al bezwaar tegen maiscultures midden in een natuurgebied. De biodiversiteit wordt hierdoor emstig geschaad. Bij navraag bleek dat het hier niet gaat om een nieuwe waterafvoer, maaron een bestaande die is schoon- gemaakt. Wei raakt bovengenoemde opmerking een problematiek die van meer algemene aard is. De water- huishouding is inderdaad een pro- bleem, zie bij voorbeeld de afnemen- de conditie van enkele oudere boomcomplexen in de omgeving van het kasteel en in Altena. Bovenstaande is voor de vereni ­ ging aanleiding geweest eens wat dieper in deze materie te duiken. Het waterprobleem bleek erg complex te zijn. Op diverse plaatsen is sprake van een teveel aan oppervlaktewater (dat nauwelijks mineralen maar vaak wel voedingsstoffen bevat) en een tekort aan van oorsprong diep grondwater (dat wel mineralen maar vaak nauwelijks voedingsstoffen bevat). Dit diepe grondwater komt als kwelwater aan de oppervlakte. De moeilijkheid is het kwelwater te behouden en tegelijkertijd het teveel aan oppervlaktewater af te voeren. Het probleem is verder complex omdat bij de waterhuishouding ver- schillende instantiesen particulieren betrokken zijn. Ook Twickel heeft vastgesteld dat in een aantal oude boscomplexen met overwegend eiken en beuken de vitaliteit ernstig is aangetast en de sterfte hoog is. Op grand daarvan heeft Twickel in 1998 aan het insti- tuut IBN/DLO opdracht gegeven om dit te onderzoeken en vervolgens voorstellen te doen om de situatie te verbeteren. Eenvoudig gezegd blij- ken er twee hoofdoorzaken te zijn: de grate schommelingen in de grondwaterstand en verstoringen in de voedingsstoffenbalans. Het rap ­ port met aanbevelingen van IBN/DLO is nog niet definitief, en wij willen niet op de conclusies vooruitlopen. In een later stadium zullen wij terugkomen op dit onder- werp. Mede naar aanleiding van het bovenstaande heeft de vereniging bij de provincie aangedrongen op een kwalitatief onderzoek van grand- en kwelwater dat bij de natuurlijke vegetatie in onze streken zo’n belangrijke rol speelt. Daarbij prij- zen wij ons gelukkig dat met name kwelwater een speerpunt is in het provinciale natuurbeleid. Regionaal bedrijventerrein Gedeputeerde Staten van Overijs- sel hebben een startnotitie het licht doen zien over de aanleg van een regionaal bedrijventerrein in Twen- te. Daarin zijn onder meer een gebied tussen Borne en Almelo en een gebied bij Bomerbroek als zoek- locaties genoemd. Deze gebieden worden gekenmerkt door een lande- lijke rust en fraaie landschappen, waarin verspreid liggende bezittin- gen van Twickel even zovele parels vormen. De aanleg van een bedrij ­ venterrein zou de zoveelste aanslag zijn op mooie natuur- en landschaps- gebieden. De Vereniging Vrienden van

