Pagina 20 winter 2017

Bouwhuis Nettelhorst

krijgt meer karakter

Nog een paar maanden en dan krijgt het linkergedeelte van het bouwhuis van landgoed Nettelhorst weer bewoners. Ze nemen hun intrek in een pand dat ruim een jaar leeg stond, maar in opdracht van de Stichting Twickel grondig wordt gerenoveerd.

Het bouwhuis fungeerde vroeger als bijgebouw van het kasteel Nettelhorst. In 1834 kwam
dit kasteel in de gelijknamige buurtschap nabij Lochem in

het bezit van J.D.C. baron van

Heeckeren van Wassenaer, heer van Twickel. Opmerkelijk genoeg heeft hij zelf nooit in het kasteel gewoond. Ook familieleden kozen ervoor elders

te resideren. In 1875, het jaar waarin J.D.C Van Heeckeren overleed, werd besloten het in verval geraakte huis af te breken en de bruikbare onderdelen te verkopen. De toren bleef aanvankelijk op aandrang van monumentenbeschermers

maar stortte in 1884 in tijdens een storm. Vandaag de dag
is alleen een met klimop overwoekerde muur van de ruïne bewaard gebleven. In de schaduw daarvan herinneren het bouwhuis, het voorplein, de eikenlanen en slotgrachten aan lang vervlogen tijden.

Het bouwhuis is in de tachtiger jaren van de vorige eeuw al een keer grondig gerenoveerd. Toen werden er onder andere een douche, slaapkamer en ingangsportaal aangebracht. Het dak is in 2012 voorzien van een nieuw dakbeschot. Sinds vorig jaar staat het leeg en dat was voor Twickel het moment om opnieuw een grondige restauratie uit te voeren. Die opknap- beurt geeft het pand weer meer van zijn oude karakter terug,

‘Verkoop voor afbraak’

Het huis Nettelhorst enkele dagen voordat het
in 1875 werd afgebroken. Via een advertentie in
de Zutphense Courant werd een ‘verkoop voor afbraak’ aangekondigd, dat wil zeggen dat bruikbare onderdelen te koop werden aangeboden. Veel zaken bleven in handen van Twickel. De betimmeringen, het portret van Walraven baron Van Heeckeren van Nettelhorst (1643-1701) en het leren kamerbehang werden verwerkt in het interieur van het kasteel in Delden.

Het torenuurwerk, dat is opgeknapt in 1996,
staat nu in de rentmeesterij van Twickel terwijl
de bijbehorende luidklok zich schuil houdt op een zolder in de bouwhuizen op het kasteelplein. De wapenstenen boven de ingang vonden ook hun weg naar Delden. De onderdelen van het alliantiewapen Van Heeckeren-Van Lintelo liggen anno 2017 nog geduldig in een bouwdepot te wachten op betere dagen. Voor wie het nog niet wist: op Twickel wordt alles bewaard. (AB)

Pagina 5 najaar 2017

Historische roman

Twickel speelt een belangrijke rol in een nieuwe historische roman ‘Als ik voor de lopen sta’ van Frans Hendriksen
uit Tubbergen. Het levensverhaal van de omgekomen verzetsstrijder Toon Haselbekke staat centraal. Hij wordt door de nazi’s geëxecuteerd, maar zijn lichaam wordt nooit

gevonden. Zijn vader gaat na de oorlog in de bossen van Twickel op zoek naar
het stoffelijk overschot.

“Dit deel en eigenlijk 90
procent van het verhaal
is gebaseerd op een
waargebeurde gebeurtenis”, 5 zegt Hendriksen. Het feit dat

de schrijver ook de barones een rol geeft in de roman is geromantiseerd.
Het boek verschijnt in oktober. Leden van de Vrienden van Twickel kunnen het met 2 euro korting kopen

 

Oranje Nassau.
Voorzitter Maurits van den Wall Bake van de Stichting Twickel prees de vertrekkend rentmeester voor zijn werk gedurende de afgelopen 33 jaar. De vernieuwing van het landgoed en het aanhalen van de band met de omgeving, werden als belangrijke verdiensten vermeld.
Een vertegenwoordiging van bestuur en activiteiten- commissie van de Vrienden van Twickel overhandigde hem als dank voor de goede samenwerking twee boeke

Ridder Albert Schimmelpenninck

Tijdens zijn afscheid als rentmeester is Albert Schimmelpenninck koninklijk onderscheiden en benoemd

tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau.

