pagina 16 winter 2002

Op de pedalen… V oor zondagmiddag 8 September hadden de Vrienden van Twickel een prachtige fiets- tocht uitgezet. Maar het kon pas slagen als de leden zich ook zouden opgeven. Wei dat deden ze, maar liefst honderdvijftig men- sen hebben zich opgegeven voor deze tocht. Uiteindelijk zijn er tien afgevallen, maar toch een respectabel aantal! Degenen die zich opgegeven hadden, hebben ook volkomen gelijk gehad. Om te beginnen was het het meest fantastische weer, dat we ons maar konden wensen. Verder was het een schitterende tocht, die ongeveer twintig kilometer lang was. De route besloeg het gebied tus- sen Delden, Oele en Beckum. Deze leidde ons over de meest fraaie fietspaadjes, zoals de Flierveldsweg, die zich door een zeer wisselende natuur slingert met veel bos en heide en ook over het land van erve Altena. Wat wonen we toch in een prachtige omge- ving. Een kleine persoonlijke dissonant hadden wij, toen ik een lekke band bleek te hebben. Daar keken we wel even op onze neus, want omdat wij geen echte fietsers zijn, zijn we ook niet op calamiteiten berekend. Maar gelukkig bleken de dames achter beter uitgerust en mevrouw Willemien Lieftinck was zo vriendelijk om haar plaksetje aan ons uit te lenen, zodat mijn man Henk mijn band kon plakken. Troost was, dat iedereen -op een na die ons voorbij fietste- zeer medelevend was. We waren toch nog niet de laatsten die op de pauzeplek aankwamen. De pauze werd gehouden bij de boerderij Klein Altena van de familie Meijer. De commissie verras- te ons hier op een pannenkoek die door echte koks in tenue ter plekke gebakken werd, hierbij een pakje lekker drinken. Onder een babbeltje hier en daar, werd dit genuttigd en met hernieuwde energie gin- gen we verder met de tocht, die ons dit keer langs de watermolen van Oele voerde, waarvan de restaura- tie nu ver gevorderd is. Waar zou het nieuwe gebouwtje eigenlijk voor dienen? Het is een middag waarvan we volop genoten hebben. Bedankt activiteitencommissie! Tineke van der Heijden Bij erve Klein Altena werd een pauze gehouden. Foto: Y. Rieschke. De pannenkoekenbakkers. Foto: Y. Rieschke. De bakkers hadden zich opgesteld achter de niendeur. Foto: Y. Rieschke.

pagina 24 herfst 2002

Acties tegen vernielingen… Vrienden van Twickel zijn „waakhonden van landgoed” DELDEN — In hotel De Zwaan werd gisteravond de oprichtingsvergadering ge- houden van de vereniging Vrienden van Twickel. In zijn openingswoord deelde voorzitter J M. M. Haverka- te de talrijke aanwezigen (particulieren uit Delden en omliggende plaatsen, bestu- ren van talrijke groepen en instellingen) mee, dat de destijds gevormde Werkgroep Spaar Twickel haar taak vol- bracht had toen eind vorig jaar besloten werd de S23 niet aan te leggen. Zij heeft nog wel het initiatief geno- nomen de Vereniging Vrien ­ den van Twickel op te rich- ten. Een kleine voorbereidingscommis- sie heeft in verschillende gemeenten een gunstig onthaal gevonden. Het enige doel van de nieuwe vereni ­ ging is het waardevolle natuurge- bied met alie wettige middelen te beschermen tegen vernieling en ver- waarlozing. De actie tegen de S23 heeft bewe- zen dat er mogelijkheden zijn om met succes te ageren tegen bepaal- de natuurvemielende nlannen”, al- dus de heer Haverkate. Met algeme- ne stemmen werd besloten een Ver- eniging Vriendilen van Twickel op te richten. De vaststelling van de statuten had nogal wat voeten in de aarde . DOEL Het doel van de vereniging werd als volgt vastgelegd: „. stelt. zich ten doel bij te d^agen tot het be- houd, het onderhoud en de ontwik- keling van en de kermis omtrent het natuur- en parklandschap Twic ­ kel en de aangrenzende natuurge- bieden en waardevolle landschap- pen. Dit doel zal bereikt kunnen worden door: het bevorderen van elke wettelijke bescherming die bijdraagt tot dit doel, het houden van bijeenkomsten, werkvergaderin- gen, lezingen, excursies enz. „het zo mogelijk verlenen van steun en bijstand om de bestemming tot le- vend monument van het gebied Twickel en zijn omgeving te dienen, het bijdragen tot de instandhouding en de ontwikkeling en de kennis van het leefmilieu de flora en fauna, als ook het bijdragen tot de kennis omtrent de geschiedenis van het gebied Twickel en zijn omge ­ ving, hetgeen bereikt zal kunnen worden mede, door het kontakt met de Stichting Twickel, met andere eigena.en van natuurgebieden en waardevolle parklandschappn en gebruikers daarvan”. Bij de besprekingen werd de me- dedeling gedaan dat het stichtings- Gisteravond werd het voorlopig bestuur gevormd van de Vere ­ niging Vrienden van Twickel. bestuur van Twickel van plan is de muur van de moestuin aan de Twickelerlaan te doen verdwijnen en van de moestuin een parkeerge- legenheid te maken. De muur da- teert uit de 19de eeuw en heeft onderhoud nodig, doch ze is niet bouwvallig. Bovendien werd aan- dacht gevraagd voor het afbreken van vele Twickelerhuizen, o.a. aan de Molenstraat. Uit de vergadering kwam de wens dat het ledental zo groot mogelijk dient te zijn en niet uit een klein kringetje rond Delden behoort te bestaan. Alleen door een massale aanwezigheid van leden kan er iets bereikt worden, omdat Twickel het ..centrum is van Twente, dus van alle Twer.ienaren”. Men drukte het zo uit: de Vereniging Vrienden van Twickel wil zijn de waakhond van Twickel. Een voorlopig bestuur werd geko- zen bestaande uit drs. A. G. Dirk- zwager (Ambt-Delden), J. M. M. Haverkate (Hengelo), ir. D. A. Kle- vering (Ambt-Delden), mevr. M. van Mourik Broekman-van Loghem (Boekelo), ir. J. K. Rauwerda (Hen- gelo), D. M. Semler (Hengelo) en G. E. P. Vrielink (Delden). De heer .J M. M Haverkate werd benoemd tot voorzitter. GEEN 23 SPAAR TWICKEL Een bericht uit het Hengelo’s Dagblad van 2 September 1972.