pagina 18 lente 2000

Bij het afscheid van secretaris Wouter van den Bosch ‘Mijn daarvoor nog wat sluime- rende belangstelling voor natuurza- ken werd pas goed gewekt geduren- de de oorlogsjaren, toen een lidmaatschap van de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie, de NJN, nog vrijwel de enige mogelijk- heid was om naast je studie in een vereniging actief te zijn. In die veel- bewogen periode was ik actief op vrijwel alle gebieden van de natuur ­ studie, doch ook in de organisatie. Ik was geen detaillist en richtte mij ture secretaris wegens ziekte van de Enno Hoekstra. Mede omdat hij zes jaar het algemeen secretariaat van de KNNV had gevoerd, werd hem gevraagd het secretariaat over te nemen. Een handicap bleek steeds het niet jarenlang ingevoerd zijn in de bijzondere situatie die Twickel in de Twentse gemeenschap inneemt. Maar door kennis van zaken bij andere bestuursleden en de zeer pret- tige samenwerking tussen de bestuursleden bleek dit overkome- Een van de problemen uit de beginperiode was het leggen van een structured verband tussen de lijsten van ontvangers van het Twickelblad. Deze waren ten dele in handen van de Stichting Twickel en voor een ander deel bij de Vereniging. In een prettige samenwerking met Twickel hebben wij dat toen op ons genomen en uiteindelijk in onze toegenomen computermogelijkheden opgeno- men. Tot vreugde van iedereen wer- den zo alle eerdere adresseringspro- Secretaris Wouter van den Bosch met zijn medebestuursleden Lucie Hakstegen en Gerrit Aalderink. steeds meer op de samenhang van gebeurtenissen, zoals deze zich in de natuur voordoen. Ecologie, evolutie en uitsterven als een natuurlijk samenhangend patroon was toen nog ver weg, maar werden steeds belangrijker in mijn denkpatroon. Later, toen ik lid werd van de Koninklijke Nederlandse Natuur- historische Vereniging, de KNNV, besefte ik dat deze zaken zich uit- strekten tot gehele samenlevingen, landschappen, organisaties en beschavingen als een onontkoom- baar en steeds veranderend patroon. Een levend organisme zal zich moe- ten aanpassen aan veranderende omstandigheden of sterven’. Aan het woord is Wouter van den Bosch, die nu na zes jaar aftreedt als secretaris. Hij verhuisde in 1992 van Zwijndrecht naar Goor en kwam daar via de KNNV afdeling Hengelo in contact met de Vrienden van Twickel. A1 zeer snel na zijn aantre- den in het bestuur, onstond de vaca- lijk en kon hij zich in het bijzonderin zetten voor problemen van organisa- torische aard. En die bleken er vol- doende te zijn. In het oplossen daar- van had hij zich in zijn bijna 40-jarige loopbaan in het bedrijfsle- ven, en met name in zijn laatste func- tie als manager Quality Assurance bij Hunter Douglas in Rotterdam behoorlijk kunnen uitleven. Hij ontpopte zich als zeer energiek en een man die zijn ‘vak’ in alle opzichten verstaat. De notulen van vergaderingen verschenen prompt binnen een week nadien, evenals de ‘levertijd’ voor de correspondentie die in de loop van de jaren met het ver- dubbelen van het ledental en het aan- tal problemen van landinrichting sterk toenam. Snel, nauwgezet en met een sterk gevoel voor verantwoordelijk- heid vatte hij zijn taak op. Daarbij was het belangrijk voor hem dat hij de besluiten binnen het bestuur kon rij- men met zijn eigen persoonlijke gevoelens voor normen en waarden. blemen opgelost. En dan komt na zes jaar het statu- taire einde van een bestuurslidmaat- schap. Een goede maatregel, gezien zijn denkbeelden over evolutie en aanpassing. Een vereniging moet een levend organisme blijven en mag niet verstarren. Goed, ondanks alle problemen om steeds weer geschikte kandidaten voor een bestuur te vinden, waarbij de functie van secretaris niet de populairste is. Op 26 april nemen we afscheid van een niet-herkiesbare secretaris. Wouter heeft veel voor onze vereni ­ ging gedaan en een welgemeend dankwoord voor zijn inzet, activiteit en enthousiasme is dan ook volledig op zijn plaats. Wouter, vanaf deze plaats veel geluk en gezondheid voor de komen- de jaren en dat je nog lange tijd actief mag zijn met alles wat de natuur te bieden heeft. Gerrit Aalderink

pagina 15 lente 2000