Voorzitter Maurits van den Wall Bake van de Stichting Twickel prees de vertrekkend rentmeester voor zijn werk gedurende de afgelopen 33 jaar. De vernieuwing van het landgoed en het aanhalen van de band met de omgeving, werden als belangrijke verdiensten vermeld.
Een vertegenwoordiging van bestuur en activiteiten- commissie van de Vrienden van Twickel overhandigde hem als dank voor de goede samenwerking twee boeken.

 

Renovatie bouwhuis Nettelhorst

Op landgoed Nettelhorst bij Lochem wordt de komende maanden het linker woongedeelte van het bouwhuis inwendig gerenoveerd. Het bouwhuis staat sinds een jaar leeg, nadat het daarvoor enkele decennia werd bewoond door de familie Hendriks. Bij de restauratiewerkzaamheden worden onder meer oude balkenlagen zichtbaar en een dichtgemetselde deur weer toegankelijk gemaakt.

Het bouwhuis herinnert aan de periode dat de Van Heeckerens in het huis Nettelhorst resideerden. Van het in 1875 afgebroken kasteel is alleen nog een muur over, onttrokken aan het
zicht door klimop. In een volgend Twickelblad meer over de renovatie/restauratie van Nettelhorst.

 

Twickel van binnenuit

Museum Hengelo heeft een cursus ‘Twickel van binnenuit’ opgezet. Op vier verschillende dagdelen in oktober en november wordt informatie gegeven over het kasteel, de adellijke bewoners, het beheer van het landgoed en het landschap & park. Gastdocenten zijn archivaris Aafke Brunt, historicus Jan Haverkate, kasteelbewoner Roderik zu Castell en oud-rentmeester Albert Schimmelpenninck. De cursus, vooral bedoeld voor mensen met een grote interesse in regionale geschiedenis, wordt afgesloten met een excursie naar het landgoed. De kosten bedragen € 96,= p.p, inclusief cursusboek. Aanmelden via administratie@museumhengelo.nl.

Twickelbulletin pagina 9 20-4 1985

Het voormalig Huis te Nettelhorst, bij Lochem, en zijn bewoners Wie van Lochem uit den grintweg op Diepenheim een twintig mi- nuten gaans gevolgd heeft, en dan den grintweg inslaat op Geesteren en Borculo, die er zuidelijk van uitloopt, komt welhaast in een streek, waar sommige slooten breed zijn als de grachten om een oud kasteel. Ook is er de weg aan weerskanten met hooge boomen bezet, terwijl sommige landwegen, die er van uitgaan, statige lanen zijn. De boer- derijen daar in de buurt hebben een welvarend aanzien en zijn blijk- baar uit een ruime beurs gebouwd. Akkerlanden en weiden zijn er goed onderhouden. Alles wijst er op, dat hier ergens een aanzien- lijke huizinge moet staan of gestaan hebben. Welhaast komen we nu bij een kruispunt van lanen, vanwaar een andere vaste weg op Lochem uitloopt. Aan de overzijde van een breede gracht staan twee prachtige bruine beuken op eenigen afstand van elkander, als ware hier de ingang eener statige oprijlaan, die naar’t een of ander kasteel voerde, welke boomen uit een gevoel van pi&teit gespaard werden, toen de laan zelf tegelijk met het trotsche gebouw er achter gesloopt werd. ’t Huis te Nettelhorst is niet het eenige, dat hier in de buurt ge ­ sloopt werd. ^ De drie oude havezaten Langel, Diepenbroek en Kersenberg, die zich aan den Berkelzoom verhieven, verdwenen sinds lang. De gronden, er toe behoorend, werden met die van de Cloeze vereenigd. Het huis van’t landhuis de Heest, aan de overzijde van de Berkel, is geheel gemoderniseerd en heeft niets opmerkelijks meer. Niettemin is en blijft het een merkwaardig geslacht, waaruit de be ­ woners van’t kasteel het Nettelhorst afstamden. In de Groote- of Sint Walburgskerk te Zutphen vindt men naast de Librije een fraaie witmarmeren graftombe, door een ijzeren hek om- geven. Ze is gewijd aan en voorzien van de borstbeelden van Ever- hard van Heeckeren, Heer van Nettelhorst, landdrost van de graaf- schap Zutphen, enz., enz. en van zijn echtgenoote Maria van Torek. Hij stierf in 1680. Zij tien jaar later. Twee schreiende kinderen zijn erop voorgesteld met omgekeerde en uitgebluschte toortsen. Ver- der ziet men er een feniks, uit zijn asch verrijzend. Op de lijst erboven staat een vaas met aan weerszijden een doods- hoofd. ”De deugd leeft na den dood” staat er op vermeld in deftig latijn, 16 wapenkwartieren tooien den rand en aan weerszijden daarvan leest men de vermanende woorden: ’’Wandelaar, sta stil!”