pagina 16 herfst 2002

Belangrijke rol in de toekomst D ertig jaar geleden werd de Vereniging Vrienden van Twickel opgericht. De statuten vermeldden ‘..voor de duur van 29 jaren’. Gelukkig zijn ze tijdig aangepast, zodat we nu onze verjaar- dag kunnen vieren met onder meer dit jubileumnummer van het Twickel- blad. In deze dertig jaar is de vereniging gegroeid. Niet alleen in ledental, maar ook in rol. We begonnen als actie- groep, die met succes de komst van de weg van Almelo naar Hengelo, de S23, dwars door prachtige delen van het landgoed heeft weten te voor- komen. We gingen ook aan een zo breed mogelijk publiek voorlichting geven over Twickel. De in het begin stroeve verstandhouding met de Stichting Twickel ontwikkelde zich tot een hechte samenwerking. En nu zijn we bezig de contacten met onze leden te intensiveren. Twickel. Mensen wandelen of fietsen er, komen naar voordrachten, lezen het Twickelblad, of zetten zich actief in. Betrokkenheid, dat ken- merkt Twickel. Het is niet ‘zomaar’ een landgoed; men houdt ervan, men geniet ervan, en men wil ervan blijven genieten. Dat wil de Stichting Twickel, en dat wil de Vereniging Vrienden van Twickel ook. Helaas is Twickel niet onbedreigd, en moeten we zelfs vrezen dat de bedreigingen eerder zullen toe- dan afnemen. Wonen, werken en infra- structuur rukken steeds verder op en eisen ruimte. Natuurlijk is het de Stichting Twickel die in eerste instan- tie de verantwoordlijkheid en de zorg heeft voor het beheer en het behoud van het landgoed, maar bij het behoud speelt ook de Vereniging Vrienden van Twickel een belangrijke rol. Met onze meer dan 1300 leden zijn wij een niet te verwaarlozen factor, wanneer het gaat om bezwaarschriften tegen plannen van overheden of bedrijven die een aantasting van het landgoed inhouden of bij verzoekschriften om maatregelen ter verbetering van situ- aties, zoals bijvoorbeeld verkeers- situaties. Het aantal leden is een belangrijke factor, maar wat zeker zo belangrijk is, is hun betrokkenheid. De betrok ­ kenheid willen we versterken door veel over Twickel te vertellen en te schrijven en door regelmatig contact te hebben. Dat laatste is niet zo een- voudig met zoveel leden. Wat wij organiseren voor onze leden, zoals de uitgave, samen met de stichting, van het Twickelblad, de kasteeldag en de lezingen voldoet maar ten dele aan onze behoefte aan contact. Een voor- uitgang van recente datum is onze homepage, te bereiken via de Twickel site (www.twickel.nl). Hierop bren- gen we actueel nieuws. De pagina wordt maandelijks ververst. Zo kun ­ nen we u bijvoorbeeld op de hoogte houden van acties die wij onder- nemen. Maar we willen meer. Wij widen ook gebruik maken van uw ogen en oren. Ziet of hoort u dingen die voor Twickel van belang zijn, laat het ons weten! Wij gaan bekijken welke mogelijkheden het internet hierbij kanbieden. Ik wil afsluiten met het uiten van de hoop, dat wij, samen met u, Twickel tot in lengte van jaren kunnen helpen behouden voortoekomstige generaties onder ons motto: Spaar Twickel! Peter Bunge Voorzitter van de Vereniging Vrienden van Twickel De rondweg om Delden heeft het landschap op de Deldeneresch emstig aangetast. Het aantal bedreigingen zal voor Twickel in de toekomst eerder toe- dan afnemen. Foto: J. Mulder, 1994.

