pagina 12 lente 2005

Albert Kienhuis nieuwe voorzitl Vereniging Vrienden van T T ijdens de Algemene Leden- vergadering op 16 februari, heeft Peter Bunge reglementair afscheid genomen als bestuursvoorzit- ter en de voorzittershamer overge- dragen aan Albert Kienhuis. Een ken- nismaking met een bevlogen bestuurder die natuur en landschap ter harte gaat. Twentenaar Op 10 april 1947 zag Albert Kienhuis het levenslicht in Tubbergen. Hij kreeg al vroeg belangstelling voor de natuur en het landschap rond zijn geboorte- plaats. Na de middelbare school verliet hij Twente om in Nijmegen genees- kunde te gaan studeren. Na het af- ronden van deze studie vestigde hij zich vanaf 1973 als huisarts in Hengelo. Vanuit zijn achtertuin, aan de rand van de Woolderes, geniet hij van de hoge eiken op het landgoed Twickel. Vorig jaar is de Hengelose huisarts voorzitter geworden van de Groene Hof, het platform van de natuur- en milieuorganisaties die in de gemeente Hof van Twente actief zijn. Albert Kienhuis: “Nu ik ook voorzitter ben van de Vrienden kan ik, welke infor- matie dan ook, direct staven en com- municeren naar de beide organisaties zodat we ons voordeel daarmee kun- nen doen”. Het formuleren van doel- stellingen, zoals ‘ het behouden van’, vind hij onzin. “lets behouden kan ook zijn het inslaan van andere wegen met nieuwe ideeen en middelen. Behoud alleen door achterover te leunen en te zeggen ‘vroeger was het zo goed’ is onzin”, aldus de kersverse voorzitter. Albert Kienhuis gaat het beleid van zijn voorganger, Peter Bunge, continu- eren waarbij de goede band tussen de Stichting Twickel en de Vrienden voorop staat. Op de vraag of je als vriend van Twickel ook iets concreets kunt doen ten dienste van het land ­ goed, zegt hij resoluut: “Gedraag je als vriend”. Historic Tijdens het maken van een foto voor dit artikel stonden wij oog in oog met de grote zwerfkei voor het kasteel met daarin gebeiteld de welluidende tekst: Versta uw historie, Bewaar uwe glorie, Delden ontwikkel, Laat Twickel, Twickel. ‘Laat Twickel, Twickel’? "Ja”, zegt Albert kijkend naar het voorplein van het kasteel. “maar dan moet het in het spel van de maatschappelijke krachten wel in particulier beheer blijven, in dit geval de Stichting Twickel. Het land ­ goed ondergaat een doorgaande struc- tuur van behoud. Dankzij die his ­ torie”, aldus de nieuwe voorzitter, “is het geworden wat het nu is. Deze his ­ torie moeten we bestuderen maar niet beoordelen door onze huidige bril”. Wandelend door de Twickelerlaan geeft Albert Kienhuis een geheim prijs: “Voordat ik geneeskunde ging studeren wilde ik graag bosbouw studeren in Wageningen. Ik had toen