Twickelbulletin pagina 8 1 1990

Twickel! eoi Me4£e!ftors4 Van het vroegere uitgebreide Twickelbezit maakten meerdere schrij- vers in het verleden melding. Over Nettelhorst als onderdeel daarvan leverden o.a. Harry Wonnink (1)en R.W.A.M. Cleverens (2) een bijdra ­ ge van recente datum nog. Een reis van de Vereniging ’’Vrienden van Twickel” langs de diverse bezittingen in het recente verleden, bracht de deelnemers bij de schamele resten van wat vroeger kasteel Nettel ­ horst was. Van de eens zo bekende Havezathe Nettelhorst, in de buurtschap van dezelfde naam, onder de gemeente Lochem en liggend aan de weg van Lochem naar Borculo is niet veel meer over dan enkele muurres- ten. Een door grachten omgeven buitenplaats, waarop een fraai ge- restaureerd ’’bouwhuis” staat, verraadt de glorie van het verleden. Het kasteel ging door verkoop in 1834 over in handen van de toenma- lige Heer van Twickel, baron J.D.C. van Heeckeren (1809-1875). We- gens gebrek aan bewoning raakte het kasteel in verval en in 1875 werd het afgebroken. Een gedeelte ervan bleef als ruTne bewaard voor het nageslacht (3). Resten van het kasteel werden na de afbraak overge- bracht naar Twickel. Een uit Nettelhorst afkomstige schoorsteenman- tel siert er de grote eetzaal. Kunstig houtsnijwerk verraadt de hand van de meester, die, waarschijnlijk in 1760, toen kasteel Nettelhorst werd verbouwd, daarin zijn ongelooflijk vakmanschap heeft gelegd. In deze schoorsteenmantel is opgenomen het portret van Walraven van Heeckeren (1643-1701), destijds Heer van Nettelhorst, Landdrost van de Graafschap Zutphen, gecommitteerde ter Staten-Generaal, hoofdschout van de stad en meyerij van ’s-Hertogenbosch, gezant in Zweden en aan onderscheiden Duitse hoven (4). Dit portret legt de verbinding van de laatste bewoners van Twickel, de Van Heeckerens, met die van Nettelhorst uit dezelfde stam. Sterker nog, mogen we De Haas (5) geloven, het is als een eerbetoon aan het stamhuis van alle Van Heeckerens nadien. Walraven stamde uit, wat Simon Schama noemt, een der ’’grote dy- nastieen…de Friese Aylva’s of de Gelderse familie Van Heeckeren van Enghuizen” (6), welke laatste tak eveneens zijn oorsprong heeft in Nettelhorst. Walravens voorouders waren sinds 1509 beleend met Nettelhorst, een leen ’’ten Zutphensen regte” (7). Het kasteel zelf dateert van nog aanzienlijk vroegere datum. Tenminste vanaf het begin van de 13e eeuw werd het bewoond door een adellijke familie, die de naam van deze havezathe droeg. Walraven van Heeckeren, in successie met Nettelhorst beleend, was genoemd naar zijn grootvader (1576-1645), die in het eerste kwart van de 17e eeuw het landgoed uitbreidde door aankoop van steeds