pagina 21 herfst 2002

Korte berichten Gewijzigde verkeerssituatie De Stichting Twickel streeft er naar de rust op het land- goed zoveel mogelijk te bewaren. Dit is alleen mogelijk door het gemotoriseerde verkeer te beperken. In verband hiermee heeft de gemeente Hof van Twente in overleg met de Stichting Twickel enkele verkeersmaatregelen geno- men in het gebied dat begrensd wordt door de Twickelerlaan, de weg Delden-Hengelo, Rijksweg A 35 en de weg Delden-Bome. Dit gebied is vanaf 1 September 2002 uitsluitend toegankelijk voor langzaam verkeer. Een De weg tegenover het kasteel is sinds kort gereserveerd voor fietsers en wandelaars. Twickel-medewerker Jan ter Horst is bezig de ken- merkende afrastering aan te passen. Foto: A.H. Schimmelpenninck, 2002. uitzondering wordt gemaakt voor bewoners, medewerkers en exploitanten van aanliggende percelen. Bezoekers kunnen hun auto kwijt op de parkeerterrei- nen aan de Twickelerlaan bij de ingang van de tuinen, bij de moestuin, bij hotel de Zwaan, bij cafe-restaurant het Hoogspel en bij het Gemeenteveld Borne. De Twickelerlaan ter hoogte van Kasteel Twickel is dus verboden gebied voorgemotoriseerd verkeer. Twickel tegen golfbaan De Stichting Twickel heeft zich met anderen uitge- sproken tegen de uitbreiding van het golfterrein op de Lage Mors bij het Aparthotel in Delden. De uitbreiding is geprojecteerd op enkele weilanden die de overgang vor- men van de bebouwde kom naar het landgoed. Het gaat hier om het Genseler, een deel van het landgoed dat de ver- binding vormt tussen het centraal gelegen Twickelerbos en de omgeving van Oele. Het is bovendien onderdeel van de Provinciale Ecologische Hoofd Structuur (PEHS). Dit geeft aan dat het om een belangrijke trekroute voor dieren gaat. De betreffende weilanden zijn volgens de provincia ­ le plannen bestemd voor ‘natuurontwikkeling’. Dit houdt in dat het agrarisch gebruik moet worden afgestemd op de natuur of zelfs vervangen door natuurbeheer. In ieder geval is dit niet te rijmen met het plan voor omvorming tot golfterrein. Overigens is de oppervlakte hier veel te beperkt om er een behoorlijke golfbaan van te maken. Na kennis genomen te hebben van de bezwaren heeft wethouder Verbeek het verstandige besluit genomen het plan terug te trekken. IN MEMORIAM DIRK ALBERT KLEVERING 1926-2002 O p 28 augustus jl. overleed op 76-jarige leeftijd ons hooggewaardeerde lid Dick Klevering. Hij was een van de intitiatiefnemers van de oprichting van de Vereniging Vrienden van Twickel, waarbij hij zitting nam in het voorlopige bestuur. Na in de beginjaren achter de schermen te zijn gebleven, maakte hij vanaf het eind van de jaren zeventig jarenlang deel uit van het bestuur, waarin hij zich onder meer intensief bezig hield met de problematiek rond de vuilstortplaats ‘t Rikkerink in Deldenerbroek. Degenen die Klevering gekend hebben, weten dat hij een op en top natuurmens was en zeer begaan met de situatie van het landgoed Twickel. Hij ging er met zijn schuilhut op uit om vogels te bespieden en deze ver- volgens te fotograferen. Dit is een activiteit, waarbij je enorm veel geduld moet hebben, maar Dick zag daar niet tegen op. Sterker nog, hij maakte hele series dia’s, waarbij hij onder meer voor het IVN en de Vereniging Vrienden van Twickel boeiende lezingen verzorgde. Hierbij bleek dat hij omtrent de natuur een enorme kennis bezat. Klevering was tevens de grond- legger van de Twickeldag, het nu jaarlijkse uitstapje van de vrienden. Deze werd voor het eerst gehouden in 1982 vanwege het tienjarig bestaan van de vereniging. Na zijn bestuurs- periode was hij vanaf 1994 nog enkele jaren actief in de toen juist opgerichte activiteitencommissie. Als lid hiervan organiseerde hij diver ­ se activiteiten om de leden bij het werk van de vereniging te betrekken. Met Dick Klevering is een zeer bij het landgoed Twickel betrokken man heen gegaan, waaraan de Vereniging Vrienden van Twickel veel dank verschuldigd is. Wij wensen zijn vrouw en kinderen veel sterkte toe om dit verlies te dragen. Gerrit Aalderink