Bonte Vliegenvanger, vrouwtje. Foto: J.A. Meijerink Vuurgoudhaantje Dit in ons land kleinste vogeltje werd in 1925 voor het eerst in Twente vastgesteld. Mogelijk kwam het toen ook op Twickel voor maar werd niet opgemerkt. Pas in 1949 ontdekte Huybert van Eck een nest met negen eieren in z’n tuin aan de Hengelosestraat in Delden. Het geval was toen zo bijzonder, dat de bekende vogelfilm- er Jan P. Strijbos werd uitgenodigd ora het broedgeval op film vast te leggen. Later werd de fdm aan de Delde- naren vertoond op een bijeenkomst van’t Nut. Toen we het geluid eenmaal kenden, ontdekten we meer zingen- de vogels, vooral in loofbos met taxus. Ook nu nog broedt het Vuurgoudhaantje in klein aantal op Twickel. Planten en andere diersoorten Tot zover dit beknopte overzicht van enkele vogelsoorten die te maken hebben met veranderingen in de vogelstand op Twickel. A1 met al geen erg opwekkend verhaal dat slechts gaat over vogels. Een zelfde over ­ zicht zou men kunnen geven van planten en andere dier ­ soorten. Want waar zijn bijvoorbeeld de Visotter, de Boomkikker, de Ringslang en de verschillende orchi- deeen-soorten gebleven? Voor de leek en de gemiddel- de tourist is er op Twickel gelukkig nog veel te genie- ten. Slechts zij die wat dichter bij de natuur staan, zien dat er een enorme nivellering heeft plaats gevonden en dat er veel verloren is gegaan. Ik denk dat mijn, inmid- dels overleden, leermeester H.F.A. Schweigman (1895-1983) gelijk krijgt met zijn bewering dat hij het vroeger allemaal nog juist onder goede omstandighe- den heeft meegemaakt. Jan Meijerink ons land nauwelijks tot broeden kwam. Omithologen uit alle delen van Nederland kwamen graag naar Twickel om naast de andere specialiteiten ook de Bonte Vlie ­ genvanger te kunnen waamemen. De soort blijkt een voorkeur te hebben voor nestkasten, zodat zij zich in nestkastrijke gebieden enorm kan uitbreiden. Het is thans op Twickel een algemene broedvo- gel die daar ook nog steeds van natuurlij- ke nestholtes gebruik maakt. Inmiddels komt de soort ook in enkele andere pro- vincies voor. Bonte Vliegenvanger In 1903 werd het eerste broedgeval van deze vliegen ­ vanger in Twente vastgesteld. Pas in 1924 broedde de soort voor het eerst op Twickel. In de daarop volgende jaren breidde zij zich snel uit. Toch bleef Twente jaren- lang een bolwerk voor deze vogelsoort die in de rest van Bronnen: Computerarchief van de Twentse Vogelwerkgroep. Hierin zijn naast waamemingen even- eens de gegevens uit de belangrijkste omithologische tijdschriften opgenomen. Huisarchief Twickel, Wildboeken. Meijerink, J.A., De vogels van Twente, 1976. Michel. H.W., Herinneringen aan Twente, Lochem 1967. Natuur Historisch Museum Leiden, Opgave van de aldaar aanwezige Twentse voorwerpen. Waarom het linnengoed van Twickel zo bijzonder is Onder deze titel werd op donderdag 18 november jl. in cafe-restaurant ’ t Hoogspel een dialezing gehouden door nie- mand minder dan Sanny de Zoete, de kunsthistorica, die op dit onderwerp is afgestudeerd. Voor vele lezers van het Twickelblad is zij zeker geen onbekende. Aanvankelijk zou zij reeds in 1998 een voordracht houden, maar deze kon wegens ziekte niet doorgaan. Het bestuur vondt dit onderwerp zo interessant, dat het van mening was dat zonder meer een nieuwe avond moest worden belegd, te meer vanwege de vele readies van teleurstelling van het publiek dat hiervoor was gekomen. Maar op 18 november was het dus zover! Sanny de Zoete vertelde op een heel plezierige wijze, wat er in de 18de en 19de eeuw op Twickel aan linnengoed binnenkwam. We konden aan de hand van dia’s zien, hoe het emit zag, welke patronen hierbij waren gebruikt, en hoe de mode in de loop van de decennia veranderde. Tevens gaf de spreekster aan op welke wijze het linnengoed op de erfgenamen overging. Al met al een zeer interessante en leerzame avond, waarbij voor de aanwezigen -en dat waren er 81 – tevens de gele- genheid bestond een groot aantal servetten te bekijken, die Sanny de Zoete voor deze avond had meegebracht. En degenen die dat wilden konden deze servetten ook kopen. Positieve reaches alom. Voorzitter Peter Bunge dankte de spreekster en het publiek voor deze geslaagde avond.