Twickelbulletin pagina 18 3 1988

Verslag Twickeldag 24 September 1988 De Twickeldag van 1988 was gewijd aan het bezoek van Nettelhorst bij Lochem, het hof te Dieren – beide bezittingen van Twickel – en aan het kasteel Middachten. leder van ons kent de landerijen van Twickel rondom het kasteel in Delden, die onder het beheer staan van de Stichting Twickel. Er zijn evenwel ook bezittingen elders in Nederland en Duitsland gelegen. Een deel van deze bezittingen was het doel in het morgenprogramma. Bij winderig maar nog droog weer werd er een stop gehouden bij Nettelhorst, ten noorden van Zwiep en het riviertje de Berkel. Het is een landgoed van 111 HA. metdrieboerderijen,een paareikenlanen, een prachtig gerestaureerd bouwhuis en de mine van het oorspron- kelijke kasteel. Van het kasteel zelf is nog maar een schamele rest over, begroeid met grote klimop planten, die er een schilderachtig geheel van maken. Met een beetje fantasie kan men zich voorstellen, dat er een kasteel heeft gestaan, ongeveer zo groot als Kasteel Weldam te Goor met een voorplein bruggen en bouwhuizen. De resten van de grachten zijn ook nog goed te zien. Nettelhorst werd reeds beschreven in 1379 en het is bewoond ge- weest tot ongeveer 1830. Verschillende van de van Heeckerens heb- ben relaties gehad met dit kasteel. Toen het huis niet meer bewoond werd, raakte het in verval in in 1875 werd het grotendeels gesloopt. Het hout dat vrij kwam werd gebruikt

Twickelbulletin pagina 14 3 1988

lets over de buitenbezittingen van Twickel Tijdens de Twickeldag heeft de rentmeester een aantal bijzon- derheden verteld over de bezit- tingen van Twickel in Gelderland. Om dat ook voor de niet-aanwe- zigen kort samen te kunnen vat- ten, heeft de redactie een ge- sprek met de heer Schimmel- penninck gehad over deze mate- rie. Over de Nettelhorst hebben we al eens een bijdrage opgeno- men. Een nogal gewelddadig stukje was dat. Wie daar zo staat bij de ruïnes kan zich dat nog moeilijk voorstellen. Wei, deze brokstukken van het verleden zullen zo blijven liggen, zoals u ze gezien hebt. Er zijn geen plannen er nog ooit weer een huis van te maken. Het enige wat in de nabije toekomst staat te gebeuren is het schonen van de grachten. Dat betekent, dat ze weer behoorlijk water zullen gaan bevatten en dat is van be- lang voor het omringende bos. Als begeleidend verschijn- sel mogen we dan natuurlijk ook een veranderende dierenwereld verwachten. Open water trekt watervogels. Het H uis te Dieren was na de oor- log verdwenen. De Barones had plannen om op dezelfde plaats een rusthuis te bouwen. Het zou ingericht worden voor adellijke oude dames. Deze ideeen heb ­ ben ook een uitwerking gekre- gen. Er waren zelfs al plannen gemaakt voor een uitgifte van de grond in erfpacht. Helaas voor de dames, de ont- wikkelaar ging failliet. En dus ligt heter nog netzo bij. De Stichting loopt met gedach- ten om op de plaats van het Huis een appartement te bouwen van 10 of 12 wooneenheden. Deze eenheden zouden dan verkocht kunnen worden. Van een derge- lijke opzet zou stellig een goede invloed uit gaan op de omgeving. Het park blijft dan wel onder Twickel, zodat ook dat goed on- derhouden kan blijven. Zoals ge- zegd, het zijn nog maar gedach- ten. Tot een concrete uitwerking moet nog besloten worden. Bij het gebied van Dieren beho- ren nog een vrij groot aantal hec ­ tares bouwland en uiterwaard. Omdat een deel daarvan on ­ der de Relatienota valt, is het voortbestaan in de huidige vorm wel vrij zeker. Een ander deel valt onder het regiem van een Water- wingebied. Ook dat legt beper- kingen op aan de gebruiker. Een reele bedreiging vormen de plannen tot het doortrekken van de autosnelweg. Aardig was het te horen, dat de vroegere bosbaas Van Voorst nog onder de baron heeft ge- diend. Het zou leuk zijn eens met zo’n man te praten over zijn her- inneringen. Wie komt daar nog eens in de buurt? Ook vertelde de rentmeester, dat in Dieren nog na de oorlog drui- ven werden verbouwd, die met de trein naar Twickel werden ge- zonden.