pagina 5 herfst 2002

Dirk van Ittersum heeft zijn jeugd doorgebracht aan de oevers van de IJssel. Dit heeft hem geinspireerd om te kiezen voor de opleiding tot civielingenieur. In 1981 werd hij benoemd als docent civiele techniek aan de H.T.S. in Hengelo, kwam toen via een coliega in contact met de VVT. In 1985 volgde hij Gerrit Seppenwoolde op als voorzitter van het bestuur. I n de jaren tussen 1985 – 1993 speelden zaken zoals de uitbreiding van de vuilstort ‘t Rikkerink, de aanleg van de hoogspanningsleiding langs het Twentekanaal, het streven naar het verkeersluw maken van de weg Delden B – Borne, de aanleg van de 18 holes golfbaan, het Bomsebeekplan en de plannen voor de bouw van een nieuw rentmeesterskantoor op de plaats van de voor- malige paardenschuur. Bernard van Heek was juist stichtingsvoorzitter geworden en rentmeester Cornells Brunt werd opgevolgd door Albert Schimmelpenninck in 1985. De weg Delden – Bome. Foto: J. Mulder, 2002. De weg Delden – Borne In 1985 is de weg Delden – Bome lange tijd afgesloten geweest voor het doorgaande verkeer, dit in verband met de bouw van een viaduct over de A 35 nabij Bome. Wij hebben toen ervaren wat het ontbreken van verkeerslawaai in het centrale deel van Twickel betekent. Die rust bracht een sfeer in het bos die deed denken aan lang vervlogen tijden. Onze toenmalige redacteur G. Kalsbeek schrijft in het Twickelbulletin: “Het is zondag 8 September 1985 om 14.00 uur. Het is stil, zeg maardoodstil: een diversiteit aan vogelgeluiden is te horen, in de verte loeit klaaglijk een kleumig kalf, de torenklok van Delden (of is het Bome) slaat twee uur”. Een landbouwerdie erg op z’n qui vive was en z’n naam niet wilde noemen pleitte ook voor gedeeltelijk afsluiten. “Zee jaangt vols te hard, dat pleert mar deur de buske, en verneelt alle stroatn, veurals de vrachtwage. Kortst heb ze nog een ‘n meekn anjag. Schaande!” Vanaf die zomer hebben de Vrienden zich ingezet voor het gedeeltelijk afsluiten van de weg samen met het Stichtingsbestuur. Later werd de term verkeersluwmaken gebruikt. Aanvankelijk werd het wel een leuk idee gevonden maar tussen idee en werkelijk gaapt een afgrond van regels, verordeningen en praktische bezwaren van met name de Provincie, de voormalige gemeenten Ambt Delden en Borne. Het bijzondere van deze actie was dat de VVT en de Stichting Twickel gezamenlijk hebben geijverd voor het verkeersluw maken van de weg. De VVT en de Stichting stonden nu eens niet tegenover elkaar. De Provincie Overijssel die eigenaar en beheerder van de weg is, had echter het plan om vrijliggende fietspaden aan te leggen langs de weg en gedeputeerde Lannink kwam ons uitleggen dat zijn plan toch zo goed was voor de automobilist de fietser en de wandelaar. Hij raadde ons aan eens te gaan kijken naar het wegvak tussen Den Ham en Ommen waar de Provincie landschappelijk zeer verant- woord fietspaden had aangelegd ‘achter de bomen’. Groot was zijn teleurstelling toen wij zeiden dat het fietspad er al lag en dat het autoverkeer niet in dit prachtige deel van Twickel hoort, hooguit gedoogd kon worden. In opdracht van de Stichting Twickel had drs. O. de Bmin een inventarisatie gemaakt van de wegbermen waaruit bleek dat zich hierin een oud en zeldzaam plantenbestand had ontwikkeld. Dus die vrijliggende fietspaden zouden onherstelbare schade aanrichten. De gemeente Ambt Delden was tegen het verkeersluw maken van de weg om reden dat het landbouwverkeerdaar hinder van zou kunnen ondervinden en dat er mogelijk sluipverkeer door Azelo zou gaan ontstaan. Wij hebben altijd gezegd dat je de problematiek gezamenlijk moet aanpakken zowel in Azelo als tussen Delden en Borne. In de zomer van 1988 leek de verkeersluwe variant ten onder te gaan door de overeenkomst tussen Ambt Delden, Bome en de Provincie om vrijliggende fietspaden aan te leggen langs de weg. Twickel was als grondeigenaar mordicus tegen. Het werd echt fietsen in mul zand. In een overleg tussen de Stichting Twickel, de VVT, de Provincie en de betrokken gemeenten werd door de Stichting