pagina 13 lente 2005

;r van de ickel het romantische idee om houtvester te worden”. Tot slot geeft hij de volgende bood- schap mee aan de Vrienden en lezers van het Twickelblad: “We moeten niet te veel naar achteren kijken maar juist naar voren. Het leven moet voor- waarts worden geleefd en achter- waarts worden begrepen”. Helmig Kleerebezem Ledenvergadering De Vereniging Vrienden van Twickel hield op woensdag, 16 februari haar algemene ledenvergadering in cafe- restaurant het Hoogspel, die werd bezocht door 75 leden. Voorzitter Bunge heette iedereen welkom, speciaal de heer Krudop, voorzitter van de Stichting Twickel, die namens de stichting een aantal zaken zou toelichten. Ook de spreker, de heer Bitter, werd welkom geheten. De notulen van de vorige ledenver ­ gadering werden goedgekeurd. Tijdens de mededelingen werd gesproken over de nog steeds onveilige situatie op de Bornse- straat. De heer Krudop bracht ver- volgens de volgende punten ter sprake: contacten met pachters en met de Vereniging Vrienden van Twickel, het project Boeren voor Natuur, de relatie met Waterschap en Provincie, de mogelijke bebou- wing van het Raesfelt, de mogelij ­ ke uitbreiding van het golfterreintje bij het Aparthotel, het convenant met de gemeente Borne en het betaald parkeren op de parkeer- plaats bij de landgoedwinkel. Zowel het jaarverslag als het fmancieel verslag over 2004, dit laatste na toelichting van de kas- commissie, werden goedgekeurd. Hetzelfde gold voor de begroting voor2005. Mevrouw Moltzer-Heemskerk trad af als lid van de kascommissie. De heer De Boer werd in haar plaats benoemd. In het bestuur trad de heer Bunge af, na zes jaar het voorzitterschap te hebben bekleed. De heer Kienhuis volgt hem als voorzitter op. Ook de vertegenwoordiger van de pachters, de heer Meijer moest na zes jaar aftreden. Zijn plaats werd opgevuld door de heer Nijhof. Aan het bestuur werd toe- gevoegd de heer Vermeer. De actuele zaken en plannen voor 2005 werden door de voorzitter toegelicht. Tijdens de rondvraag werden vragen gesteld over het kappen van bomen, de slechte toe- stand van het wandelpad langs de Bomsestraat en de slechte lees- baarheid van de teksten op de gedenkstenen voor de Barones en Petzold. De uitgebreide notulen van deze vergadering zijn te lezen op onze website: www.twickel.nl en vervol- gens doorklikken naar “vrienden”. Lezing Na de pauze hield de heer W.J. Bitter een lezing over ‘Honderd- vijftig jaar knechtschap’. De spreker leidde zijn verhaal in met de toelichting dat met knechtschap geen knechting of vernedering wordt bedoeld, maar dienstbaar- heid. Zijn voorouders waren sedert 1834 in dienst van Twickel. Zijn overgrootvader werd kamer- dienaar en vergezelde baron J.D.C. van Heeckeren en gravin Marie Cornelie van Wassenaer Obdam tijdens hun reizen naar het buitenland. Elke reis werd nauw- gezet beschreven in een fraai boekje. Grootvader W.J. Bitter was rentmeester van 1882 tot 1923, vader W.H. Bitter bekleedde dezelfde functie van 1924 tot 1953 en de verteller zelf was huisarts van de barones tot haar overlijden. Bovendien was W.H. Wilterdink, de schoonvader van W.J. Bitter, rentmeester van Kernheim, het Hof te Dieren en van 1870 tot 1881 van Twickel. Meerdere voorvallen uit die 150 jaar passeerden de revue. Vele brieven zijn bewaard ge- bleven, vooral uit de tijd van Wilterdink, toen hij vanuit Dieren wekelijks aan zijn verloofde in Delden schreef. Ook zij schreef hem wekelijks terug. Uit deze brieven las de spreker een aantal zeer humoristische voorvallen voor, zoals de rondleiding van de koning door het park van het Hof te Dieren, het reizen per diligence en het bestuderen van de staats- begroting voorde baron, die lid van de Eerste Kamer was. De aanwezigen stelden deze voor- dracht zeer op prijs. Jan Hakstegen Secretaris van de Vereniging Vrienden van Twickel