pagina 2 lente 2000

Bij het nieuwe jaar TWICKELBLAD Een gezamenlijke uitgave van: Stichting Twickel, Vereniging Vricnden van Twickel. Het Twickelblad geeft informatie over historic en het heheer van Twickel in al zijn aspecten. Rcdactie: J. Bengevoord (eindredactie) A. Brunt (eindredactie) G. Aalderink M.W.H. Herinanussen A.H. Schimmclpenninck Medewerkers aan dit nunimer: J. Hakstegen J.A. Mcijerink J. Mulder H. Spi jkerman T. Tegclaar Redactieadres: Rcdactie Twickelblad Postbus 2, 7490 AA Delden Vereniging Vrienden van Twickel Sccretaris W.H. van den Bosch Meeuwenstraat 14 7471 HG Goor Stichting Twickel Postbus 2, 7490 AA Delden tel. 074 – 3761309 Het Twickelblad wordt gratis toege- zonden aan medewerkers van de stichting Twickel en aan leden van de vereniging Vrienden van Twickel. Het lidmaatschap van de vereniging Vrienden van Twickel bedraagt f 25,00 (inclusief het Twickelblad). Het lidmaatschap kail warden aangevraagd bij de secretaris van de vereniging Vrienden van Twickel. Inlevering kopij: voor 20 april 2000 bij de redactie van het Twickelblad, Postbus 2, 7490 AA Delden. De redactie houdt zich het recht voor artikelen in te korten en te redigeren. In het afgelopen jaar is in het Twickelblad veel aandacht besteed aan onderwerpen die gericht zijn op de bescherming en instandhouding van de historische waarden van de eigendotnmen van de Stichting Twickel. Ons Twickelblad, nu al in haar tiende jaar. bevordert de cohesie tussen betrokkenen en belangstellenden. Het blad vervult een communicatiefunctie voor zowel de interne als externe geinteresseerden. Het blijkt een onmisbaar medium ter versterking van uiteenlopende belangen en ter ver- betering van de samenhang. In december vond in het kasteel een ronde tafelconferentie plants tussen de Stichting Twickel en vertegenwoordigers van gemeenten en provincie Overijssel. (zie elders in dit blad) U kent alien de kaartjes waarop de ruimtelijke aanslagen op het landgoed Twickel in het verleden, alsmede de bedreigingen in de toekomst, in beeld zijn gebracht. Deze kaarten hebben hun functie kennelijk verworven: we komen ze op vele bureaus van politici en bestuurders tegen. Echter, Twickel moet meerdan ooit op z’n hoede zijn: nu de landelijke bedreiging van de aanleg van de noordelijke aftakking van de Betu- welijn wat op de achtergrond lijkt geplaatst, komt de lokale politiek dichterbij gekr- open. In de randgebieden moeten we aanspreekbaar worden voor hetgeen zich richt op het ontstaan van hoogwaardige en voor Twickel aanvaardbare transformaties. Dan zijn er de agrarische belangen: een hoogtepunt in het afgelopen jaar was het beschikbaar komen van het onderzoek en advies van de Landbouw Universiteit Wageningen overde toekomst van de agrarische sector op het landgoed. De komen- de tijd moeten de uit dit rapport voortvloeiende suggesties nader worden ingevuld. In dit kader heeft de Stichting Twickel voor het eerst grond gekocht voor een naar Drenthe vertrokken pachter. De in eigen beheer ontwikkelde vorm voor ruilverka- veling is inmiddels aan de praktijk getoetst. Het gereedkomen van het herstel van de Breede Riet trok vele belangstellenden op de open Monumentendag in September. De Breede Riet vormt een op zichzelf staand element met een eigen en sterk afwijkend karakter van de parkaanleg rond het kas ­ teel. De landschapsarchitect Michael van Gessel ontwierp een plan voor de herin- richting van het park rond het kasteel. Dit jaar begint de eerste fase van dit ontvang- rijke project. De Stichting zal het komend jaar aanzienlijke bedragen investeren in de houtzagerij ter verhoging van de effectiviteit en de kwaliteit. In Dieren komt de bouw van het prestigieus appartementencomplex dichterbij. Dit voorjaar wordt gestart met de voorverkoop. Indien de kwaliteit van het resultaat straks evenredig is aan de lengte van de voorbereidingstijd. dan komt het wel goed: de aanloop heeft bijna tien jaargeduurd. Het waterschap Regge en Dinkel start dit jaar met de aanleg van een zogenoentd retentiegebied in het westelijk deel van Woolde tegen de A 35. Er zijn plannen voor een landgoedwinkel op Twickel. Het doel is de verkoop van grondeigen produkten te stimuleren, artikelen onder een collectief Twickel-merk te brengen en deelname door de eigen hoevepachters op te wekken. Deze winkel zal in combinatie met een als bezoekerscentrum ingerichte locatie een extra informatie- functie voor het publiek kunnen hebben. Tot slot: Nederland telt 3,7 miljoen betalende leden van natuur en milieu organisa- ties: de betrokkenheid van brede lagen van de bevolking is een gegeven. Wij gaan spannende tijden tegemoet, omdat ‘het instandhouden als natuurreservaat en cul- tuurmonument’ (citaat uit onze statuten) op gespannen voet zal staan met de maat- schappelijke ontwikkeling in de randgebieden. De Stichting is veel dank verschuldigd aan de oud voorzitter, de heer Boreel. Hij laat een krachtige en levendige organisatie achter en een bezit om trots op te kunnen blij- ven. E.P. Krudop voorzitter van de Stichting Twickel INDITNUMMER Losse nummers a f 6,00 zijn verkrijghaar bij de VVV-Delden en The Read Shop “Holtvoort” in Delden en boekhandel Broekhuis in Hengelo. Tekstvervaardiging en druk: Thieme Deventer ISSN 0927-6548 Index op vorige nummers via Internet http://www.obd.nl/instel/twickel/ twickelb.htm Ronde Tafelconferentie 3 Twickel als cultureel erfgoed 4 Openheid en klare wijn, voorzitterswisseling Stichting Twickel 7 Hofte Dieren (I): Duitse Orde en Huis van Oranje 9 De vogelstand op Twickel 12 Waarom het linnengoed van Twickel zo bijzonder is 15 Landgoed Lage: Herinneringen van de laatste rentmeester 17 AfscheidWouter van den Bosch 18 Vereniging Vrienden van Twickel 19 Korte berichten 20 Agenda 23 Foto voorpagina Af en toe laat de IJsvogel zich op Twickel zien. Foto: H. Spijkerman