pagina 7 herfst 2002

Het oproer kraait in de wouden van Twickel Gerrit Seppenwoolde is geboren op een Twickeler boerderij in Deldenerbroek. Hij studeerde aan de Rijkskweekschool te Hengelo en was hoofd/directeur aan basisscholen in Hardenberg en Hengelo. Zijn belangstelling gaat uit naar natuur- bescherming, in het bijzonder die op het landgoed Twickel. Als lid van de Provinciale Staten maakte hij kennis met het actiecomite ‘Geen S 23 – Spaar Twickel’. In het roerige jaar 1980 trad Gerrit Seppenwoolde aan als voorzitter van de Vereniging Vrienden van Twickel. In zijn bestuursperiode groeiden de besturen van de Vrienden en de Stichting Twickel weer naar elkaar toe. I n 1980 bracht het rentmeesters- kantoor ‘het Schoutenhuis’ een voor de Stichting Twickel opge- steld bosbeheerplan in de openbaar- heid. Het werd het begin van een roerige peri ode: er ontstonden conflict- situaties tussen de Stichting Twickel en de Vrienden. Het Hengelo’s Dagblad kopte: “Het oproer kraait in de wouden van Twickel”. De toenmalige voorzitter van de Vrienden Clay trad af. Na enig over ­ leg in het bestuur werd mij gevraagd het voorzitterschap over te nemen. Ondanks de grote verschillen van inzicht tussen de Stichting en de Vrienden over het behoud en de verbetering van de Twickelse natuur- waarden ontstonden er overleg- mogelijkheden. Zo kregen we de kans opmerkingen te maken over kapplannen, kapmethoden en her- beplanting. Een bescheiden begin zul- len we maar zeggen. Jan Haverkate schreef ter nagedachtenis aan de overleden barones: “Het is de bedoe- ling dat de Stichting het landgoed Twickel namens de gemeenschap zal beheren. Daarna wordt Twickel ook formeel, wat het altijd geweest was, een geschenk voor alien!” Het heeft even geduurd voor dat besef binnen de kasteelmuren door- drong Belangrijk was de komst van drs. Onno de Bruijn, die van de Stichting de opdracht kreeg een natuurweten- schappelijk onderzoek te doen op het Het Deldense landgoed Twickel (4000 hectaren waarvan 1800 bos- en natuurgebied) geniet de faam van een van de belangrijkste buitenplaatsen in den lande. Een gaaf natuur- en cultuurmonu- ment, zeggen de kenners. in koor. Monumentenzorg is er bijvoor- beeld zo van onder de indruk, dat het een wettelijke bescher- ming overweegt van het vroegere domein van de Van Heecke- rens. Als we echter de natuurbeschermers mogen geloven is de particuliere stichting, die dit indrukwekkende bezit beheert, hard op weg de ,,groene smaragd" van Twente de nek om te draaien. Er ligt bij de regenten van Twickel een beheersplan op tafel, dat er namelijk stevig in hakt. Om het bos ,,gezond" te houden moet er de komende tien jaar circa 120 hectaren worden gekapt en opnieuw ingeplant. Het gesnerp van de cirkelzaag, de nachtmerrie van iedere bosfreak, zal straks een vertrouwd geluid in de Twic ­ keler bossen worden. Ornithologen, mycologen, biologen, ecolo- gen, of gewoon Twickologen hebben furieus gereageerd op de aangekondigde sanering van het bos. ,,De stichting wil het land ­ goed omvormen tot een soort Amsterdams bos om er op die manier meer geld uit te slaan. Dat is in flagrante strijd met de stichtingsacte uit 1953 . Twickel als prodruktiebos? Dat nooit", klinkt het in die kringen. „De barones zou zich in haar graf omdraaien als ze van dit plan wist", zegt een „vriend van Twic ­ kel". Dreigt er oorlog tussen bosbouwers en natuurbeschermers? Het lijkt er op. Het eerste bezwaarschrift, afkomstig van Milieufe- deratie Overijssel, is binnen. Ondertekend door de „Vereniging Vrienden van Twickel". We zetten de meningen op een rijtje. ’ .] • – , ,*S ^4 ■ . – • i: ,v I • ■: rff S|f