pagina 20 winter 2004

Vereniging Vrienden van Twickel Fietstocht door Bentelo Foto: Gisela Bunge. Terwijl ik dit schrijf, jaagt de wind, na de eerste vorst, het blad door de tuin, het is guur en koud. Wat een verschil in het landschap met de fietstocht op 28 augustus. De weersvoorspellingen in het begin van de week beloofden niet veel goeds voor de komende dagen. Vrijdag nog overvloedige regen, op zaterdag kwam de zon te voorschijn en dat bleef ook zo op zondag. Het is leuk om mee te doen zeiden we tegen elkaar, maar .. wij kennen toch elke fietsroute al. Dat was dus niet het geval. Verwachtingsvol, in luchtige kleding, vertrokken wij vanaf de Mors. De wegen en paden waren goed begaanbaar en zelfs zodanig dat onze dochter Vera in haar zo geheten handbike, dit is een gewone rolstoel met een vijfde wiel er aan gekoppeld, zonder enige hulp mee reed. De zon liet zich van haar beste kant zien, de natuur was heerlijk fris en groen en een aangename temperatuur voltooide het menu voor een prachtige fietstocht. Wat wil je nog meer. We genoten van het Twickelse landschap, vonden het echter jammer dat het gebied langs de Bentelerheide sinds kort afgesloten is voor fietsers. Een stuk asfaltweg was het altematief. Onverwacht, op de Drekkersweg, werden wij door het bestuur verrast met Foto: Paul Kirch. een versnapering. Hier werd mij gevraagd een klein verslagje van deze, zoals wij stelden, “mooie tocht”, te schrijven. Na het oponthoud aan de Drekkersweg leidde de tocht via het Kobuspad, over een smal paadje tussen de weiden door, naar Bentelo. Dit stukje was bij ons niet zo bekend. Toen wij onlangs dit gedeelte nog eens overdeden bleek het pad verhard te zijn en ervoeren wij dit als een aangename verbetering. Via Bentelo kwamen wij weer terug op de Mors, voldaan en 24 kilometer meer op onze teller. De andere zeventig deelnemers zullen zeer zeker ook genoten hebben. Een welgemeend compliment aan de ‘fietscommissie’ is zeer zeker op zijn plaats. Paul F.J. Kirch Kasteeldag onder een stralende zon De Vrienden van Twickel werden, op vrijdag 10 September, door een stralende zon welkom geheten op het landgoed. De ‘ochtendvrienden’ waren op deze dag in groepen te gast in het huis tussen 11.00 en 12.45 uur en de ‘middagvrienden’ tussen 14.00 en 15.45 uur. De 397 vrienden, komende uit alle windstreken van ons land, keken weer hun ogen uit naar de rijke inventaris die achter de oude muren wordt gekoesterd. Via de vestibule bewogen de bezoekers zich als een lint door de eetzaal, zuidtoren, omloop, drostenkamer om even later van de indrukwekkende benedengalerij te genieten. Ook nu bleef menig bezoeker op de bel-etage nog even dromen bij de prachtige badkamer uit 1886, die voorzien is van allerlei technische snuijes uit die tijd. Via het trappenhuis ging het naar de bovengalerij waar menigeen genoot van een prachtig uitzicht op de vijverpartij in het park achter het kasteel. Twickel zal Twickel niet zijn om haar gasten ook een blik te gunnen in de oude en in de huidige keuken met daarbij het onderhuis waar de linnenmangel en een aantal persen uit de vroegere wasserij in het linker bouwhuis van een welverdiende mst genieten. Na het bezoek aan het kasteel, konden de vrienden nog nagenieten in de oranjerie onder het genot van een kopje koffie of thee met appelgebak. Tot 17.00 uur was er nog de mogelijkheid om, nog steeds onder een stralende zon, door het park te wandelen. De Vrienden van Twickel en hun gastheer, het Stichtingsbestuur van Twickel met haar medewerk(st)ers, kunnen terug zien op een meer dan geslaagde kasteeldag. Helmig Kleerebezem