pagina 14 voorjaar 2014

Nieuwe stal op prehistorische grond Melkveehouders investeren in nieuwe stallen. Oude stallen, veelal gebouwd in de jaren zeventig, zijn verouderd en door de afschaffing van het melkquotum groeit de veestapel. In de buurtschap Nettelhorst bouwden melkveehouders Teun en Henk Lubberdink een nieuwe stal. Al had dit vanwege de aanwezigheid van resten van een oude nederzetting heel wat voeten in de aarde. Ogenschijnlijk vol enthousiasme bewegen de koeien zich door de stallen van het melkveebedrijf aan de Wengersteeg, net buiten Lochem. Pas naast de oude stal is een nieuw onderkomen gebouwd en via een gang kunnen de beesten van de ene naar de andere stal lopen. "De koeien hebben duidelijk een voorkeur voor het nieuwe gedeelte”, zegt Henk Lubberdink. De kunststoffen bodem in het nieuwe on ­ derkomen is niet alleen zacht maar 00k nog eens glad zodat de beesten die het op een rennen zetten, nog een paar meter doorglijden op de hoeven. Als er een beest met zijn kop hard tot stilstand komt tegen het ijzeren hekwerk hou je als bezoeker even je hart vast, maar het dier loopt weg alsof er niets aan de hand is. Familiebedrijf Het melkveehoudersbedrijf Lubberdink in Lochem is een familiebedrijf dat door de opa van de broers Henk (60) en Teun (52) is gesticht. De twee families vormen nu samen een maatschap. Henk is volgens eigen zeggen meer de “koeienman”, die alles weet over de fok terwijl Teun zich meer bezig houdt met de machines en al- gemene bedrijfsvoering. Het is de bedoe- ling dat Joris, de 21-jarige zoon van Teun en Rita Lubberdink, het bedrijf op termijn voortzet. Het melkveebedrijf telt momen- teel 100 stuks melkvee en 70 stuks jongvee. Het voer wordt betrokken van het eigen land. In totaal beschikt de maatschap over ruim veertig hectare weidegrond, waarvan 28 ha wordt gepacht van Twickel. De grond onder de nieuwe stal is laag voor laag afgegraven. De nieuwe stal is gebouwd op de groei, maar geeft de huidige veestapel nu al meer de ruimte. “In de oude stal was het vrij vol, waardoor sommige dieren wat in de ver- drukking konden komen”, licht Henk toe. In de nieuwe stal zijn de boxen groter, de looppaden breder en is 00k op andere punten de stal diervriendelijk ingericht. ““Het zit’m 00k in de lucht en het licht”, zegt Henk. De stal voldoet aan de Maatlat Duurzame Veehouderij. Opvallend is dat de gevels aan de voor- en achterzijde zijn voorzien van een driehoekig dakvlak, de zo- geheten wolfskap. Dit is gedaan op initia- tief van de Stichting Twickel, die agrarische gebouwen zoveel mogelijk wil inpassen in het landschap. De gevel is hierdoor minder imposant en meer in harmonie met de om- geving. “Zo’n wolfskap breekt de gevel”, zegt Teun Lubberdink. “We krijgen positieve reacties uit de buurt.” Archeologisch onderzoek Aan de bouw van de stal is een periode van enkele jaren van overleg vooraf ge- gaan. Alles leek in kannen en kruiken toen zich halverwege vorig jaar een kink in de kabel aandiende. Uit een vooronderzoek bleek de locatie waarop de stal zou moe- ten verrijzen, een gebied met een “hoog archeologische verwachting” te zijn. Bovenop een es en vlakbij de rivier de Berkel was de kans groot dat er archeolo ­ gische resten in de grond zouden zitten. “We kregen dit pas te horen toen de vergunning al verstrekt was”, zegt Teun. Henk, Joris en Teun Lubberdink (vlnr).