pagina 9 herfst 2002

Vereniging Vrienden van Twickel 1993 -2002 Een sterke vereniging Wouter van den Bosch en zijn vrouw vestigden zich in 1992 in Twente na een iange werkzame periode in Rotterdam. In 1994 werd Van den Bosch uitgenodigd zitting te nemen in het bestuur van de Vereniging Vrienden van Twickel. Dit leek hem een goede gelegenheid nader kennis te maken met de regio en zijn bevolking. A Is inbreng bood ik zijn kennis van veldbiologie, een brede ervaring in verenigingsbesturen, opge- daan in de KNNV, en de nodige ervaring op managementgebied, opgedaan in de industrie. Daarmee hoopte ik mijn gebrek aan kennis van zaken rond Twickel te compenseren, in de verwachting daar wel in te groeien. Helaas was daar weinig tijd voor: er ontstond een emstige vacature in het bestuur toen Enno Hoekstra, de voortreffe- lijke en ervaren secretaris, zich genoodzaakt zag plotse- ling af te treden wegens gezondheidsproblemen. Ik nam de functie van hem over. B ij mijn aantreden had de Vereniging al een bevre- digende relatie met het bestuur van de Stichting Twickel opgebouwd. De gezamenlijke uitgave van het Twickelblad was al gerealiseerd en de eerder wat stroeve verhoudingen waren verbeterd. Toch bleek mijn eerste probleem het Twickelblad. Er waren veel problemen met verkeerde adresseringen en nog meer met het helemaal niet ontvangen van het blad, met name bij de nieuwe leden. Vanuit het secretariaat van Twickel werd ons gevraagd niet alleen dit punt op te lossen, maar ook de gehele administratie ervan op ons te nemen. Dit leek ons zeer redelijk, met name omdat het grootste deel van de oplage onze leden betrof. We hebben de administratie en registratie geheel omgewerkt en voor zover toen mogelijk geautomatiseerd. Het succes daarvan heeft zeker bijgedragen tot een betere onderlinge waardering en begrip voorelkaars problemen. Voorlichting over bosonderhoud In het begin van de jaren negentig is door de Stichting Twickel een omvangrijk programma tot uitvoering gekomen met betrekking tot het inhalen van achterstallig onderhoud van het bosbestand. Dit leidde tot veel onrust bij de bevolking als gevolg van de overigens noodzake- lijke kap van vele, vaak nog gezonde bomen. Ik heb mij Twickels nieuwe bosopzichter Gert Jan Roelofs weegt ieders belangen „Een natuurlijk bos ziet er niet netjes uit” door Rob Wrssink AMBT DELDEN – Duizenden bomen gingen deze winter tegen de vlakte op het landgoed Twickel. Verontruste natuurliefhebbers liepen de deur plat bij de rentmeesterij en eisten opheldering. „Het bos wordt gedund, dat is gezond”, luidde steevast het antwoord. De nieuwe bosopzichter Gert Jan Roelofs doet niet dramatisch over de honderden gevelde eiken en grove dennen, die op dit moment langs de bospaden liggen opgestapeld. De 32-jarige Staddeldenaar vertegenwoordigt een nieuwe generatie bos- bouwers, die er niet voor schroomt drastisch de bijl te hanteren als de natuur daarbij is gebaat. Als bosopzichter van Twickel de bosbouwschool in Velp. Vijf dient Gert Jan de belangen van jaar geleden kon hij op Twickel verschillende groepenngen zo aan de slag als voorman van de goed mogelijk te behartigen: de bosploeg. Hij liep tweeeneenhalf natuurliefhebbers, de stichting jaar mee met bosbaas Te Veldhuis, Twickel, de pachters en de recre- die vorige maand met pensioen antpn Fr riin voortHnrpnd wan- pinp. Gert Jan nam ziin taalr over

pagina 11 herfst 2002

Alles is veel opener geworden Lucy Hakstegen kwam voor het eerst met Twickel in aanraking in 1976, toen zij vanuit het bestuur van het departement Delden van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen werd afgevaardigd om zitting te nemen in de historische werkgroep. Een groot project werd op touw gezet, dat veel studie en voorbereiding vereiste, namelijk de tentoonstelling over de Twickeler Schipvaart. Een vrijwilligster geeft uitleg over de keuken aan de deelnemers van de kasteeldag. Foto: H. Schuurman, 2002. T er voorbereiding van de tentoonstelling zaten we iedere maandagmiddag met drie dames in de oude rentmeesterij aan de Hengelosestraat bij de heer Brunt in de archieven te snuffelen. Het resultaat na ruim drie jaar mocht er zijn! Vele duizenden bezoekers heb- ben genoten. Daama volgden met tus- senpozen van enkele jaren nog vele andere tentoonstellingen. Activiteitencommissie In 1997 belde de voorzitter Henk van Beem mij op met de vraag of ik tot het bestuur van de Vereniging Vrienden van Twickel wilde toe- treden. Na enige bedenktijd heb ik daarin toegestemd, mede omdat ik door de beeindiging van mijn functie bij de bibliotheek wat meer vrije tijd kreeg. Ook vond ik het belangrijk een bijdrage te kunnen leveren aan alles wat met het prachtige landgoed in onze woonomgeving te maken had. A1 spoedig nam ik ook plaats in de activiteitencommissie van de vereni ­ ging, die de lezingen, de Twickeldag, de kasteeldag, fietstochten en andere activiteiten organiseert. A1 met al dus heel veel werk. Toch heb ik dit al die jaren als zeer positief ervaren. Vooral omdat je, zowel in het bestuur als in de activiteitencommissie met anderen op een prettige wijze samenwerkt om dingen op touw te zetten waar de leden iets aan hebben. Soms concen- treerden de vele werkzaamheden zich in zeer korte tijd, zoals bij de kasteel ­ dag en onlangs nog bij de tentoon ­ stelling ‘Twickel in the Picture’. Veranderingsproces Wat mij in al die jaren is opgevallen is het veranderingsproces dat de Stichting Twickel doormaakte. Alles is veel opener geworden, men treedt meer naar buiten en er wordt veel meer georganiseerd. De verhouding tussen de Vereniging en de Stichting is goed, hetgeen ik dikwijls tijdens de vele gezamenlijke contacten heb gemerkt. Samen met de Stichting geven we het Twickelblad uit, iets dat door onze leden zeer wordt gewaardeerd. Wei zou ik het toejuichen als er eens wat meer artikelen door de leden zelf in zouden staan. Volgend jaar zit mijn maximale zit- tingstijd van zes jaar als bestuurslid er op. Terugkijkend kan ik zeggen, dat ik het werk steeds met veel voldoening heb gedaan. Ik zal daama ook zeker mijn belangstelling blij ven tonen voor alles wat met Twickel te maken heeft. Want de Stichting verdient onze steun bij de bestrijding van de gevaren die het landgoed bedreigen. De Vereniging Vrienden van Twickel kan daar ook in de toekomst een bijdrage aan leveren. Lucy Hakstegen