pagina 18 herfst 2004

Vereniging Vrienden van Twickel Reactie op de structuurvisie Delden Op 7 juni 2004 is door de gemeente Hof van Twente de structuurvisie voor Delden ter inzage gelegd. Deze is door ons bestuur aandachtig bestudeerd en wij hebben daarop onze reactie naar de gemeente gezonden. Onze mening is tevens op de inspraakavond op 24 juni j.l. mondeling toe- gelicht. Wij willen hierbij onze zienswijze aan onze leden kenbaar maken: De Structuurvisie gaat over Delden en wie Delden zegt, zegt Twickel. Delden ligt daar middenin. Cultuurhistorie, natuur en landschap van het landgoed geven Delden zijn speciale karakter. Uit de Structuurvisie blijkt dat de gemeente in de toekomst woningbouw wil realiseren op’t Raesfelt, een Twickel- gebied. Hiertegen heeft onze vereniging grote bezwaren. Het bedoelde gebied ligt aan de rand van de Deldener Es, een van de bijzondere landschapselementen die aan Delden zijn speciale karakter geven. Bebouwing van’t Raesfelt zou een ernstige inbreuk zijn op dit karakter. Deze inbreuk is des te ernstiger wanneer men bedenkt dat de provincie heeft besloten om de rondweg om Delden aan te passen aan de status van provinciale weg (was oor- spronkelijk rijksweg). Dit houdt onder andere in het ver- smallen van de weg en het opheffen van de noordelijke lus van de afslag Delden Centrum. Met dit laatste wordt een groot deel van de es weer in zijn oorspronkelijke staat her- steld. Bebouwing van’t Raesfelt zou het effect van dit herstel weer teniet doen en is dus niet verenigbaar met het provinciale herstelplan. Dit herstelplan past overigens geheel binnen de beleidsnota Belvedere, die gaat over de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting. Naast bovengenoemd bezwaar moet bedacht worden dat ’t Raesfelt op basis van de Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden (IKAW), die is opgesteld door de Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek, een hoge tot middelhoge archeologische verwachting heeft, vanwege de aanwezigheid van een es. Men kan zich ook uit een ander oogpunt afvragen of bebouwing van ’t Raesfelt wel nodig of gewenst is. Na het uitvoeren van de huidige bouwplannen in Delden, dus exclusief ’t Raesfelt, zal de wachtlijst van Deldenaren die al jaren staan ingeschreven voor een bouwkavel of huurwoning sterk zijn geslonken, zo niet tot nul zijn gereduceerd. Daarbij moet bedacht worden dat uit recent onderzoek in Twente blijkt dat wachtlijsten voor bouwkavels of woningen veelal een groot aantal gegadigden bevatten die uiteindelijk geen potentiele eigen bouwers c.q. kopers/huurders blijken te zijn. Ook in Delden zou het netto aantal gegadigden wel eens aanmerkelijk lager kun- nen zijn dan de gemeentelijke wachtlijst aangeeft. Bovendien is niet Delden, maar Goor aangewezen als groeigemeente. In de visie is sprake van het mogelijk verplaatsen van een garagebedrijf en een aannemersbedrijf. Maar ook aan de Vossenbrinkweg staan diverse bedrijven waarvan verplaatsing naar het industrieterrein zou kunnen worden overwogen. Ook de mogelijke concentratie van sport- velden wordt in de visie aangeroerd, doch naar de verdere toekomst verschoven. Genoemde mogelijkheden zouden enig licht kunnen scheppen voor woningbouw in en bij het centrum. Wij zijn dan ook van mening dat alternatieve mogelijkheden nog onvoldoende zijn onderzocht. Wij vinden dathetplanomoptermijn Raesfelttebebouwen, moet worden geschrapt uit de Structuurvisie. Ten aanzien van een mogelijke uitbreiding van het bedrijventerrein Schneidersbos in westelijke richting merken wij op, dat dit niet alleen onnodig, maar ook ongewenstis. Betere benutting van het huidige bedrijven- complex en de invulling van leegstand zou te prefereren zijn. Bovendien is niet Delden, maar Goor juist aan ­ gewezen voor de ontwikkeling van nieuw bedrijven ­ terrein. Wij vinden dan ook dat in Delden geen uitbreiding van het bedrijventerrein moet plaats hebben. Jan Hakstegen secretaris Stichting kritisch over structuurvisie De Stichting Twickel geeft in haar reactie aan dat de structuurvisie erg stedelijk gericht is. De recent gereed gekomen Belvedere-studie die de relatie tussen Delden en Twickel zoveel mogelijk wil her- stellen, blijft bijna helemaal buiten beeld. De visie ontbeert een goede afweging waarbij de bijzonder hoge waarden van natuur en landschap rond Delden voldoende worden meegewogen. Dit gaat voorbij aan de verantwoordelijkheid die de gemeente ook op dit gebied heeft. De stichting heeft op zichzelf wel begrip voor het streven van de gemeente om de Deldense bevol- king op peil te houden maar dit hoeft naar haar mening niet te leiden tot het bebouwen van’t Raesfelt. Er zijn meerdere opties die nader onderzocht moeten worden. Nu lijkt het er op dat het bebouwen van’t Raesfelt tot doel wordt verheven. De stichting is in het geheel niet overtuigd van de noodzaak om het bedrijfsterrein langs het kanaal in de richting van de sluis uit te breiden. Het bestaande terrein wordt niet volledig benut en bovendien ligt het voor de hand verdere uitbreiding in deze gemeente te concentreren in Goor. A.H. Schimmelpenninck