pagina 19 winter 2013

Nieuwe daken voor oude monumenten Wie zoals Stichting Twickel meet dan honderd monumentale panden beheert, heeft de taak deze goed in stand houden. Daarom worden de daken van de oude rentmeesterij in Delden en het bouwhuis van het voormalige kasteel Nettelhorst in Lochem vernieuwd. Van 1840 tot 1993 woonde en werkte de rentmeester van Twickel in het karakteris- tieke grote pand aan de Hengelosestraat in Delden. Dit van oorsprong i8e-eeuwse huis was kort daarvoor aangekocht door baron van Heeckeren. Hij Net de boven- verdieping en de kap onder leiding van de Engelse architect Robert Hesketh vernieuwen. Geheel passend bij de toen- malige mode werd het forse gebouw voor- zien van een torentje. Met de parkachtige overtuin met vijver maakt het sindsdien een imposante indruk alsof het een zelf- standige buitenplaats is. Oude Rentmeesterij in Delden Het linker deel kwam in gebruik als kantoor en het rechter deel als woonhuis. Op de eerste verdieping bevonden zich twee ruime vertrekken waar een groot deel van het om- vangrijke huisarchiefTwickel werd onderge- bracht. In 1983 verhuisde het huisarchief naar het rechter bouwhuis en tien jaar later verhuisde 00k het kantoor naar de huidige locatie tegenover Kasteel Twickel. Sindsdien verhuurt de stichting de wo- ning en het kantoorgedeelte van de “oude rentmeesterij” aan twee verschillende huurders. Het vertrek van een van hen in het voorjaar was een gunstige omstandig- heid voor de uitvoering van noodzakelijk groot onderhoud. De werkzaamheden bestaan onder meer uit het vervangen van het zinken roevendak en de goten. Het torentje krijgt een nieuwe leibedekking. Het complexe houten lijstwerk boven in de gevels wordt door eigen timmerlieden van Twickel waar nodig vernieuwd. Voor de Kerst moet het werk dat zo’n 260.000 euro kost gereed zijn. Een klein deel van de kosten (55.000 euro) wordt gedekt door een restauratiesubsidie. Na de Kerst zal het kantoor van binnen opgeknapt worden in de hoop dat er spoedig een nieuwe huurder opstaat. Van het Huis Nettelhorst bij Lochem res- teert na de sloop rond 1875 alleen nog maar een restant van de linkerachterhoek, thans bekend als de rui Nettelhorst. Ge- lukkig staat het prachtige i8e-eeuwse bouwhuis, gebouwd in de tijd van Walra- ven van Heeckeren, nog fier overeind. Het portret van Van Heeckeren is te vinden bo ­ ven de haard in de eetzaal van Kasteel Twickel. Vroeger was het bouwhuis waar- schijnlijk in gebruik als rijtuigstalling en koetsierswoning. Na de sloop van het hoofdgebouw was het een boerderij en dienstwoning. Sinds de vorige renovatie in de 70-er jaren zijn er twee ruime woningen te vinden. Een daarvan werd lange tijd be- woond door een dochter van de vroegere rentmeester Bitter. Ook hier was een forse renovatie van het dak noodzakelijk. Zoals in zoveel gebouwen werd bij de vorige renovatie asbesthoudend dakbeschottoegepast. Dit is inmiddels ver ­ vangen. Andere werkzaamheden bestaan uit het renoveren van de gietijzeren (!) go- ten, de dakkapellen en het aanbrengen van isolatie op de zoldervloer. Het is een fors gebouw dus ook zijn de kosten niet gering. Het budget is 272.000 euro waarvan slechts 25.000 euro door het Rijk wordt bij- gepast. Hierbij is inbegrepen het aanbren ­ gen van een klokkentorentje op het dak. Daarin zou het oorspronkelijke uurwerk met bijbehorende klok die gespaard zijn bij de sloop in 1875 een passende plek kunnen krijgen. Helaas konden we daarvoor tot nu toe nog geen instemming krijgen van het “bevoegde gezag”. We zullen een poging doen om met de ambtenaren van de be- trokken instanties alsnogtoteen oplossing te komen… Albert Schimmelpenninck Bouwhuis in Lochem