pagina 3 herfst 2002

Jan Haverkate was voorzitter van het actiecomite ‘Geen S23 – Spaar Twickel’. Hij was toen docent Nederlands aan het Twickelcollege. Tegenwoordig is hij journalist bij de Twentsche Courant Tubantia. Omdat hij hier nog ten voile achter staat, publiceren wij een artikel van hem dat eerder verscheen ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van de vereniging. J ongens waren we. Geen gemakkelijke misschien, maar evenmin de anarchisten waarvoor de tegenpartij ons hield. Harry Vrielink dreef in eer en deugd een sigarenwinkeltje annex VVV-balie in Stad Delden en paste wel op zijn klantenkring van zich te vervreemden door opruiende taal, en ik gaf les op een school waar verder ook niets schokkends aan was. Omdat Vrielink dagelijks een telefoontoestel binnen handbereik had en bovendien bedreven was in het bedienen van de stencilmachine, was hij de gedoodverfde secretaris van het actiecomite ‘Geen S23 – Spaar Twickel’, zodat voor mij alleen het voorzitterschap overbleef, want een penningmeester hadden we niet en niemand anders wou het doen. Trouwens, zo jong waren we allemaal ook weer niet. Dick Semler bijvoorbeeld, strijder voor al wat groeit en bloeit, was toen al gepensioneerd. Cees Bak was leraar biologie op het Twickel College in Hengelo en al een eind in de veertig en ook Rodenburg, de oud-ritmeester van de rijstal Delden, had Abraham al gezien evenals Hendrik ten Voorde en meester Jalink, de twee Deldense natuur- wachters die als waakzame suppoosten dagelijks het Twickelse bos doorkruisten op zoek naar vandalen en ver- vuilers. Harink, Rouhof en Wilmink uit Bornerbroek waren de landbouwers onder ons. Goede dertigers die tussen het melken van de koeien door zich met niet aflatende ijver inspanden voor het slagen van onze actie. Natuurlijk zijn ze dat niet allemaal, maar ik zal u een opsomming van alle leden van ons comite besparen. Het doet er ook niet toe, want we traden op als eenheid en koesterden allemaal maar een wens: voorkomen dat er een nieuwe provinciale weg S-23 zou worden aangelegd van Almelo naar Delden dwars door Twickel. En dat laatste is gelukt, al heb ik me vaak afgevraagd hoe dat mogelijk is geweest, want op het gebied van de verkeersstatistiek en planologie waren we absoluut geen partij voorde ambtenaren van de provincie, de statenleden en al die anderen die vonden dat die S-23 er wel moest komen. Ik denk dat het succes van de actie in de lucht gezeten heeft. Aan het eind van de jaren zestig drong bij velen het besef door dat de ongeremde groei van wegen en woon- wijken niet door kon gaan en dat we bezig waren de laatste stukken ongerept Nederland om zeep te helpen. Het maat- schappelijk verzet tegen deze megalomane overheid organiseerde zich na 1968 het eerst in de milieubeweging. Acties tegen de aanleg van nieuwe wegen trokken in de media grote aandacht. Amelisweerd bij Utrecht en de Leidse Baan in het groene hart van Zuid-Holland waren in die dagen de meest bekende slagvelden waar milieube- schermers en overheid tegenover elkaar stonden. Maar de actie tegen de S-23 hoort ook in dat rijtje thuis. Wij wonnen, denk ik, niet omdat onze argumenten zo sterk waren of omdat we ons in de verste verte ook maar konden meten met de tegenpartij, maar omdat ons actie ­ comite de katalysator werd van een soort Twents Palingoproer dat werd gevoed door hetzelfde onbehagen als de andere milieuacties. En dan was er natuurlijk de toenmalige Minister van Verkeer- en Waterstaat Willem Drees junior, die we nooit gesproken hebben, maar die om andere redenen ook vond dat die S-23 maar beter niet door kon gaan. Dat was mooi meegenomen evenals de inbreng van de THT-hoogleraar Kreiken die prachtige rapporten schreef waarin hij met modellen en statistieken aantoonde dat het kruispunt Carelshaven een Twents Ouderijn zou worden als de S-23 werd aangelegd. Psychologisch zwak was dat Kreiken in het bewuste gebied woonde, zodat hij er door sommigen ten onrechte van werd verdacht de cijfers uit eigenbelang te verdraaien, maar overheersend in de publiciteit was toch de verontwaardiging van de Twentse burgers en boeren, zodat geen tegenstander de actie in emst kon bagatelliseren als een wanhoopsdaad van een hooggeleerde heer die geen autoweg door zijn tuin wil. En zo deed iedereen het zijne. Onafhankelijk van elkaar maar door toeval wel weer zo gecoordineerd dat de tegen ­ partij de indruk moet hebben gekregen van een perfect geregisseerd complot. De ontknoping kwam op 15 maart 1972 in de vergaderzaal van de provinciale staten aan de Diezerstraat in Zwolle waar we eigenlijk alleen het D’66-statenlid Schuijer tot onze medestander mochten rekenen. Toen na een dag debatteren de S-23 eindelijk defmitief van de baan was, konden we voor het provincie- huis de duiven loslaten die we in een mand hadden meege-