pagina 22 winter 1999

Vereniging Vrienden van Twickel Van de bestuurstafel Het nieuwe bestuur heeft zich tijdens de afgelopen ver- gaderingen beraden op de vraag welke punten in de komende jaren aandacht moeten krijgen. Een belangrijk punt was de communicatie met de leden. Met de enorme ledengroei die de vereniging heeft doorgemaakt – op dit moment hebben we ruim duizend leden – is dat contact wel wat weinig en eenzijdig geworden. Wij hebben ons om te beginnen de volgende twee zaken voorgenomen: wij gaan, als bestuur, wat meer van ons laten horen via het Twickel- blad. Het feit dat u dit nu leest is er het eerste teken van. Verder willen wij van onze leden te weten komen, waar- om ze lid geworden zijn, welke activiteiten hen aanspre- ken, wie er een actieve rol zou widen spelen in tijdelijke werkgroepjes, door het verrichten van hand- en spandien- sten, door op te treden als ‘ogen van Twickel’ tijdens de duizenden wandel- en fietskilometers die ze jaarlijks op het landgoed afleggen enzovoort. In het vroege voorjaar kunt u een enquete hierover tegemoet zien. Behalve verbetering van de communicatie zijn er ook andere plannen, maar die verkeren nog in een pril stadium. Als die wat meer vorm hebben gekregen, zullen wij u daar- over berichten. Naast zaken voor de toekomst wordt natuurlijk de actu- aliteit in het bestuur besproken, zoals de bedreigingen voor het landgoed, soms ook zaken op agrarisch gebied (we hebben niet voor niets vertegenwoordigers van de pachters en van de LTO in ons bestuur) en plannen van de Stichting Twickel. Tweemaal per jaar hebben wij hierover contact met de rentmeester, maar als het nodig is, wordt ook direct contact opgenomen. Dan is er nog een punt dat inmiddels zijn actualiteit (gelukkig) heeft verloren: de Noordelijke aftakking van de Betuwelijn. Hierover stond in het vorige nummer van het Twickelblad een ingezonden stuk van de heer Van Zalk. Wij hebben hierop inmiddels schriftelijk naar de schrijver gereageerd. Een reactie in het Twickelblad zou mosterd na de maaltijd zijn. Overigens was het bestuur het niet met alle stellingen van de heer Van Zalk eens. Tenslotte nog een oproep aan de leden. Hierboven schreven wij al over ‘de ogen van Twickel’. Schroomt u niet om contact op te nemen met het bestuur, wanneer u situaties ziet die u voor het landgoed als ongewenst voor- komen, of als u vraagtekens zet bij dingen die u in Twickel ziet gebeuren. Wij kunnen dit opnemen met de rentmeester van Twickel, als u dat zelf niet wilt doen. Op dezelfde wijze kunt u bij ons terecht met vragen. Onlangs werd bijvoor- beeld de vraag gesteld of er een herplantbeleid voor soli ­ taire eiken bestaat. Dat is er: nieuw aangeplante eiken hoe- ven echter niet op precies dezelfde plaats te staan als de oude bomen. Versier een kerstboom op Twickel Wij nodigen u uit om op vrijdag en/of zaterdag 17 en 18 december op een zeer creatieve manier een kerstboom te versieren in het park van Twickel. De versierde bomen zullen op zondag 19 december bewonderd worden door het wandelende publiek. Daarna mag u uw zelf een versierde boom mee naar huis nemen. Voor de drie meest originele bomen heb ­ ben wij een prijs. Opgave voor 4 december, tel. 074- 3762596 (antwoordapparaat). De leden van de kinderdansgroep de Rappe Klumpkes vermaken zich bij Schaop Foto: M. Hermanussen.

pagina 21 herfst 1999

Henk van Beem draagt voorzitterschap Vrienden van Twickel over aan Peter Bunge Henk van Beem. Foto: M. Hermanussen. Henk van Beem Hoe blikt u terug op uw voorzittersperiode ? Ik kan met plezier terugzien op mijn voorzittersperiode. Het is geen periode geweest die gepaard ging met grote problemen. Feitelijk is het een periode van consolidatie geweest. We hebben als bestuur geprobeerd de goede con- tacten met T wickel verder uit te bou wen, hetgeen tot uiting komt in ons vast halfjaarlijks overleg met de rentmeester. Verder hebben we de interne organisatie versterkt. Door de flinke ledengroei van 600 tot ruim 1000, was een goed georganiseerde ledenadministratie onontbeerlijk gewor- den. Daamaast zijn de statuten van onze vereniging aange- past en is er een activiteitencommissie ingesteld, die aller- lei activiteiten voor onze leden organiseert. De jaarlijkse Twickeldag in mei en het kasteelbezoek in September wor- den bijzonder goed bezocht. Daamaast hebben we ook geprobeerd fiets- en wandel- tochten te organiseren. De opkomst daarvoor was bedroe- vend. Dit “consumentisme” van een deel van onze leden baart me toch wel wat zorgen. Het lijkt wel of we in plaats van betrokken actievoerders steeds meer passieve genie- ters gekregen hebben. Toch is dit geheel in lijn met de tijd- geest. Ik wil het ook niet veroordelen; je ziet het ook bij andere vriendenverenigingen. Bovendien moet je niet ver- geten dat ons ledenbestand vrij veel ouderen telt. Wellicht is die vergrijzing een aandachtspunt voor mijn opvolgers. Zorg dat je ook de jeugd en de jonge gezinnen weet te berei- ken. Er valt te denken aan een gezinslidmaatschap of jeugdleden. Meewerken aan natuurleerroutes of activitei ­ ten ontplooien om een jonger publiek bij Twickel te betrekken zijn ook opties. Tenslotte vormen de jongeren het draagvlak voor de toekomst. Hoe ziet u de toekomst voor de vereniging? Ik denk dat het vormen van een draagvlak voor Twickel onze belangrijkste taak zal worden. Vooral nu de bedrei- gingen van verstedelijking steeds dichterbij komen, vormt de macht van het getal zeker een factor. Ik heb dit zelf erva- ren toen ik vlak na mijn aantreden bij de bespreking van het structuurplan van de gemeente Stad Delden namens onze vereniging van destijds ruim 600 leden mocht spreken. De gewraakte uitbreiding van het industrieterrein aan de over- zijde van het kanaal is uiteindelijk niet doorgegaan. Voor wat betreft de huidige, veel grotere bedreigingen van het landgoed zitten we met de Stichting Twickel veel- al op een lijn. Waar nodig willen we Twickel dan ook graag steunen. Dit wil echter niet zeggen dat we niet onze eigen mening er op na kunnen houden. Een andere rol die de vereniging zou kunnen vervullen is een educatieve. Niet in de laatste plaats omdat onze leden vaak zelf ouders of grootouders zijn en als zodanig kennis van en liefde voor Twickel kunnen overdragen. Verder hopen we met onze excursies en lezingen ook een steentje bij te dragen aan de verbreiding van kennis van dit prachti- ge landgoed. Peter Bunge. Foto: J. Mulder. Peter Bunge Waarom bent u destijds lid geworden ? Ik voel me sterk verbonden met Twickel. Als erfpachter van het Witte Huis aan de Hengelosestraat in Delden woon