pagina 9 voorjaar 2006

Landgoed Nettelhorst: cultuurhistorische betekenis weer zichtbaar Van het landgoed Nettelhorst, met een op- pervlakte van no hectare, resteert alleen het bouwhuis met schuur en de mine van het kasteel. Vanaf 1994 tot maart 2006 heeft het landgoed een reconstructie onder- gaan, waardoor de cultuurhistorische bete ­ kenis beter zichtbaar is gemaakt. Een ge- sprek over de werkzaamheden met Ron Blom, vanaf 1990 beheerder Gelderse bezit- tingen waaronder Nettelhorst valt. Historie De aloude havezate wordt reeds genoemd in 1133. Edn van de heren Nettelhorst, Lam- bertus van Nettelhorst, kwam om tijdens de noodlottige slag bij Ane in 1227. In 1510 vestigden zich de eerste van Heec- kerens op Nettelhorst en de laatste telgen uit deze familie bewoonden het kasteel tot 1834. Het kasteel ging toen over in handen van J.D.C. baron van Heeckeren van Was- senaer, heer van Twickel. Na tientallen jaren leegstand werd het in 1875 afgebroken. Net voor de afbraak bezocht de wandelende dominee J. Craandijk het landgoed Nettel ­ horst en schreef in zijn eerste boek ‘Wande- lingen door Nederland met pen en potlood’: “Straks komt boven de lange boomenreeks even het torentje van het huis Nettelhorst uit”, en ging vervolgens in op de omgeving, “voorts is meestal laag en broekerig wei- land en drassige heide.” In 1876 komt de wandelende dominee weer langs Nettel ­ horst en schreef in zijn tweede boek: “Voor den zomer van 1875 hadden wij terzijde van den Borculoschen weg het kasteel Nettel ­ horst zien liggen. Het torentje, dat indertijd boven het dak uitstak, is nog gespaard, maar overigens behoort 00k de Nettelhorst tot de adellijke huizen die gesloopt zijn”. Reconstructie In 1994 heeft Ron Blom het plan geschreven voor de reconstructie van het landgoed Net ­ telhorst dat nu in de afrondende fase zit. “Het kasteel met de binnenplaats was om- sloten door een gracht van 15 d 20 meter breed en het grondgebied daarbuiten door een smallere gracht. Dit grachtenstelsel hebben we in 1994 opnieuw uitgegraven”. Op basis van een hydrologisch onderzoek is in n999 de wateraanvoer vanuit de Berkel naar het grachtenstelsel hersteld. Bij dit onderdeel van de reconstructie wordt het water in het grachtenstelsel middels een windwatermolen op peil gehouden," aldus een enthousiaste beheerder. In 2003/2004 werd het vroegere ovaal op de voorplaats weer in ere hersteld en de beplanting rond Nettelhorst in de zomer van 1875. Tekening uit ‘Wandelingen door Nederland met pen en potlood het bouwhuis aangepast. Slotfasevan het project is de reconstructie van een houten brug overde buitengracht. Natuurwaarde “Vermeldenswaardig is, aldus Ron, “dat korte tijd na het uitbaggeren van het grach ­ tenstelsel zich een populatie boomkikkers heeft gevestigd op Nettelhorst. Alvorens het water in de grachten komt, wordt het door een rietveld gefilterd, waardoor de wa- terkwaliteit voor de boomkikker gewaar- borgd blijft.” Een goed voorbeeld van de positieve gevolgen voor de natuur van een op cultuurhistorie gericht project. Gezien de aard der werkzaamheden heeft de provincie Gelderland archeologisch on ­ derzoek laten uitvoeren op het terrein met als conclusie: “een terrein van hoge arche- ologische waarde". Subsidies Het totale project werd, behalve door de Stichting Twickel, mede gefinancierd door de provincie Gelderland (regeling natuur, bos en landschap), regeling Waardevol Cul- tuur Landschap en het Fonds Vernieuwing Landelijk Gebied. Helmig Kleerebezem Met dank aan Ron Blom De houten brug over de buitengracht in de afrondende fase.