pagina 19 zomer 2002

Vereniging Vrienden van Twickel Jaarverslag 2001 Algemeen Helaas moet worden geconcludeerd dat de gevaren door aantasting van het landgoed Twickel ook in het jaar 2001 nog steeds aanwezig waren. Kwamen de bedreigingen voor de Zenderense Es aanvankelijk van de mogelijke aanleg van het Regionaal Bedrijventerrein, nadat deze aanleg zich meer richtte op Almelo-Zuid, heeft de gemeente Borne zich als nieuwe gegadigde gemeld. Het bestuur heeft zich, zowel mondeling als schriftelijk, hier- tegen met klem verzet. Vanzelfsprekend is dit steeds gebeurd in overleg met de Stichting Twickel. Provincie en Rijkswaterstaat hebben plannen om de N 742, de Bornsestraat, tot een erfontsluitingsweg, dus verkeersluw te maken. De besprekingen hierover zijn enige malen door vertegenwoordigers uit ons bestuur bijgewoond. De definitieve uitwerking zal nog volgen. Ook de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening heeft regel- matig de aandacht van het bestuur gehad. Onze schrifte- lijke readies hierop zijn in Den Haag meegenomen in de uiteindelijke uitwerking van de Nota, die in de loop van dit jaar verscheen. Ons commentaar, dat te veel wordt over- gelaten aan besluitvorming van lagere overheden, blijft bestaan. De landbouw neemt binnen het landgoed nog steeds een zeer belangrijke plaats in. Deze sector heeft in het afgelopen jaar vele grote problemen gekend. Niet alleen de dreigende bedrijfssluitingen, ook het uitbreken van de mond- en klauwzeercrisis hebben veel boeren in moeilijkheden gebracht. De Vereniging kon weinig anders doen dan alle landbouwers binnen het landgoed door middel van een brief een hart onder de riem te steken. Naar wij hebben vemomen is deze kleine bijdrage onzerzijds positief gewaardeerd. Onze relatie met ‘De Groene Hof’ is goed te noemen. Twee van onze leden hebben zitting in het bestuur. Helaas konden enkele schoningsdagen niet doorgaan wegens gebrek aan deelnemers. Getracht wordt deze nu in groter verband onder te brengen in landelijke natuurbe- heersdagen, die in onze provincie georganiseerd worden door het Landschap Overijssel. De eerste natuurbeheers- dag op 17 november j.l. was matig geslaagd. Leden Konden wij vorig jaar melden dat ons ledenbestand tot 1200 was gestegen, thans bedraagt ons ledental 1275. Een flinke stijging vond plaats als gevolg van de tentoonstel- ling ‘Alles even groot, even vorstelijk’, die in mei/juni in het kasteel over 800 jaar familie Van Wassenaer werd gehouden. Meerdere leden van onze vereniging hebben hieraan daadwerkelijk bijgedragen. Opvallend is, dat onze leden niet alleen uit de regio komen, maar uit het hele land, zelfs uit het buitenland. Twickelblad Door de vele problemen die het op tijd verschijnen van het Twickelblad steeds opleverde, is de redactie over- gestapt op een andere drukker. Dit betekende wel een Op de Twickeldag konden de leden ook een wandeling maken over de Breede Riet. Foto v. Y. Rieschke.