pagina 20 herfst 1999

Twickeldag 1999 Ondanks het aanvankelijk druilerige weer op die zater- dagmorgen de 8e mei was het bij cafe-restaurant’t Hoog- spel om negen uur al een vrolijke drukte. Zo’n zestig per- sonen waarvan sommigen van heinde en ver waren gekomen, begonnen op dat moment aan de jaarlijkse T wic- keldag. Ze hoefden echter niet lang de regen te trotseren, want weldra brak de zon door, zodat het gezegde ‘gin’n sabbat zo zwart of de zun schient wa wat’, al gauw opging. Om de diverse geplande bezoeken zo goed mogelijk te laten verlopen, waren de deelnemers vooraf in twee groe- pen ingedeeld. ’s Morgens bekeek de eerste groep de resul- taten van de schoonmaak van een van de beken random Hengelo, waarbij een technische uitleg werd verzorgd door de heren Van Heijningen en Van Essen, respectieve- lijk van het waterschap Regge en Dinkel en het adviesbu- reau Oranjewoud. Aangezien beide heren persoonlijk aan dit schoonmaakproject hadden meegewerkt, kregen de leden een goed beeld van hoe alles in zijn werk was gegaan. En als je dan ook per huifkar via onder andere de Noord- molen en de secretaris Engelbertinksstraat door het prach- tige Twickeler voorjaarslandschap wordt vervoerd, dan … u kunt het wel raden, dan wordt de stemming alleen maar verhoogd! Groep twee bracht die morgen een bezoek aan de Twickeler zaagmolen, waar het een en ander verteld werd over de geschiedenis en gedemonstreerd werd hoe het zagen van boomstammen in zijn werk gaat. Daama was het zoutmuseum aan de beurt. Aan de hand van een video- presentatie en een rondleiding kwamen de diverse toepas- singsmogelijkheden van zout aan de orde. Na genoten te hebben van een warme lunch bij’t Hoog- spel waren ’s middags de rollen omgekeerd. Groep twee bezocht nu per huifkar de schoongemaakte beek en groep Vrienden van Twickel luisteren naar de uitleg over het hekenplan. Foto: M. Hermanussen. een de zaagmolen en het zoutmuseum. Al met al een ple- zierige, maar ook een zeer leerzame dag, zodat de deelne ­ mers volledig tevreden en dankbaar huiswaarts keerden. G. Aalderink Per huifkar trok men over het landgoed. Hier langs de Azelerbeek. Foto: M. Hermanussen.