pagina 17 lente 2004

Een onderdeel van de kasteelboerderij van Twickel De varkensfokkerij op de Dassehaar Twickel heeft vroeger zelf een boerderij geexploiteerd. Dit bedrijf werd uitgeoefend op de kasteelboerderij, de Goormeen in Azelo en de Dassehaar op de Deldeneresch. Er werden koeien, paarden en varkens gehouden en akkerbouw bedreven. Baron R.F van Heeckeren van Wassenaer had veel belangstelling voor de landbouw en wilde hierin een voorbeeldfunctie vervullen. Dit artikel gaat over de varkensfokkerij, die floreerde in de periode tussen 1914 en 1938. I n 1903 ontstonden serieuze ont- wikkelingsplannen voor de boer ­ derij van Twickel: er kwam een varkensfokstal op erve De Dassehaar op de Deldeneresch. Deze werd beroemd om het Veredeld Duits Landvarken en later ook om andere rassen. Na het overlijden van de baron in 1936, kwam het bedrijf in de pro- blemen door de uitbraak van varkens- pest in 1938. De fokkerij miste de baron als drijvende kracht en werd uit- eindelijk na bijna een halve eeuw van bestaan in 1940 opgeheven. Het laat- ste restant van dit varkensbedrijf is in 2002 afgebroken. Wat overblijft zijn herinneringen, de archiefstukken van Twickel, enkele foto’s en een demon- stratiefilm uit de jaren dertig, gemaakt door het Varkensstamboek. Henk Blekkenhorst, zoon van het voormalig bedrijfshoofd van de fokkerij, Willem Blekkenhorst, weet nog veel over de fokkerij en de omstandigheden te vertellen. Dashaars-Willem Pachtboerderij De Dassehaar werd in 1915 in eigen beheer genomen. De baron had bijzondere plannen hier- mee, namelijk varkens fokken. Henk Blekkenhorst, geboren in 1931 op de Dassehaar: “Twickel had nog geen ervaring met varkens. De varkens- houderij in Nederland bestond uit een paar varkentjes voor eigen gebmik. Er was nagenoeg niets bekend over de fokkerij. In de periode 1910-1920 zijn hier verschillende Engelsen geweest voor het bouwen van de stallen. Van hen komt het woord ‘cavy’, zoals wij de kraamstal voor de zeugen noem- den”. Willem was als jongen voerman. Het hoofdgebouw van de varkensfokkerij. Fotocollectie: H. Blekkenhorst, ca. 1930. Toen de baron in 1914 begon met de bouw, was hij als 16-jarige hierbij betrokken. “De varkensfokkerij bestond uit een hoofdgebouw van ongeveer 10 bij 13 meter met drie vleugels: het zogenaamde ‘vliegtuig- model’. Op de verdieping boven het hoofdgebouw werd het meel opgesla- gen en er was een klein kantoortje. Het gebouw stond op een perceel zwarte esgrond van ongeveer twee hectare, met een boomgaard. Achter de eiken- wal lagen nog twee varkensketen op een afgerasterd perceel van vijf hectare ‘wilde grond’ met velddennen, berken en heidegrond. Hier liepen in de zomer de opfokvarkens en pas gedek- te zeugen”. In een aankondiging van november 1915 wordt de Twickelse varkensfok ­ kerij ‘Het Varkensstamboek Ambt Delden’ genoemd waar ‘Vereedelde Duitsche Landvarkens’ gefokt wor- den. Er waren toen 110 fokvarkens. Het Veredeld Duits Landvarken zou uitmunten in ‘gehardheid’, groei en gezondheid. De leiding over de Twickelboerderijen was in handen van de heer De Boer. Henk Blekkenhorst: “In 1920, toen een aantal verzorgers van de varkens ziek was, werd aan mijn vader gevraagd om de varkens te verzorgen. Hij heeft dit toen zes weken gedaan en had er aardigheid in. Er werd gevraagd of hij niet wilde blijven. Zo kwamen mijn ouders op de Dassehaar te wonen. Na een paar jaar werd mijn vader hoofd van de varkensfokkerij. Hij werd daarom Dashaars-Willem genoemd. Hij bracht verschillende veranderingen aan in de varkensschu- ren, zoals een plafond om het stalkli- maat te verbeteren”. De varkens werden gevoerd met een mengsel van aardappelen, erwten- meel, vismeel, gerstemeel, ondermelk en mangelwortels, zoals beschreven

pagina 6 winter 2003

Duidelijkheid is van belang voor de bezoekers aan het landgoed maar ook voor de toezichthouders die belast zijn met de controle op de naleving. De komende tijd zullen zij extra alert zijn. Voor de meeste overtredingen geldt een boete van 57 euro. Voor nadere informatie kunt u zich wenden tot de land- goedwinkel, telefoon 074 – 376 1020 of info@twickel.nl A.H. Schimmelpenninck, rentmeester Vereniging Vrienden van Twickel Rijtuigen van Twickel Op woensdag 19 november vond in cafe-restaurant ‘t Hoogspel een dialezing plaats over het onderwerp van Twickel’. Als spreker trad Erik Eshuis uit Reutum naar voren, een groot kenner op dit gebied. Hij bracht het onderwerp op boeiende wijze. Met een aantal leuke anekdotes kreeg hij ook de lachers op zijn hand. Tijdens de lezing bleek steeds duidelijker, dat de rijtuig- inventaris van kasteel Twickel niet alleen uniek genoemd mag worden, omdat er zoveel bewaard is gebleven, maar ook vanwege de prima staat, waarin de rijtuigen heden ten dage nog verkeren. Perfecte kwaliteit stond bij de aanko- pen voorop en aan het onderhoud werd steeds veel aan- dacht besteed. De aanwezigen konden genieten van prach- tige dia’s waarop naast de diverse rijtuigen, ook verschillende geuniformeerde koetsiers en alle mogelijke reisaccessoires waren afgebeeld. Kortom het was een interessante avond, die door het publiek zeer op prijs werd gesteld. Gerrit Aalderink De omnibus van Twickel tijdens de manifestatie Twickel op Reis. Foto: V Rieschke.