pagina 22 herfst 2002

Korte berichten Voorplein Nettelhorst Van de vroegere havezate Nettelhorst bij Lochem resteert niet veel meer dan een fors bouwhuis bij de resten van het huis dat rond 1875 gesloopt is. De grootse aanleg is echter nog wel te herkennen aan de indrukwekkende eiken- lanen die een rechthoekig patroon vormen rond de oude huisplaats. Om ook het vroegere voorplein en de omgeving van het overgebleven bouwhuis iets van zijn vroegere allu ­ re terug te geven heeft landschapsarchitect Van Gessel een plan opgesteld. Dit voorziet in het herstel van de symmetri- sche aanleg op het voorplein bestaande uit een ovaal gras- perk met een rondgaand pad. Daaromheen eveneens sym- metrische beplantingen bestaande uit taxus en beukenhagen. Met hulp van een subsidie van de provincie Gelderland en veel inzet van de bewoners Hendriksen en Boers van het bouwhuis is het werk inmiddels geklaard. Binnenkort volgt nog de aanleg van een houten brug ter plaatse van de weer opengegraven buitengracht. Het wordt de nieuwe toegang tot het voorplein precies zoals het hoort, in de as van de hoofdlaan. Het voorplein van het Bouwhuis op de Nettelhorst. Foto: A.H. Schimmelpenninck, 2002. Herstelplan park Twickel In 1999 stelde landschapsarchitect Michael van Gessel zijn ‘masterplan’ voor het herstel van het Twickelpark op. Het plan oogstte veel lof zowel van de diverse betrokken instanties als van de vele geinteresseerden. Vervolgens heeft Van Gessel zijn plan verder uitgewerkt ter voor- bereiding van de uitvoering die fasegewijs zal plaats- vinden. De eerste fase die voor uitvoering in aanmerking komt is het zuidelijk deel van het ‘huispark’, het gedeelte dat tussen het kasteel en de oude kern van Delden ligt. Aangezien het hele park een rijksmonument is en de uit ­ voering een kostbare aangelegenheid is, heeft de stichting een subsidie bij Monumentenzorg in Zeist aangevraagd. Helaas kan deze aanvraag niet in behandeling worden genomen omdat er voor dit soort ‘groene monumenten’ nog geen subsidieregeling bestaat. Monumentenzorg is hier wel mee bezig: men wil een werkgroep samenstellen die met een voorstel zal komen. Hoe lang dit allemaal gaat duren kan men niet zeggen. Ondertussen blijft het werk maarliggen. A.H. Schimmelpenninck Het weggetje langs de Schaapskooi dat inmiddels opnieuw bestraat is. Foto: A.H. Schimmelpenninck, 2002. Gevraagd: Appels en peren Welke bewoner van het landgoed Twickel heeft geen boomgaard? Omdat de landgoedwinkel graag appels en peren wil verzamelen om er dit najaar wijn van te laten maken voor de verkoop, vroegen wij ons af welke bewoner er te veel heeft voor eigen gebruik. Voor ‘appelwijn’ kunnen niet alleen appels, maar ook peren worden ingeleverd. Het fruit wordt eerst geperst. Daarna wordt het sap in grote vaten opge- slagen, waar het langzaam kan rijpen tot het wijn is geworden. Vervolgens wordt het na ongeveer een jaar gebotteld. Met een mooi etiket is de fles daarna te koop in de winkel. Het vraagt dus wel wat geduld, maar voor een heerlijke fles fruitige wijn moet dat geen bezwaar te zijn. Heeft u belangstelling om uw appels en/of peren aan ons te leveren neem dan contact op met de landgoedwinkel (074 -376 1020). Over een beloning in natura of een vergoeding wordt nog nagedacht. Vanaf vandaag kunt u de bewaarappelen en peren gaan sparen voor 12 oktober a.s. en de laatste week kunnen nog de valappelen en peren worden geraapt. Een beurse of rotte plek is niet erg, maar het moet niet de andere appels of peren aansteken. Het fruit wordt verzameld op zaterdag 12 oktober van 11.00 tot 15.00 uur bij de Moestuin, Twickelerlaan 11, Ambt Delden. Voor fruit van de buitenbezittingen van Twickel kunnen andere afspraken worden gemaakt. Jet Worst