pagina 19 herfst 1999

Algemene Ledenvergadering Het hoogtepunt van deze op 20 april gehouden vergade- ring was zonder meer de verwelkoming van het 1 OOOste lid van de VVT, de heer Bult uit Boekelo, die vergezeld van zijn echtgenote voor deze bijeenkomst door het bestuur was uitgenodigd. Voorzitter Van Beem memoreerde de verheugende groei van het ledental en overhandigde de familie een passend geschenk, waarna mevrouw Bult in de bloemetjes werd gezet. Aansluitend werden mevrouw Van der Heijden en de heren Ensink en Stoffelen bedankt voor hun bijdragen aan het functioneren van de vereniging, met name voor wat betreft de activiteitencommissie, waar ze nu afscheid van genomen hebben. Na de behandeling van de bekende punten als het alge ­ mene jaarverslag, het financieel verslag en het verslag van de kascommissie, die alle werden goedgekeurd en waar- voor met name de penningmeester een pluim kreeg voor zijn beleid, kwam het ingekomen stuk van 19 leden aan de orde, die het niet eens waren met het standpunt van het bestuur aangaande de noordelijke aftakking van de Betu- welijn. Het bestuur koos uiteindelijk na veel wikken en wegen voor de zogenaamde F-variant, terwijl de 19 leden aan de D-variant de voorkeur gaven. Dit meningsverschil is des te pijnlijker omdat, zoals opgemerkt werd, Den Haag bij dit soort zaken de betrokken partijen tegen elkaar uit- speelt. De nieuwe voorzitter is met de betrokkenen over deze materie in gesprek. Binnen het bestuur waren er dit jaar de nodige mutaties. Vandaar dat bij dit verslag de nieuwe bestuurssamenstel- ling is opgenomen. Voorzitter Van Beem, die zijn zittings- De oude en de nieuwe voorzitter: Henk van Beem (links) en Peter Bunge (rechts). Foto: M. Hermanussen. periode van zes jaar had volgemaakt droeg de voorzitters- hamer over aan de heer Ir. P.F. Bunge. De heer Breteler nam eveneens na zes jaar afscheid als bestuurslid en de heer Seppenwoolde trad voortijdig af in verband met zijn ver- trek naar het buitenland. In hun plaatsen werden benoemd de heren R.H J. Busschers (als vertegenwoordiger van het LTO) en de heer W. Meijer (als vertegenwoordiger van de pachters). Na de pauze werden de aanwezigen getracteerd op een wel zeer bijzondere uiteenzetting van Matthijs ten Thije. Hij heeft zich voor zijn doctoraal studie verdiept in de vor- men van adellijke muziekbeoefening in de 19e eeuw. Daar- bij kreeg hij de gelegenheid opTwickel materiaal te verza- melen, waarbij hij een schat aan muziekhistorie wist op te diepen. Met name de fascinerende muzikale lotgevallen van Marie Cornelie van Heeckeren van Wassenaer (1799 – 1850) kwamen daarbij aan het licht. Behandeld werden diverse muziekstukken, de diverse muziekleraren en zelfs de favoriete instrumenten. Een hoogtepunt was het naspe- len van een muziekstuk uit genoemde periode op een nog in het bezit van Twickel zijnde piano forte. Een fraai slot van deze avond, waarbij het begrip ‘avond’ al ver gevor- derd bleek. Het duizendste lid, de heer Bult, en zijn echtgenote. Foto: M. Hermanussen. G. Aalderink

pagina 15 lente 1999

I t nendenvan lwicke Dertig jaar heideschonen Op de zaterdagen 20 en 27 februari zullen wij ons als Vrienden van Twickel, samen met IVN Delden, IVN Hen- gelo, KNNV Hengelo en de scoutinggroepen ‘Bataven’ en ‘Twickel’ weer gaan inzetten voor de natuurwaarden op Twickel. Het is dan 30 jaar geleden dat een actieve natuur- werkgroep inzag dat de half-natuurlijke landschappen in en rond Twickel zonder ingrijpen kwalitatief zouden ver- vallen. Dat is geen wonder: deze prachtige landschappen zijn door een combinatie van menselijke invloeden en potentiele natuurwaarden in de loop van honderden jaren ontstaan. En het zijnjuist deze specifieke landschappen die we willen behouden voor onszelf en voor ons nageslacht. Daarom is het verheugend dat wij ons op deze februarida- gen kunnen inzetten voor het behoud van natuurwaarden rond enkele vennen in de omgeving van de Servo-fabriek in Delden-west. Een aantal jaren geleden is hier groot onderhoud geweest. De vennen, die van nature de neiging hebben om dicht te groeien door zich via een veenmos- moeras- en hei- devegetatie tot bos te ontwikkelen, zijn zorgvuldig uitge- baggerd zonder daarbij de afdichtende leemlaag aan te fas ­ ten. Rond deze vennen begint zich nu – volkomen natuurlijk – een opslag van grove den en berk te ontwikke ­ len. En dat willen we nu juist voorkomen. Doelen zijn de fraai spiegelende vennen in een krans van heide en met bos op enige achtergrond. Een doel waarvoor we U vragen zich in te zetten. In dit verband willen wij graag een hulde brengen aan de heer Vogelzang die dit werk met een niet aflatend enthou- siasme al die jaren organiseerde en nog organiseert. Hulde voor deze strijder voor natuurschoon in Twente en Twic ­ kel! Op zowel 20 als 27 februari wordt verzameld om 9.00 uur naast het Servo-bedrijf bij de verkeerslichten Delden- west. Er zal worden gewerkt tot ca. 12.15, waarbij voor koffie en frisdranken zal worden gezorgd. Het dragen van rubber laarzen en werkhandschoenen wordt sterk aanbe- volen. Gereedschap is aanwezig. Gemeenschappelijke lezing Op donderdag 11 maart zal om 20.00 uur in Cafe-Res ­ taurant ’t Hoogspel te Ambt Delden in samenwerking met IVN Overijssel en het Wereld Natuurfonds een gemeen ­ schappelijke lezing worden gehouden. Wij hebben hier- voor de heer Goutbeek u i t Dalfsen bereid gevonden om ons uitvoerig in te lichten over Hooibergen in Oost Nederland. De heer Goutbeek is een expert op dit gebied en hij staat bekend als een begaafd spreker. Wij stellen U daarom een interessante avond in het vooruitzicht, waarin bij velen herinneringen aan een nog niet zo ver verleden zullen wor ­ den gewekt. Bezoekers van deze avond wordt verzocht om een bijdrage van / 2,50 in de kosten. Twickeldag en algemene ledenvergadering De Twickeldag 1999 wordt gehouden op zaterdag 8 mei. Traditiegetrouw houden we deze dag om het andere j aar in de omgeving van Delden of we gaan per bus naar een object wat verder weg. Dit jaar blijven we dus ’thuis’. Hoofdonderwerp is de enorme schoonmaakactie van het bekenstelsel op Twickel, dat in 1998 zijn beslag vond. Het verwijderen van het giftige bodemslik zal zeker de levens- gemeenschappen op Twickel ten goede komen. Naast dit onderwerp zal nog een bezienswaardigheid van Twickel worden bezocht, waarvoor de voorbereidingen nog lopen. De definitieve gegevens krijgt U samen met de uitnodi- ging voor de algemene ledenvergadering. Deze zal op dinsdag 20 april worden gehouden in ’t Hoogspel. De betreffende documentatie ontvangt U in de tweede helft van maart. Maar noteert U alvast de data! Bestuur VVT Hooibergen in de buurtschap Woolde, 1966. Foto: Huisarchief Twickel.