pagina 26 herfst 2003

Blikseminslag In het begin van de zomer werden we opgeschrikt door blikseminslag in een monumentale beuk in het park, niet ver van de Eikelschuur. Dit betekende niet alleen het einde van de beuk waarvan de bast ontploft leek te zijn. Ook was er een forse schade aan electronische apparatuur in de landgoedwinkel en zelfs in het kasteel. De getroffen beuk. Foto: A.H. Schimmelpenninck. Aanbieding Hoftheater Het mobiele Hoftheater. Foto: A.H. Schimmelpenninck. Op 21 juni werd het nieuwe mobiele podium in gebruik genomen. Dit gebeurde ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Stichting Twickel. Op deze prachtige avond werden alle bewoners van de landgoederen van de stichting en vele relaties uitgenodigd voor een muziekuit- voering in het park vlakbij het kasteel. Het bekende gezel- schap Combattimento Consort speelde onder andere muziek van Unico van Wassenaer, een van de vroegere bewoners van Twickel. Tijdens deze feestelijke bijeenkomst droeg voorzitter Krudop het zogenaamde Hoftheater over aan de burge- meester van de gemeente Hof van Twente, mevrouw Bijleveld. Het mobiele podium dat dankzij fmanciele steun van verschillende sponsors tot stand kwam, komt daarmee ter beschikking van de hele gemeente. Collega stichtingen Eveneens ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van de Stichting Twickel vondop 15 augustuseen bijeenkomst plaats waarvoor vertegenwoordigers van elf andere land- goedstichtingen waren uitgenodigd. Tijdens de informele kennisuitwisseling kwamen enkele thema’s aan de orde die bij de meeste stichtingen actueel zijn. Zo kwamen ter sprake de ruimtelijke ordening en in het bijzonder de bedreiging van landgoederen door verstedelijking en de toekomst van de agrarische sector in fraaie maar voor de boer onpraktische landschappen. A.H. Schimmelpenninck Vereniging Vrienden van Twickel Bezoek aan het hof Espelo Op 31 augustus brachten 94 leden van de Vereniging Vrienden van Twickel een bezoek aan het Hof Espelo, dat in handen is van Landschap Overijssel. Het eerste uur verzorgde de heer Van Oostindie een lezing over de historic, de flora en de fauna van het landgoed. Hij vertoonde daarbij prachtige dia’s, die door hem zelf waren gemaakt. Vervolgens gingen we naar het Natuurinformatiecentrum in het verbouwde Koetshuis van Hof Espelo. Daarna werd de groep gesplitst in vier kleinere groepen, die onder leiding van deskundige gidsen een wandeling van anderhalf uur over het prachtige landgoed hebben gemaakt. We konden daarbij met eigen ogen aanschouwen wat de heer Van Oostindie tijdens zijn lezing had verteld. Zo werden bijvoorbeeld op het (enkele jaren geleden geplagde) heideveld weer de gentiaanklokjes en zonne- dauw aanschouwd. Een bijzonderheid was nog, dat een van onze leden, de heer Kerkhoff, voor alle deelnemers een oude kaart van het landgoed uit 1729 ter beschikking had gesteld. De deelnemers van de excursie ontvingen elk een exemplaar van deze kaart. De middag werd door alle aanwezigen zeer gewaar- deerd.

pagina 16 zomer 2003

De tuin sluit aan op het terrasgedeelte in de rotstuin. Foto: M. Hermanussen. onder meer het schaduwkruiskruid, de bosooievaarsbek, kleine maagdenpalm, maarts viooltje en gevlekte arons- kelk. Verspreid komen daarnaast nog bosanemonen en bos-vergeet-me-nietjes voor. In een stuk met halfschaduw en middagzon komen we de gele monnikskap, breed longkruid, echte sleutelbloem en boswederik tegen. Verspreid groeit het sneeuwklokje, de winterakoniet en de sterhyacint. In de schaduw van de taxus en de rododen- drons groeien onder meer de grote kattenstaart, de over- blijvende ossentong en de wrangwortel. Een stukje grand met middag- en avondzon herbergt tenslotte de lange ere- prijs, de muizenoor, het vlasbekje, de veldsalie, de pink- sterbloem en wildemanskruid. Wieden te zien. Stinsenflora is plantengroei die men aantreft bij voormalige stinsen, oude boerderijen, op kerkhoven en in tuinen van oude pastorieen of landgoederen. Schaduw In de tuin zijn verschillende vakken te onderscheiden. Hierin zijn planten gezet, bollen gepoot en zaad gezaaid die karakteristiek zijn voor Oost Nederland. Het zijn voor- namelijk bosplanten van het eiken-haagbeukenbos. In de schaduw van de taxusboom zijn vooral planten gegroe- peerd die een beperkte lichtbehoefte kennen. Hier staan Het wieden in een dergelijke wilde plantentuin met inheemse planten luistert uiterst nauw. “Feitelijk kunnen er alleen vrijwilligers die veel van inheemse planten weten, met de hand wieden. Schoffelen mag alleen wan- neer bekend is waar de bollen en knollen zich bevinden. Zelfs dan overleven niet alle planten een dergelijke wied- beurt. En voor de echte liefhebber ontbreekt er natuurlijk altijd nog dat ene bijzondere plantje. Maar goed, er moet ook nog wat te wensen overblijven”, vertelt een enthousiaste Hans Hondebrink. Maarten Hermanussen De tocht leidde langs de Noordmolen. Foto: H. From. Fietstocht voor doorzetters Op zondag 27 april werd de jaarlijkse fietstocht voor de leden van de Vereniging Vrienden van Twickel gehouden. Er hadden zich 124 deelnemers aangemeld. doch helaas werd een lange periode met prachtig weer juist op die dag afgesloten met lagere temperaturen en vooral veel regenbuien. Toch heeft nog een veertigtal leden zich niet laten afschrikken en de tocht uitgere- den. De route ging dit keer langs de Noordmolen, Dubbelink, door Azelo en langs Buren. Onderweg werd ook aan de inwendige mens gedacht door het verstrekken van drinken en een koek. De enthousiaste deelnemers wisten de uitgezette route door dit prachti- ge Twickelgebied zeer te waarderen.

pagina 23 lente 2003

website: www.twickel.nl Agenda Actuele informatie is te vinden op de De geiten van de Wolverlei Foto: J. Mulder 11 en 12 april Voorjaars Winkel Weekend in en rond de landgoedwinkel van Twickel. Zoals elk voorjaar brengt ook dit voorjaar ons weer nieuw groen, nieuw leven en nieuwe inspiratie. In de landgoedwinkel is dat dan ook duidelijk te merken. De geiten van de Wolverlei hebben allemaal gelammerd. Een feest in de stal en met als gevolg dat er voor onze klanten weer verse geitenkaas is. Het zelfde geldt natuurlijk voor de schapenkaas van de Schapen- weelde. Ook zijn er volop eieren. Verder is er een ruime sortering zaden van de Kruidhoek. Door vrijwilligers wordt weer het bindwerk verzorgd waarbij de buxus de hoofdrol speelt. Voor de kinderen zijn er palmpaasstokken en zonnebloemplantjes. Andere vrijwilligers hebben zich ingezet om van alles te bakken. Laat iedereen in deze dagen de lente komen voelen, ruiken en proeven bij de landgoedwinkel. die opent om ll.OOuuren sluitom 17.00 uur. 27 april Fietstocht over het landgoed Twickel voor de leden van de Vereniging Vrienden van Twickel. We starten om 13.30 bij de parkeerplaats tegenover de landgoedwinkel. De leden ontvangen nog nader bericht. 1 mei De tuinen en het park van Twickel gaan weer open op donderdag 1 mei. Ditjaar duurt het tuinseizoen tot 1 november. 17 mei De jaarlijkse Twickeldag van de Vereniging Vrienden van Twickel voert ditjaar naar Hof te Dieren en Middachten. Meer informatie staat elders in dit blad. Bovendien krijgen de leden nog nader bericht. 28 mei Opening van de theeschenkerij in de oranjerie. De theeschenkerij gaat iets later open dan de tuinen, omdat de citrus collectie eerst de IJsheiligen moet afwachten voordat zij naar buiten kan. Jaarkaart Tuinen Deze kaart geeft de eigenaar de gelegenheid om het hele seizoen in en uit te lopen tijdens de open- gestelde uren. Ook tijdens evenementen bent u welkom. Als tijdens deze gelegenheden de prijs is aange- past, betaalt u alleen de meerprijs. Nu de tuinen sinds vorig jaar ook op zaterdag geopend zijn, is er dus ook een mogelijkheid om in het weekend te komen. De prijs van een jaarkaart bedraagt 15 euro en daarvoor bent u dan het hele tuinseizoen onze gast. De kaart is te koop bij de landgoedwinkel aan de Twickelerlaan bij de ingang van de tuinen. Buiten het seizoen is de landgoedwinkel ge ­ opend op woensdag, vrijdag en zaterdag. Tijdens het seizoen lopen de openingstijden parallel aan die van de tuinen; dus van dinsdag tot en met zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur.