pagina 11 herfst 1998

rienaen van lwicke Vrienden van Twickel bezoeken De Schaffelaar Zonovergoten en een heerlijke temperatuur van net iets boven de 20 graden. Ideale weersomstandigheden voor de Twickeldag, die dit jaar viel op zaterdag 16 mei. Reisdoel was Barneveld om daar meer te weten te komen over de land- goederen in de Gelderse Vallei. Natuurlijk was er een fraaie route door de Veluwe uitgestippeld, waardoor de 63 deelne- mers direct al in een opperbeste stemming kwamen. Huis De Schaffelaar in Barneveld. Foto: G. Aalderink. kenner bij uitstek en een begaafd spreker. Denken we maar aan de lezing over monumentale bomen, die hij enige tijd geleden voor onze vereniging heeft gegeven. De verwach- tingen waren dan ook hooggespannen en die werden volle- dig waargemaakt: sublieme foto’s, waarbij niet alleen de verschillende kastelen en landhuizen, die dit gebied ken- merken, werden getoond, maar vooral de rijke natuur, met zeldzame planten als adderwortel en zonnedauw te zien werd gegeven. Soorten, die mede door de aktiviteiten van onze spreker nog veelvuldig en in grote aantallen in de Vallei voorkomen. Landhuis De voordracht was bedoeld als voorbereiding op de bezichtiging van het landgoed De Schaffelaar, dat even buiten Barneveld is gelegen en na de lunch werd bezocht. Het fraaie landhuis is in 1854 gebouwd voor J .H. baron van Zuylen van Nieveldt en wel in de Engelse Tudor stijl. Oorspronkelijk stand achter het huidige kasteel een land ­ huis, dat omstreeks 1800 is afgebrand. De plaats hiervan is nog duidelijk te zien door de gracht, die vroeger om het landhuis heen liep en thans nog aanwezig is. De deelnemers maakten onder leiding van Gerrit de Graaff en diens echtgenote en de heer Theunisse van het Gelders Landschap een wandeling door de bossen met veel eiken- en beukenlanen, die zich achter het huis bevinden en in Franse landschapsstijl zijn aangelegd. Waterpartij bij De Schaffelaar. Foto: G. Aalderink. In restaurant “Rust een weinig” in Hoenderloo werd van een heerlijk kopje koffie met cake genoten. Vervolgens ging het door naar Voorthuizen, waar Gerrit de Graaff en zijn echtgenote al stonden te wachten om hun diaserie “landgoederen in de Gelderse Vallei” te presenteren. De Graaff is voor de Vrienden geen onbekende: een natuur- IJsvogels “Een van de taken op dit moment is de realisatie van een goede waterbeheersing”, aldus Theunisse, “en dat het water van goede kwaliteit is. Over dat laatste hebben wij niet te klagen, want in De Schaffelaar is sinds kort weer een ijsvogel gesignaleerd. Financieel moeten we roeien met riemen die we hebben, omdat het rijk ons minder geld ter beschikking stelt, waardoor ondermeer het aantal mensen, dat hier op het landgoed werkt sterk is verminderd, maar met veel improvisatietalent en acties en sponsors hebben we nog heel wat weten te bereiken. Een grote wens van ons is altijd nog de vijftien lanen, die op het landgoed op een punt samen komen, in oude luister te herstellen, maar dat zal nog wel enige tijd vergen. Al met al een leerzame dag, met name door de deskun- dige uitleg, die de deelnemers kregen. VoorzitterHenk van Beem dankte een ieder, die aan het welslagen van deze excursie had bijgedragen, waama het gezelschap weer naar Delden terugkeerde. Veel ervaringen rijker en met een bijzonder tevreden gevoel. Gerrit Aalderink