pagina 19 lente 2003

m H t M Carel George van WassenaerObdam. Portretdoor J. Palthe, 1765. Foto: HuisarchiefTwickel. plein een toenemend aantal mannen te verzamelen, die zich met stokken hebben bewapend. Tegen 2 uur is de menigte aangegroeid tot zeker 400 man, zo schatten de regenten, waar- onder velen uit andere dorpen, maar ook ‘vele van onze geschikste inge- zetenen die door die ruwe gemeente genoodzaakt waren met hun [mee] te gaan’. Het is duidelijk dat het samen- gedromde volk grote bezwaren heeft tegen zowel de loting als de wapen- oefening, dat sommigen ruim hebben ingenomen en ook leidt het geen twijfel waar, politiek gezien, hun sympathie ligt: ‘Gerrit van Beeveren is dronken zijnde na Huys gebragt door zijn zuster en nog een vrouws- persoon roepende hij gestadig Oranje boven’ en ‘Dirk Mulder jr. heeft dronken zijnde met zwaare vloeken en ‘t opsteeken van zijn vuyst be- dreigingen teegen ‘t huys van den Bailliuw gedaan, is daar in door Kees Jan verhinderd, en heeft insgelijks Oranje boven geroepen’ De regenten blazen de loting af, waarop de menigte reageert met een ‘eenparig geschreeuw van ‘Hoezee’ onder ‘t zwaayen van de hoeden’ en ‘terstond allengskens zijn begonnen te vertrekken’. De regenten zijn opge- lucht, daarbij ‘god dankende dat zulks zonder verdere onheilen is afgeloo- pen’. Maar een nasleep zou het nog wel hebben: de baljuw zal een grondig onderzoek instellen om te achterhalen wie de belangrijkste opstokers zijn geweest. Spijt Berouw komt na de zonde. Zo was het ook na het oproer van 25 januari 1785. Carel George van Wassenaer Obdam had alle reden zich zorgen te maken over de gevolgen voor zijn onderdanen. A1 snel had hij daarom het plan bedacht om de ingezetenen van Wassenaar een request te laten richten aan ‘onze Wettige Hooge Overheid de Heeren Staaten’ om hen ‘voor alle kwade gevolgen te be- vrijden’. In dat request zouden zij ‘ootmoedig hun misdaad van onge- hoorzaamheid’ moeten erkennen en ‘deswegens vergeeving’ moeten vragen. Als bemiddelaar voor de uitvoering van dit plan wordt de pastoor inge- schakeld, aan wie de graaf vier namen noemt van vermeende ‘berokkenaars en aanstokers’, onder wie Jan van der Mark. Als de pastoor het viertal voor een gesprek uitnodigt, zeggen er drie zich onschuldig te achten en nummer vier, Jan van der Mark, komt niet opdagen. Na enkele dagen blijkt een van de drie zich te hebben bedacht op het verzoek van de graaf in te gaan omdat, zo zegt hij, als hij zou rond- gaan om het request te doen tekenen, hij ‘geen dag van zijn leeven zig konde verzekeren’ en ‘dat zijn huis onder den voet zoude gehaald worden Amnestie Dat het genoemde viertal het toch een tikkeltje benauwd heeft gekregen kan worden afgeleid uit het feit dat zij zich op 12 maart bij de baljuw komen aanmelden om ‘vrijwillig te exer- ceeren’, omdat zij – heimelijk – hoop- ten dat ‘zulks tot hunne ontlasting zoude konnen strekken’. Maar ver- moedelijk voelden niet alleen zij zich ongemakkelijk, want uiteindelijk komt de graaf toch tot het door hem gewenste resultaat. Dat blijkt uit de publicatie van de Staten van Holland van 9 juni 1785. Hierin wordt vermeld dat Carel George van Wassenaer Obdam, als baanderheer van Wassenaar en Zuidwijk, een request van een groot aantal ingezetenen heeft ontvangen om bij de Staten te willen bepleiten, hen het gebeurde van 25 januari 1785 te vergeven. Aan de inge ­ zetenen wordt een algemene amnestie verleend, ‘met uitzondering van Jan van van der Mark, [en] Jan Landweer, tuinman op Hoogwoude, en verders die geene welke de hoofdoorzaken en aller voomaamste instigateurs zijn geweest van ‘t geene ten voorszegde dage [25 jan.] is voorgevalllen’. Eerstgenoemde is dan al gedetineerd in de Gevangenpoort in Den Haag; Landweer blijkt later te zijn ver- bannen voor altoos en ‘met pak en zak’tezijn ‘heengegaan’. Marry Niphuis-Nell Bron: Gemeentearchief Wassenaar, M. van Bussel-Eijlanderen R.C. Hoi, Invert laris van de oude archieven (tot 1895) van de gemeente Wassenaar. Wassenaar, 1977. inv.nrs 9 en 681.